ΑΠΟΨΕΙΣ

«Μεταξωτές» επενδύσεις κι επιδέξιες «περιφέρειες»

Κάθε τι εμπεριέχει αντιφάσεις. Παράδειγμα, ένα smartphone: Είναι
ελκυστικό γιατί ενσωματώνει την πιο προηγμένη τεχνολογία. Την ίδια
ώρα, η διαδικασία παραγωγής του μπορεί να είναι απολύτως
αναχρονιστική: εξαντλητικά ωράρια και «τριτοκοσμική» εκμετάλλευση
σε εργοστάσια-ανθρώπινες αποθήκες. Η απόφαση για αγορά μετοχών της
εταιρείας που το παράγει βασίζεται στo τεχνολογικό της πλεονέκτημα
και στα κέρδη που υπόσχεται. Οι συνθήκες στα εργοστάσια
συναρμολόγησης, αν και απωθητικές, σπάνια επηρεάζουν την πορεία της
μετοχής. Είναι η κυνική πραγματικότητα. Μια ανάλογη αντίφαση
περιγράφει και την Ελλάδα. Η τρέχουσα διεθνής αξιολόγηση τη θεωρεί
ανερχόμενο προορισμό για επενδύσεις. Ερχεται όμως σε αντίφαση με
τον πόνο εντός της επικράτειας ή τα αδιέξοδα στη διαχείριση του
Μνημονίου. Οι δύο αφηγήσεις συνυπάρχουν: «Η Ελλάδα αναζητεί τον
πάτο»/«Η Ελλάδα είναι ευκαιρία». Είναι η αισιόδοξη που αυτόν τον
καιρό επικρατεί στις αγορές. Αυτό εγκυμονεί «κινδύνους
επιτυχίας».

Η εβδομάδα άρχισε με μπαράζ θετικών δημοσιευμάτων: Το Reuters
δημοσίευσε και (οι New York Times αναπαρήγαγαν) εκτενές θέμα για
την επιστροφή των επενδυτών στη «φθηνή» Ελλάδα, για το παράθυρο
ευκαιρίας που ανοίγει για την τακτοποίηση των ισολογισμών των
τραπεζών, αλλά και για την ευκαιρία πώλησης των τραπεζικών μετοχών
από το κράτος σε ιδιώτες. Οι Financial Times αναδεικνύουν από το
Σαββατοκύριακο το γεγονός ότι οι μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις
έχουν καταφέρει να «βγουν στις αγορές». Η συνισταμένη, κοινή: Οι
τιμές είναι χαμηλά λόγω των τεσσάρων χρόνων διεθνούς διασυρμού της
ελληνικής οικονομίας, ενώ ως επενδυτικός προορισμός είναι ασφαλής,
με βούλα Ευρωζώνης. Μπορεί να εξοργίζει τον ντόπιο παρατηρητή, αλλά
αυτή η αισιόδοξη ανάγνωση είναι πιο δημοφιλής στις αγορές. Εδώ
βρίσκεται το ευαίσθητο σημείο.

Τα τελευταία δύο χρόνια, η Ελλάδα ήταν το καλά κρυμμένο μυστικό των
πιο ριψοκίνδυνων επενδυτών. Το στοίχημα «τους βγήκε»: Πήραν πίσω
πολλαπλάσια κεφάλαια από αυτά που επένδυσαν, καθώς η χώρα δεν
κατέρρευσε όπως προεξοφλούσαν οι περισσότεροι. Ως πρωτοπόροι,
σήμερα δίνουν συνεντεύξεις. Οι υπόλοιποι θέλουν να τους μιμηθούν.
Το ρεύμα γίνεται ισχυρότερο, και θα απαιτήσει πιο προσεκτική
διαχείριση. Γιατί, όπως σε όλες τις αγορές, όσο περισσότεροι
συρρέουν στις επιλογές των πρώτων τολμηρών, τόσο περισσότερο η τιμή
του εν λόγω στοιχείου αυξάνεται. Στις προχωρημένες φάσεις της
διαδικασίας οι περισσότεροι συμφωνούν πως είναι ευκαιρία, και πως
έχει περαιτέρω περιθώρια ανόδου. Σε αυτή τη φάση όμως, οι
προβλέψεις είναι αβέβαιες. Με τις τιμές ήδη ψηλά, αρκεί μια μικρή
αφορμή, ένα ατύχημα, ένας καταλύτης για να κάνει τους πάντες να
δουν την κατάσταση με άλλο μάτι ταυτόχρονα και να παρατήσουν το
αντικείμενο του επενδυτικού τους πόθου το ίδιο απότομα όσο το
έπιασαν. Η Ελλάδα έχει ροπή σε αυτά.

Δεν θα πιθανολογήσω πόσο αργεί να βρεθεί το επενδυτικό κλίμα
απέναντι στην Ελλάδα σε «επικράτεια εκνευρισμού». Αλλά κάθε
θεσμικός επενδυτής που αγοράζει ελληνικό ομόλογο, μετοχή, ακίνητο,
τη φέρνει πιο κοντά. Πριν από δύο χρόνια, η επένδυση σε ελληνικά
ομόλογα ήταν –το λιγότερο– ενέργεια «κομάντο». Σήμερα είναι τόσο
του συρμού, που δεν αποφέρει άμεσα κέρδη. Η πορεία του Γ.Δ. δείχνει
ότι στις σημερινές διεθνείς αγορές των μηδενικών αποδόσεων και του
υψηλού ρίσκου, ο αντίθετος συνδυασμός που προσφέρει η Ελλάδα είναι
δημοφιλής – για πόσο θα προστατέψει το πλεονέκτημα;

Οσο περισσότερα κεφάλαια έρχονται, τόσο πιο «ώριμη» πρέπει να είναι
η πλοήγηση του εσωτερικού μετώπου. Οσο μικραίνουν οι ελληνικές
«αποδόσεις», τόσο θα πρέπει να αυξάνεται η «σταθερότητα». Οσο
αυξάνονται τα «ξένα» δισ. στο ελληνικό χρηματιστήριο, τόσο πιο
ευαίσθητα θα είναι σε «αφορμές αποχώρησης». Το να σερβίρει η ίδια
χώρα τον καταλύτη που θα τρομάξει τους πάντες και θα τους διώξει,
θα μοιάζει με αυτογκόλ σε τελικό – ενώ δεν θα βελτιώσει σε τίποτα
το εσωτερικό μέτωπο του ζόφου.