ΑΠΟΨΕΙΣ

Και έναν καλό λόγο…

Δύο τουλάχιστον συνέπειες των σημερινών εκλογών είναι από τώρα βέβαιες. Πρώτη, ότι θα καταπαύσει επιτέλους ο πλειστηριασμός υποσχέσεων. Δεύτερη και σημαντικότερη, ότι σε κάθε περίπτωση δεν θα είναι πια πρωθυπουργός ο κ. Κ. Σημίτης. Αυτό το τελευταίο είναι από μόνο του ένα ορόσημο, όχι με την έννοια ότι τελειώνει δήθεν «μια εποχή», όπως μεγαλόστομα πολλές φορές λέγεται, αλλά γιατί ο απερχόμενος πρωθυπουργός (με τις κυβερνήσεις του, βέβαια) και επιτέλεσε έργο και πρόσφερε ένα ύφος σοβαρότητας, που δεν μπορεί κανείς να παραμερίσει.

Ας… ησυχάσουν οι νεοδημοκράτες ή «προεδρικοί» (ένας ήταν ο πρόεδρος) αναγνώστες. Δεν ακολουθεί λιβανωτός προς τον πρωθυπουργό που φεύγει. Θα ήταν και λίγο παράλογο να συνέβαινε κάτι τέτοιο από μία στήλη που ήταν συχνότατα επικριτική έναντι του κ. Σημίτη, ακόμη και όταν αρκούσε μια μικρή επιφύλαξη για να στιγματισθεί κανείς ως «αναχρονιστής». Η ώρα της αποχώρησης, όσο και αν είναι φορτισμένη με αισθήματα, δεν αρκεί να εξωραΐσει το παρελθόν, διαγράφοντας λάθη ή εκδηλώσεις αλαζονείας σαν κάποιες περί εκσυγχρονισμού ανοησίες που εκτοξεύονταν προς προπαγανδιστική απαξίωση των αντίθετων φωνών, τα «φλερτ» με νεοδεξιές εισηγήσεις τύπου Σπράου, την ανοχή προς διάφορους απίθανους αυλοκόλακες, πρόθυμους να εξυψώνουν τον πρωθυπουργό σε… Μεγάλο Τιμονιέρη και να επιρρίπτουν στα «ιστορικά στελέχη» του ΠΑΣΟΚ τις αρνητικές συνέπειες των δικών τους ανεπαρκειών. Αυτά συνέβησαν. Δεν συνέβησαν, όμως, μόνον αυτά. Και οφείλει κανείς να αναγνωρίζει τα θετικά, ακόμη και όταν καταλήγει στο συμπέρασμα «δεν σε ψηφίζω». Ποτέ δεν κατάλαβα γιατί πρέπει όλα να είναι άσπρο-μαύρο, όπως δεν κατάλαβα γιατί πρέπει να θεωρεί κανείς λαϊκισμό τις υποσχέσεις για τις συντάξεις και ευαισθησία εκείνες για τις μονιμοποιήσεις ή αντίστροφα – και όχι να τις στηλιτεύει ή να τις επαινεί εξίσου, ανεξάρτητα από την προέλευσή τους. Και τότε, που ο κ. Σημίτης ήταν κραταιός, δεν έβρισκα γιατί δεν θα έπρεπε να του πιστώνει κανείς το επίτευγμα ότι η χώρα κινήθηκε προς την ΟΝΕ χωρίς ύφεση, ακόμη κι αν αυτός ο έπαινος συνοδευόταν από δριμεία κριτική για πρόσωπα που αναδείκνυε και θέσεις που υιοθετούσε ο πρωθυπουργός. Μπορούσε κανείς να αναγνωρίζει τον κ. Σημίτη ως σοβαρό, πολλώ μάλλον να αναγνωρίζει πολλές επιλογές του ως τέτοιες – και να εξακολουθεί να στηλιτεύει άλλες αποφάσεις του ως άστοχες ή συντηρητικές, πολλώ μάλλον να απορρίπτει τον χαρακτηρισμό του ως… παμμέγιστου.

Δεν ξέρω, ομολογώ, αν θα ψήφιζα ποτέ τον κ. Σημίτη (προδίδω κάτι για το παρελθόν τώρα…), αυτό όμως δεν με εμπόδισε -και οφείλει να μην εμποδίζει ούτε τώρα, άσχετα με το τι θα ήταν συμφέρον ή επωφελές σήμερα- να του αναγνωρίσω σοβαρότητα και ικανότητες, αλλά και ένα συνολικό προφίλ μετρημένου ανθρώπου. Και ακριβώς επειδή είχε αυτό το προφίλ, διερωτώμαι μήπως του πρόσφεραν χείριστες υπηρεσίες όσοι στενοί του συνεργάτες τον παρωθούσαν ενίοτε σε γραμμή «Λουδοβίκου» και σε άστοχες συγκρούσεις και επιλογές – και μήπως αυτό επηρέασε και τον πολιτικό λόγο του κ. Σημίτη, ενώ θα μπορούσε να είχε εκμεταλλευθεί στοιχεία της προσωπικότητάς του για θετικότερες λύσεις μέσα στο κόμμα του και καλύτερες σχέσεις με τους εκλογείς. Οπως τώρα, μετά τη μεγάλη απόφαση να φύγει (και δη να φύγει υπό πίεση βέβαια όπως πάντοτε στην πολιτική – για την ανάκαμψη του κόμματός του και όχι για ένα προσωπικό άλμα, όπως είχε κάνει ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, όταν προ της επερχόμενης ήττας μεταπήδησε στην προεδρία), ο κ. Σημίτης δείχνει απελευθερωμένος, θα μπορούσε ίσως να είναι και επί των ημερών της ισχύος. Οχι ότι θα έλειπαν οι συγκρούσεις, αλλά θα μπορούσε να τις είχε χειρισθεί διαφορετικά απ’ ό,τι έπραξε – με τυπικό τελευταίο παράδειγμα την αποπομπή Λαλιώτη και την κομματική «ανανέωση» – μαϊμού.

Επιδερμικά όλ’ αυτά, τέτοια ώρα και σε τόσο μικρό χώρο, οφείλονται απλώς στο αίσθημα ότι είχε κάποιο δίκιο ο κ. Γ. Παπανδρέου, όταν δήλωσε στο «ντιμπέιτ» ότι άρμοζε και ένας καλός λόγος για τον απερχόμενο πρωθυπουργό. Οπως προ ημερών έλεγε δικαστής ανωτάτου δικαστηρίου της χώρας, «το αν ο Σημίτης ήταν καλός πρωθυπουργός, θα φανεί κυρίως από τον επόμενο – και νομίζω ότι θα φανεί πως ήταν καλός». Για το καλό της χώρας, ελπίζει κανείς να διαψευσθεί η πρόβλεψη? και να αποδειχθούν οι νέοι «πολλώ κάρρονες»…