ΑΠΟΨΕΙΣ

ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ

Πρόσφατα ο πρωθυπουργός της Γαλλίας, ο Λιονέλ Ζοσπέν, αναφώνησε: «Πρώτα Γάλλος και έπειτα Ευρωπαίος». Το ίδιο πιστεύω θα αναφωνούσε και ο καγκελάριος της Γερμανίας: «Πρώτα Γερμανός και μετά Ευρωπαίος». Και οι δύο, άθελά τους ίσως και προκειμένου ν’ ανταποκριθούν στα συναισθήματα και τις απαιτήσεις της «κοινής γνώμης» (και των ψηφοφόρων) των χωρών τους, είναι κληρονόμοι και φορείς ιστορικών γεγονότων και αντιλήψεων, που αντιστοίχως συνθέτουν τον υφέρποντα γαλλικό και γερμανικό σοβινισμό. Από την εποχή του Ναπολέοντα η Ευρώπη νοείται μόνο υπό γαλλική κηδεμονία. Και, αντιστοίχως, υπό γερμανική κηδεμονία από την εποχή του Βίσμαρκ, του Κάιζερ και του Χίτλερ.

Στην Ελλάδα, ευτυχώς δεν έχουμε, ούτε μπορούσε να έχουμε, αυτό το βεβαρημένο ευρωπαϊκό παρελθόν. Είμαστε μικρή χώρα στην άκρη της Ευρώπης, που πάντοτε είχε το όνειρο ν’ αποτινάξει τον ασιατισμό και να γίνει Ευρώπη. Επί αιώνες ο ασιατισμός είχε τη συγκεκριμένη και πολύ βαριά μορφή της τουρκοκρατίας και το πατριωτικό κίνημα της ανεξαρτησίας ζυμώθηκε με ιδέες της Ευρώπης και πήρε το όνομα «Νεοελληνικός Διαφωτισμός». Αυτός ήταν η επαναστατική θεωρία για την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού. Χωρίς αυτόν το 1821 θα είχε τη μορφή και τον χαρακτήρα της αποστασίας από την κυριαρχία του Σουλτάνου, όπως του πασά των Ιωαννίνων ή του Βιδινίου ή του Μωχάμετ Αλη της Αιγύπτου.

Δεν υπήρχε κανένας δισταγμός ανάμεσα στο Ελληνας και Ευρωπαίος. Η άρνηση των ιδεών του Διαφωτισμού και της Ευρώπης εσήμαινε, χονδρικά, αποδοχή της τουρκικής κυριαρχίας και του ραγιαδισμού. Για να γίνουμε Ελληνες πολίτες έπρεπε ν’ αποδεχθούμε την Ευρώπη και τις ιδέες της, να συμμετάσχουμε στις ευρωπαϊκές διαδικασίες συγκρότησης και ανάπτυξης των εθνικών κρατών.

Κατόπιν στο ελεύθερο κράτος όταν έλεγαν «εκσυγχρονισμό» είχαν στο μυαλό τους ευρωπαϊκά πρότυπα οργάνωσης, ανάπτυξης και παιδείας. Θέλαμε να γίνουμε Ευρωπαίοι και το ότι δεν το κατορθώσαμε ποτέ το αισθανόμαστε έως τις μέρες μας ως εθνική μειονεξία. Και όταν, μετά τη σοβιετική επανάσταση του 1917, άρχισε να διαμορφώνεται ένα άλλο πρότυπο με διεθνή ακτινοβολία, φιλοδοξούσε να ενσωματώσει τις ιδέες του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού, να τις συνεχίσει και να τις αναπτύξει. Στη Μόσχα τιμούσαν τον Ντιντερό όσο και τον Μαρξ, τον Ροβεσπιέρο κα τον Σεντ Ζιστ όσο και τον Λένιν. Και το αριστερό κίνημα στην Ελλάδα με αυτές τις ιδέες αναπτύχθηκε ήδη από τη δεκαετία του ’20.

* * *

Πριν από μερικές μέρες ο κ. Χριστόδουλος, επικαλούμενος το παράδειγμα του Λιονέλ Ζοσπέν, κατακεραύνωσε τους πολιτικούς μας που δεν σπεύδουν και αυτοί να δηλώσουν ότι είναι… πρώτα Ελληνες και μετά Ευρωπαίοι. Ελληνες ή Ευρωπαίοι. Η διάζευξη μου θυμίζει άλλες εποχές που μερικοί εθνικοπαράφρονες ροπαλοφόροι μας ρωτούσαν… αν είμαστε Ελληνες ή Βούλγαροι! Ας είναι συγχωρεμένος αφού για αυτές τις εποχές ο Σεβασμιώτατος ούτε έμαθε, ούτε άκουσε ποτέ τίποτα!

* * *

Ολοι μας θεωρούμε αυτονόητο ότι είμαστε Ελληνες, ότι είμαστε Ελληνες πολίτες με δικαιώματα και υποχρεώσεις. Αν στο μυαλό του κ. Χριστόδουλου αυτά δεν είναι αυτονόητα είναι γιατί έχει το δικό του πρότυπο του Ελληνα, το οποίο θέλει και να μας επιβάλει, όχι ευτυχώς με το ρόπαλο όπως μερικοί ομόφρονες και ομόσχημοι του παρελθόντος, αλλά έστω με την αγιαστούρα. Από αυτή την άποψη τουλάχιστον η πρόοδος είναι καταφανής!

* * *

Λυπάμαι που δεν βρέθηκε ούτε ένας πολιτικός να του απαντήσει, υπερασπιζόμενος την ελληνικότητά του αλλά και τον ευρωπαϊσμό του, για τον οποίο οι περισσότεροι σεμνύνωνται και επωφελούνται. Ούτε από τη συμπολίτευση ούτε από την αντιπολίτευση. Απαξιώνει συστηματικά την πολιτική και τους πολιτικούς ο κ. Χριστόδουλος και αυτός ακριβώς είναι ο απώτερος πολιτικός στόχος… ενός λαϊκιστή πολιτικού, που δεν αναμειγνύεται (κατά τα άλλα) στην πολιτική.