ΑΠΟΨΕΙΣ

Διεθνείς αντιδράσεις για το Μουσείο της Ακρόπολης στου Μακρυγιάννη

Για το νέο μουσείο της Ακρόπολης στη θέση Μακρυγιάννη επαναλαμβάνονται ιδεολογικά ταυτόσημα επιχειρήματα με εκείνα που ακούσαμε και για το Κωπηλατοδρόμιο του Μαραθώνα. Τα συνοψίζουμε:

Οτι το ιστορικό τοπίο, το πεδίον της μάχης, εγκαταλελειμμένο επί δεκαετίες από το κράτος και καταπατημένο με την ανοχή του ή τη συνενοχή του, θα… αποκατασταθεί τώρα με το Κωπηλατοδρόμιο και θα γίνει «καλύτερο». Οτι οι εκεί αρχαιότητες είναι ασήμαντες και παρά ταύτα θα προστατευθούν και ελάχιστες θα καταστραφούν, κομμάτια να γίνει! Οτι ο Μαραθώνας ήταν… λιμνοθάλασσα την εποχή της ιστορικής μάχης (ή ίσως… της ναυμαχίας!). Οτι θα προστατευθεί το δάσος με τις κουκουναριές, διαφορετικά και για να μας… εκδικηθούν θα το αφήσουν να ρημάξει, να καεί και να καταπατηθεί, όπως έκαναν και μέχρι τώρα. Οτι, τέλος, αυτοί που αντιδρούν το κάνουν γιατί θέλουν να «σαμποτάρουν» τους Ολυμπιακούς Αγώνες, είναι ελάχιστοι, «αιρετικοί», περιθωριακοί προδότες της σύγχρονης «μεγάλης ιδέας».

Πίσω από αυτά τα επιχειρήματα κρύβονται γενικές και πάγιες αντιλήψεις εξουσιαστικής αυθαιρεσίας. Πρώτον, ότι δική μας είναι η χώρα και την κάνουμε ό,τι θέλουμε και αν μας εμποδίζει ο νόμος, τον καταργούμε, τον παρακάμπτουμε και τον παραβιάζουμε. Την πάγια αυτήν αντίληψη θα τη συναντήσετε σε χιλιάδες περιπτώσεων (π.χ. στην κατακρεούργηση του Πάρκου της Ελευθερίας) προκειμένου να δοθεί προτεραιότητα στον «αναπτυξιακό» πρακτικισμό έναντι οποιασδήποτε άλλης αξίας. Με την ίδια αντίληψη (για να προβληθεί και να αναπτυχθεί η χώρα) αποδέχθηκαν και τη διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων, τη στόλισαν με μεγαλοϊδεάτικες ή μικρομέγαλες αρλούμπες και τώρα τρέχουν και δεν προλαβαίνουν.

Οπως συμβαίνει πάντοτε σε σταυροδρόμια κρίσιμων προσανατολισμών, μέρος της διανόησης αποδέχεται τις αντιλήψεις αυτές και υπερθεματίζει (επιτέλους, ας γίνει κάτι και σ’ αυτήν τη χώρα!). O αναπτυξιακός πρακτικισμός έχει πολλούς οπαδούς: οικονομολόγους και προπαντός οικονομολογούντες, αρχιτέκτονες, αρχαιολόγους, ιστορικούς και πολλούς άλλους επιστήμονες. Φυσικά και τη μεγάλη πλειοψηφία του λαού με τα «καθημερινά προβλήματα», που είναι σαν τη Λερναία Υδρα. Υπάρχουν και μερικοί που αντιδρούν, αυτό το ελάχιστο 4%.

Επιχειρήματα της ίδιας ιδεολογικής καταγωγής επαναλαμβάνονται τώρα για το νέο μουσείο της Ακρόπολης στη θέση Μακρυγιάννη (και όχι σε οποιαδήποτε άλλη): Οτι ο αρχαιολογικός χώρος είναι «ασήμαντος» με «ασήμαντες» αρχαιότητες! Αρα, παρά την ισχύουσα νομοθεσία, ο αρχαιολογικός χώρος ως «ασήμαντος», μπορεί να παραβιασθεί και μερικές «ασήμαντες» αρχαιότητες (υπολόγισαν με ακρίβεια το ποσοστό) μπορούν να καταστραφούν. Ποιος, αλήθεια, μπορεί να το πει αυτό με τόση βεβαιότητα και να δεσμεύσει όλες τις επόμενες γενεές; Επί δύο χιλιάδες χρόνια και πλέον έζησαν εκεί άνθρωποι, έστω «ασήμαντοι» και στοίβαξαν σε αλλεπάλληλα στρώματα το «ασήμαντο» πέρασμά τους. Αρχαιολόγοι υποστηρίζουν ότι η διαστρωμάτωση ευρημάτων από μόνη της αποτελεί ήδη «σημαντικό» εύρημα, άξιο προσοχής και μελέτης.

Το δεύτερο επιχείρημα είναι ότι δίπλα ακριβώς στον Βράχο της Ακρόπολης και… με θέα τον Παρθενώνα (όπως λέμε δωμάτιο με θέα!) μας χρειάζεται ένα ογκώδες σύγχρονο αρχιτεκτόνημα, πενταπλάσιο σε όγκο από τον Παρθενώνα, από τσιμέντο και εκτυφλωτικό γυαλί, για να «βελτιώσουμε» το κλασικό τοπίο, να το κάνουμε «καλύτερο», όπως τον Μαραθώνα με το Κωπηλατοδρόμιο! Με τέτοια κριτήρια πού να βρεις άκρη τι είναι καλύτερο ή χειρότερο. Ομως τι είναι γνήσιο και τι ψεύτικο το καταλαβαίνουμε και οι πλέον αδαείς και άσχετοι. Και το νέο γυάλινο μουσείο θα φαντάζει περίπου σαν «Γιάννα Αγγελοπούλου», δίπλα στις Καρυάτιδες!

Παρακάμπτω τις πολύ σοβαρές αντιρρήσεις των συγκοινωνιολόγων, ότι ένα μεγάλο μουσείο σε ήδη βεβαρημένη περιοχή θα προκαλέσει πρόσθετα και άλυτα προβλήματα. Ερχομαι στην άλλη «μεγάλη ιδέα», του επαναπατρισμού των κλεμμένων γλυπτών του Παρθενώνα. Ηταν μια ιδέα της μακαρίτισσας της Μελίνας (επειδή ίσως είχε ανάγκη, ως υπουργός Πολιτισμού, από μια ιδέα) που άγνωστο γιατί, συνδέθηκε με το μουσείο σε αυτήν τη θέση! Και θα πρέπει όλοι εμείς να είμαστε δέσμιοι αυτής της «ιδέας», που φυτρώνει μόνο στο οικόπεδο Μακρυγιάννη. Οσοι, λοιπόν, αντιδρούν απεμπολούν και προδίδουν και αυτήν τη «μεγάλη ιδέα»!

Ας μην ωθήσουμε τη διαμάχη στα άκρα. Ας δεχθούμε ότι η διαφωνία για το νέο μουσείο της Ακρόπολης στη θέση Μακρυγιάννη είναι διαφωνία επιστημονική μεταξύ αρχαιολόγων, αρχιτεκτόνων, ιστορικών, πολεοδόμων κ.ά. Ποτέ δεν επιχειρήθηκε σε μια πόλη μεγάλο αρχιτεκτονικό έργο, χωρίς να προκύψουν παρόμοιες διαφωνίες. Θα συμφωνήσουμε ότι η τελική απόφαση ανήκει στην ευθύνη της πολιτικής εξουσίας (άλλωστε, για κάτι τέτοια τη χρειαζόμαστε). Αλλά μετά λόγου γνώσεως και όχι αυθαίρετη απόφαση. Που σημαίνει από την αρχή μελέτη και διαγωνισμός για την επιλογή της θέσης και, αναγκαστικά, νέος αρχιτεκτονικός διαγωνισμός.

Διαμαρτυρία από τη Γαλλία

Εξήντα έξι διανοούμενοι, ελληνιστές, αρχαιολόγοι, ιστορικοί, αρχιτέκτονες, καθηγητές και ερευνητές σε γαλλικά πανεπιστήμια υπέβαλαν λεπτομερές και εμπεριστατωμένο υπόμνημα στον πρώην υπουργό Πολιτισμού, τον Ευ. Βενιζέλο, όπου εκθέτουν τους λόγους για τους οποίους η ανέγερση του νέου μουσείου πρέπει να διακοπεί αμέσως και η διαδικασία να ξεκινήσει από την αρχή. Παρόμοια υπομνήματα και διαμαρτυρίες έλαβε ο κ. Βενιζέλος και στο παρελθόν και μπορούμε να μιλάμε για μια διεθνή κοινότητα διανοουμένων που ενδιαφέρεται και παρακολουθεί ενεργά τα προβλήματα που ανακύπτουν από την ανέγερση του νέου μουσείου της Ακρόπολης στη θέση Μακρυγιάννη. Το υπόμνημα με τις υπογραφές θα υποβληθεί -αν δεν υπεβλήθη ήδη- στον πρωθυπουργό και νυν υπουργό Πολιτισμού, τον Κώστα Καραμανλή.

Τελευταίοι στην εξαγωγή πολιτισμού

Ο συνάδελφος Αντώνης Συγκελάκης και οι συνεργάτες του, για λογαριασμό του Πανελληνίου Συνδέσμου Εξαγωγέων, καταγράφουν σε μελέτη τους τις εισπράξεις της χώρας από την εξαγωγή υπηρεσιών. Πρώτες έρχονται οι εξαγωγές υπηρεσιών από τον τουρισμό και από την εμπορική ναυτιλία. Μάλιστα το 2003 οι εξαγωγές υπηρεσιών από την εμπορική ναυτιλία για πρώτη φορά ξεπέρασαν τις αντίστοιχες από τον τουρισμό, χωρίς να συμπεριλαμβάνονται οι εισπράξεις από πλοία ελληνικής πλοιοκτησίας, αλλά με ξένη σημαία. Οι εξαγωγές πολιτισμικών αγαθών βρίσκονται στην τελευταία ζώνη της κλίμακας, γιατί εξακολουθούμε να είμαστε χώρα πολιτισμικά υπανάπτυκτη παρά τα μοναδικά στον κόσμο και ασυναγώνιστα «κοιτάσματα» της αρχαίας κληρονομιάς. Σαν τις χώρες εκείνες που διαθέτουν μεγάλα κοιτάσματα πετρελαίου και οι ίδιες είναι υπανάπτυκτες!