ΑΠΟΨΕΙΣ

H Μαρίνα Λαμπράκη – Πλάκα για το κοινωνικό και καλλιτεχνικό πλαίσιο της Αναγέννησης

H Αναγέννηση υπήρξε το κυρίαρχο συναίσθημα μιας εποχής, πολύ πριν αποκτήσει περιεχόμενο σαν ιστορική έννοια. Τα πρώτα σημάδια της έγιναν ορατά από την εποχή των Τζότο, Δάντη, Πετράρχη και Βοκκάκιου, για να φτάσει στο απόγειό της τον 14ο και 15ο αιώνα, κι έως τις αρχές του 16ου. Πρώτα στην Ιταλία κι αργότερα στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. H Ιταλική Αναγέννηση όμως, για την οποία τόσος λόγος γίνεται αυτόν τον καιρό εξ αιτίας της μεγάλης έκθεσης που λειτουργεί στην Εθνική Πινακοθήκη, αποτελεί και το θέμα του βιβλίου της διευθύντριάς της, Μαρίνας Λαμπράκη – Πλάκα (Εκδόσεις «Καστανιώτης»), που παρουσιάστηκε χθες στο Μέγαρο Σταθάτου. Πλήθος κόσμου είχε συγκεντρωθεί εκεί για να ακούσει την κ. Λαμπράκη να μιλάει για την Αναγέννηση, ένα θέμα που γνωρίζει πολύ καλά και έχει διδάξει εδώ και χρόνια ως καθηγήτρια της Ιστορίας της Τέχνης στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας.

«Η Ιταλική Αναγέννηση -είπε στον πρόλογό της- είναι ένας ιστορικός χώρος που δεν έπαψε να ασκεί μαγνητική γοητεία στον μέσο μορφωμένο άνθρωπο. Σίγουρα η μαγγανεία αυτή έχει να κάνει με την πλούσια καλλιτεχνική κληρονομιά που μας άφησε. Με τα μαγικά ονόματα που λαμπρύνουν αυτόν τον καιρό το στερέωμα της Εθνικής Πινακοθήκης στην έκθεση το «Φως του Απόλλωνα, Ιταλική Αναγένννση και Ελλάδα»: Γκιμπέρτι, Ντονατέλο, Λούκα ντελα Ρόμπια, Μαντένια, Μποτιτσέλι, Πολαγιόλο, Λεονάρντο, Ραφαέλο, Μιχηλάγγελος, Μπελίνι, Τιτσιάνο, Βερονέζε, Τιντορέτο. Ονόματα που κάνουν ακόμη και σήμερα μικρούς και μεγάλους να συρρέουν για να θαυμάσουν την εποχή που γέννησε τόσο μεγάλα πνεύματα, όπως οι ίδιοι οι συγκαιριανοί με προεξάρχοντα τον θεωρητικό Αλμπέρτι αναγνώριζαν».

Το βιβλίο «H Ιταλική Αναγέννηση Τέχνη και Κοινωνία – Τέχνη και Αρχαιότητα» (όπως είναι ο πλήρης τίτλος του), επικεντρώνεται στην κοσμοθεωρία και στη φιλοσοφία του ανθρώπου. H Αναγέννηση και ο διάλογός της με την Αρχαιότητα -όπως και η έκθεση της Πινακοθήκης- καταλαμβάνει ένα μεγάλο κεφάλαιο. Στο επόμενο, η συγγραφέας ασχολείται με την Αναγέννηση και τις Αναγεννήσεις, διερευνά, δηλαδή, τις ειδολογικές διαφορές που χωρίζουν και διαφοροποιούν τις παλιότερες προσπάθειες αναβίωσης της αρχαιότητας, με τον, ομόρρυθμο κόσμο της Αναγέννησης. Στη συνέχεια αναφέρεται στην ανανέωση των διαφόρων τεχνών, με την αισθητική της μίμησης, τη μελέτη της Φύσης και της αρχαιότητας. Τα τελευταία κεφάλαια αναδεικνύουν το κοινωνικό πλαίσιο της τέχνης, την κοινωνική θέση των καλλιτεχνών, τις συντεχνιακές τους οργανώσεις, τη σχέση τους με τους μαικήνες και παραγγελιοδότες, τις αμοιβές τους, τους αγώνες τους. H συγγραφέας επιχειρεί, με γλαφυρό τρόπο και με παραδείγματα να απαντήσει στο όποιο ερώτημα του αναγνώστη, να φωτίσει μιαν εποχή τόσο πολύπλοκη ιστορικά αλλά και τόσο στενά συνδεδεμένη με τον ελληνικό πολιτισμό. Τελικά, πρόκειται για ένα βιβλίο που διαβάζεται σαν μυθιστόρημα, που κατορθώνει με κείμενα και εικόνες να αναπαραστήσει μιαν εποχή τόσο προσφιλή σ’ εμάς τους Ελληνες.