ΑΠΟΨΕΙΣ

H φθορά ενός συνθήματος

Ακόμη κι όσοι δεν έχουν ψηφίσει ποτέ ΠΑΣΟΚ, ακόμη κι όσοι επισήμαναν εξαρχής τα γνωρίσματα του λαϊκισμού που βάραιναν το κόμμα που ίδρυσε ο Ανδρέας Παπανδρέου, πρέπει να σοκαρίστηκαν προχθές ακούγοντας τους οπαδούς του ΛΑΟΣ να βροντοφωνάζουν το σύνθημα «H Ελλάδα ανήκει στους Ελληνες». Ορφανός είναι βέβαια ο λόγος, ορφανά και τα συνθήματα, και αποκλειστικότητα στη χρήση τους δεν μπορεί να κατοχυρωθεί. Μολαταύτα δεν παύει να σοκάρει η ιδιοποίηση του πασοκικού συνθήματος από το ΛΑΟΣ, στο οποίο συναριθμούνται ακροδεξιοί, βασιλόφρονες, χουντίσαντες, εβραιοφάγοι, υπερεθνικιστές, κήρυκες της μισαλλοδοξίας και ξενοφοβικοί, υπό το σύμβολο ενός αγρίως κομματικοποιημένου σταυρού. Δεν ακούσαμε πάντως τον αρχιεπίσκοπο να διαμαρτύρεται γι’ αυτόν τον σφετερισμό.

Σε όλη την Ευρώπη τα ακροδεξιά σχήματα αλιεύουν ψήφους σε θολά νερά. H γλώσσα και η ιδεολογία τους είναι ένα πάτσγουορκ από κλεμμένα, νοθευμένα και παραχαραγμένα συνθήματα ποικίλων αποχρώσεων, η χρήση των οποίων επιτρέπει στον ακρότατο εθνικισμό να υποκρίνεται τον αντιιμπεριαλισμό και στη λατρεία για τα ανελεύθερα καθεστώτα του παρελθόντος να φοράει φιλολαϊκό προσωπείο. Σ’ αυτήν τη σύγχυση ποντάρουν -από τη Γαλλία ώς την Ολλανδία και από την Ιταλία ώς την Αυστρία- οι ακροδεξιοί οι οποίοι, παρά τις επιμέρους διαφορές τους, συμφωνούν ως προς τούτο: «Για όλα φταίνε οι ξένοι, για την ανεργία, την εγκληματικότητα, τη χαλάρωση των ηθών» κτλ. Σύμμαχοί τους, τα μίντια που ενοχοποιούν συλλήβδην τους ξένους, και τα μεγάλα κόμματα, που για να προωθήσουν τα σχέδιά τους, δεν διστάζουν να παίξουν εν ου παικτοίς, όπως έγινε εδώ στις περυσινές δημοτικές εκλογές, ή να επιλέγουν την ψηφοθηρική ασάφεια αντί του απερίφραστου διαχωρισμού των θέσεών τους από τα υπερεθνικιστικά μορφώματα. Τελειώνει η προεκλογική περίοδος και τα μεγάλα κόμματα δεν βρήκαν πολλά σαφή να πουν για τους οικονομικούς μετανάστες, τους πρόσφυγες και τα δικαιώματά τους – ίσως για να μην έρθουν σε αντίθεση με τα αρνητικά αισθήματα κατά των ξένων που καταγράφουν οι κοινωνιολογικές έρευνες.

Το πιθανότερο, πάντως, είναι ότι ο κ. Καρατζαφέρης δεν αντλεί προβοκατόρικα το σύνθημα «H Ελλάδα ανήκει στους Ελληνες» από την πασοκική κληρονομιά, στην οποία είχε αντιιμπεριαλιστική χροιά, αλλά το δανείζεται από τους Ευρωπαίους ομοϊδεάτες του, οι οποίοι με τη σειρά τους κηρύσσουν ότι «H Γαλλία ανήκει στους Γάλλους», όπως ο Ζαν Μαρί Λεπέν, «Η Αυστρία στους Αυστριακούς», όπως ο Γκεργκ Χάιντερ κ.ο.κ. Ολοι τους θέλουν «καθαρή» τη χώρα τους, δηλαδή να διώχνει τους λερούς ξένους της αφού πρώτα τους εκμεταλλευτεί αγρίως. Στην προκειμένη περίπτωση, με την επαναφορά στο προσκήνιο του παλιού συνθήματος, η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται σαν φάρσα αλλά σαν απειλή.