ΑΠΟΨΕΙΣ

ΑΠΟΨΗ

Για δεύτερη φορά μέσα σε τριάμισι χρόνια, το Συνταγματικό Δικαστήριο της Τουρκίας έθεσε εκτός νόμου το Ισλαμικό Κόμμα. Η απαγόρευση νόμιμης λειτουργίας του Κόμματος της Αρετής, όπως και η προηγούμενη του Κόμματος της Ευημερίας, όχι μόνον δεν ενισχύει επί της ουσίας το κοσμικό καθεστώς, αλλά δυσχεραίνει την πορεία εκδημοκρατισμού και προσαρμογής του στα ευρωπαϊκά δεδομένα. Η σκληρή γραμμή του Συνταγματικού Δικαστηρίου επιβεβαιώνει για μία ακόμη φορά ότι μια ισχυρή, αν όχι πλειοψηφική, μερίδα της άρχουσας στρατιωτικοπολιτικής ελίτ που έχει αυτοανακηρυχθεί σε θεματοφύλακα του κεμαλισμού δεν ενδιαφέρεται για μια πορεία προς την ισότιμη ένταξη στην Ε.Ε., αλλά για μια «α λα καρτ» σχέση που θα επιτρέψει την άντληση οικονομικών και πολιτικών κερδών χωρίς την υποχρέωση εκδημοκρατισμού, συρρίκνωσης δηλαδή της παντοδυναμίας της. Το πολιτικό Ισλάμ ανεδείχθη πρώτη δύναμη στην Τουρκία στις εκλογές του 1995 για πολιτικούς και κοινωνικούς κατά κύριο λόγο λόγους. Ως φορέας μιας πίεσης των «μη προνομιούχων» για διεύρυνση του πολιτικού παιχνιδιού, ως κίνημα που επαγγελλόταν μια φιλολαϊκή οικονομική πολιτική και, τέλος, ως σχηματισμός με ηθικές παραμέτρους που τον διαφοροποιούσαν από την εκτεταμένη διαφθορά και διαπλοκή των κοσμικών πολιτικών κομμάτων.

Η μεγάλη διαφορά της απόφασης του 1998 με την προχθεσινή είναι η απόφαση της συνόδου κορυφής του Ελσίνκι τον Δεκέμβριο του 1999, που έθεσε στην Τουρκία την πρόκληση του εκδημοκρατισμού ως κίνηση για τη διασφάλιση διεθνών στρατηγικών επιλογών. Η μεγάλη πρόκληση για τον ανατολικό μας γείτονα δεν είναι ο κίνδυνος κατάρρευσης του κοσμικού καθεστώτος υπό την πίεση της ισλαμικής πλημμυρίδος, αλλά η ικανότητα της σημερινής τάξης πραγμάτων να αυτομεταρρυθμισθεί ώστε και την κοινωνική δυσαρέσκεια να απορροφά και να διαχέει εντός των θεσμών αλλά και να στηρίζει την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας μέσα σε μια συνολικά δυσμενή για τη Διεύρυνση συγκυρία. Η μεθόδευση της απαγόρευσης του Κόμματος της Αρετής εγγυάται τη συνέχιση της διελκυστίνδας των τριών τελευταίων ετών: Οι εκατό βουλευτές του διαλυθέντος κόμματος που παραμένουν μέλη του Κοινοβουλίου θα σχηματίσουν νέο κομματικό σχηματισμό, ο οποίος αργά ή γρήγορα θα βρεθεί αντιμέτωπος με το Συνταγματικό Δικαστήριο. Οι συνεχείς δικαστικές απαγορεύσεις σε συνδυασμό με τη συμμετοχή των περισσότερων κοσμικών κομμάτων στην κυβέρνηση Ετσεβίτ είναι πολύ πιθανόν να καταστήσουν εκ νέου το πολιτικό Ισλάμ τον κατ’ εξοχήν φορέα έκφρασης μιας ετερόκλητης κοινωνικής δυσαρέσκειας, μια δυναμική που φάνηκε να ανακόπτεται με τη συρρίκνωση του ποσοστού του Κόμματος της Αρετής στις εκλογές της άνοιξης του 1999. Πριν από ένα χρόνο, στο επίκεντρο της τουρκικής πολιτικής ζωής βρίσκονταν οι προτάσεις συνταγματικών μεταρρυθμίσεων που θα καθιστούσαν δυσκολότερη τη διάλυση των πολιτικών κομμάτων. Οι μεταρρυθμίσεις που είχαν συνδεθεί με την επανεκλογή του Ντεμιρέλ στην προεδρία καταψηφίσθηκαν και ένα χρόνο αργότερα, οι θεματοφύλακες του κεμαλισμού διαμηνύουν ότι δεν διαπραγματεύονται τη σκληρή γραμμή τους. Αθροιστικά η αδιάλλακτη στάση της Αγκυρας στο θέμα της ευρωάμυνας και η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου είναι ένα μήνυμα ότι το τουρκικό κατεστημένο θέτει τους όρους με τους οποίους θέλει να διαπραγματευθεί με την Ε.Ε., μια αντίληψη που βρίσκεται στους αντίποδες των απαιτήσεων προσαρμογής που διατυπώθηκαν στο Ελσίνκι.

Διαδηλώσεις υπέρ του… ΝΑΤΟ