ΑΠΟΨΕΙΣ

Τι κρίνεται σήμερα

Στις δέκα, συνολικώς, βουλευτικές εκλογές που διεξήχθησαν κατά την περίοδο της μεταπολιτεύσεως, οι σημερινές παρουσιάζουν μια σημαντική ιδιορρυθμία. Ολα τα κόμματα επέλεξαν ως κεντρικό πολιτικό τους σύνθημα την Αλλαγή. Φυσικά, η ιδιορρυθμία αφορά κατά κύριο λόγο το ΠΑΣΟΚ. Διότι, πράγματι, συνιστά πρωτοτυπία (ίσως, δε, όχι μόνον για τα ελληνικά πολιτικά πράγματα) ένα κόμμα που κυβερνά επί δύο δεκαετίες να ζητεί την ψήφο του εκλογικού σώματος, προκειμένου να αλλάξει αντιλήψεις, δομές και πολιτικές συμπεριφορές, τις οποίες το ίδιο δημιούργησε και εξέθρεψε.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι με αυτήν του την πρωτοτυπία -και κυρίως με τη δραματική αντικατάσταση του αρχηγού του δύο μήνες προ των εκλογών- το ΠΑΣΟΚ αποδέχθηκε ως καθολικό και επιτακτικό το λαϊκό αίτημα για αλλαγή κυρίως του φορέα της εξουσίας και όχι την ανατροπή βασικών επιλογών της εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής, όπως π.χ. συνέβαινε με την ψήφο για Αλλαγή το 1981. Διότι τις επιλογές αυτές τις έχει ήδη συναποδεχθεί και υπηρετήσει το ΠΑΣΟΚ, ιδίως μετά τον θάνατο του A. Παπανδρέου.

Συνεπώς, το παραπάνω αίτημα στις διεξαγόμενες εκλογές αναφερόταν στο ήθος και το ύφος της εξουσίας του ΠΑΣΟΚ, την ποιότητα και την ποσότητα των κυβερνητικών του πεπραγμένων, την αποφυγή ή την αδυναμία του να υλοποιήσει τις δεσμεύσεις του για την εξυγίανση της πολιτικής μας ζωής και τον εκσυγχρονισμό της ελληνικής κοινωνίας.

Ακριβώς πάνω στα ζητήματα αυτά κινήθηκε, σε πρώτη φάση, η εμφάνιση του κ. Γιώργου Παπανδρέου και η απόσυρση του κ. K. Σημίτη. Παρά τα ερωτήματα και τις υποψίες που προκλήθηκαν, με τη «συναποδοχή» της διαρχίας κατά την προεκλογική περίοδο, ο νέος πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ εμφανίσθηκε ως αυτεξούσιος και πανίσχυρος ηγέτης, έτοιμος να επιχειρήσει τις επιβεβλημένες «ρήξεις, τομές και ανατροπές», οι οποίες αφορούσαν κυρίως το κόμμα του. Προβάλλοντας την εικόνα του μετριοπαθούς, του καινοτόμου και του σύγχρονου πολιτικού, ο κ. Γιώργος Παπανδρέου προσπάθησε στις πρώτες αρχηγικές του εμφανίσεις να πείσει τον ελληνικό λαό ως οραματιστής και εγγυητής ενός «άλλου» μέλλοντος, χωρίς δεσμεύσεις και δουλείες έναντι του παρελθόντος του κόμματός του.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτή η εικόνα του κ. Γ. Παπανδρέου περιελάμβανε ως συνταγή όλα τα συστατικά και τις δοσολογίες του λαϊκού αιτήματος της αλλαγής. Εμενε να αποδειχθεί αν τα υλικά ήταν γνήσια? αν το πορτρέτο ήταν αυθεντικό και όχι ψευδεπίγραφο. Οι περισσότεροι πιστεύαμε ότι το αποτέλεσμα αυτής της δοκιμασίας επρόκειτο να διαπιστωθεί μετά τις σημερινές εκλογές. Οταν, δηλαδή, ο κ. Παπανδρέου θα εκαλείτο, είτε από τη θέση του πρωθυπουργού, είτε ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολιτεύσεως, να ανταποκριθεί στις επαγγελίες του. Ομως, ο νέος αρχηγός του ΠΑΣΟΚ φρόντισε προώρως και οριστικώς να μας απαλλάξει από ανάλογα ερωτήματα και αμφιβολίες. H ουαλδική μεταμόρφωση του νεανικού, αθώου και ελκυστικού πολιτικού πορτρέτου, σε ρυτιδιασμένη, εσχατόγηρο και απωθητική μορφή, επήλθε μέσα σε τρεις εβδομάδες. Οι δυσμενείς δημοσκοπήσεις που προκάλεσαν την πολιτική καρατόμηση του κ. Σημίτη, ήταν αυτές που επέβαλαν και την ανατροπή της στρατηγικής του κ. Παπανδρέου, η οποία από ήπια, διαλλακτική και νεωτεριστική, μετεβλήθη σε οξεία, συγκρουσιακή και παρελθοντοκεντρική.

Αυτή η ακραία αλλαγή αποκαλύπτει πολλά και υπονοεί ακόμη περισσότερα. Και κατά πρώτο λόγο, θέτει ευθέως σε αμφισβήτηση την ειλικρίνεια των προθέσεων και των εξαγγελιών του κ. Γ. Παπανδρέου. Δεύτερον, παρουσιάζει τον νέο αρχηγό του ΠΑΣΟΚ, κατά την ευνοϊκότερη γι’ αυτόν εκδοχή, ως πολιτικά ανερμάτιστο, ασταθή και απρόβλεπτο. Υπάρχει, όμως, και η δυσμενέστερη εκδοχή, κατά την οποία όχι μόνον δεν επιβεβαιώνεται η αυτεξουσιότητα και η υπεραυξημένη πολιτική του ισχύς, αλλά τίθεται ευθέως το ερώτημα αν ο νεόκοπος αρχηγός του ΠΑΣΟΚ σχεδιάζει, αποφασίζει και ενεργεί αυτοβούλως ή καθ’ υπόδειξιν. Στην περίπτωση δε που υπάρχουν, πράγματι, καθοδηγητές και επόπτες της πολιτικής περπατησιάς του κ. Γιώργου Παπανδρέου, πρέπει μάλλον όλοι να ευχόμαστε αυτοί να βρίσκονται μέσα και όχι έξω από το ΠΑΣΟΚ. Να ελέγχονται, έστω ατύπως και παρασκηνιακώς, από το κόμμα και όχι από εξωκομματικά και «ανώνυμα» κέντρα…

Αυτά είναι τα πραγματικά και ουσιώδη πολιτικά ζητήματα, που είχαν ήδη τεθεί καθώς έληγε η δεύτερη κυβερνητική θητεία Σημίτη. Και τα οποία απέκτησαν εκρηκτική πολιτική γόμωση, εξαιτίας της ανεμοδούρειας και αλλοπρόσαλλης προεκλογικής συμπεριφοράς του κ. Γιώργου Παπανδρέου. Το ερώτημα, λοιπόν, στο οποίο θα δοθεί απάντηση, ύστερα από λίγες ώρες, είναι αν αυτός ο προβληματισμός πέρασε στην εκλογική βάση. Αν η λαϊκή ετυμηγορία διαμορφώθηκε με βάση τα πραγματικά ή τα πλασματικά διλήμματα της -οπωσδήποτε κρισιμότατης- σημερινής αναμετρήσεως…