ΑΠΟΨΕΙΣ

Το νέο τραμ στη νέα Ριβιέρα

Αν έχετε καιρό να περάσετε από την παραλιακή λεωφόρο Ποσειδώνος θα εκπλαγείτε, διαπιστώνοντας ότι τα έργα για το τραμ προχωρούν γοργά. Δεν είναι μόνο η επιτάχυνση των εργασιών που προκαλεί θετικούς συνειρμούς, είναι, κυρίως, η μεταμόρφωση της παραλίας και παράλληλα η ανάδειξη μιας άλλης δυνατότητας για όλη την παραθαλάσσια ζώνη από το Σούνιο ώς το Πέραμα. Βεβαίως, ο πυρήνας των αλλαγών είναι κατά μήκος της διαδρομής του τραμ από τη Γλυφάδα έως το Νέο Φάληρο, αλλά είναι φυσικό να δημιουργηθεί το φαινόμενο της «εκχύλισης» των θετικών επιπτώσεων στην ευρύτερη ζώνη. Αυτό που συμβαίνει την περίοδο αυτή είναι η ένταξη της παραλίας σε ένα μητροπολιτικό πλάνο με την αντίστοιχη ενίσχυση του χαρακτήρα αναψυχής όλης της περιοχής. Δεν ήταν λίγες οι μεμονωμένες αντιδράσεις για την προωθούμενη μεταμόρφωση της παραλίας, αν και ένα από τα πιο προβεβλημένα πλεονεκτήματα του φακέλου για την Αθήνα του 2004 ήταν το άνοιγμα του μετώπου της πόλης προς τη θάλασσα.

Η επαναφορά του τραμ συνδέεται άμεσα με τον εκσυγχρονισμό της πρωτεύουσας κατά τον ίδιο τρόπο που πριν από 50 χρόνια η απομάκρυνσή του συμβόλιζε ένα αντίστοιχο άλμα προς το μέλλον. Είναι ίδιον των Ελλήνων, ή τουλάχιστον σημαντικής μερίδας του πληθυσμού, να αντιδρούν σε κάθε καινοτομία. Το νέο τραμ συνάντησε και συναντά ακόμη και σήμερα, πριν λειτουργήσει και δοκιμαστεί, πολίτες και φορείς που είναι αντίθετοι. Συχνά, όπως και σε άλλες περιπτώσεις νέων έργων στην Αθήνα, η αφετηρία των αντιδράσεων έχει συναισθηματική βάση και γι’ αυτό η αντοχή στα ορθολογικά επιχειρήματα είναι συνήθως ελάχιστη. Το μένος κατά των αλλαγών που ανατρέπουν ένα παγιωμένο καθεστώς καθημερινότητας είναι τις περισσότερες φορές μία άρνηση να μετακινηθεί κανείς από τη νανουριστική επανάληψη της ρουτίνας. Είναι με άλλα λόγια έκφραση ενός πουριτανικού τρόπου ζωής και μιας βαθιά συντηρητικής ψυχοπαθολογίας. Αν και κατά πόσον το νέο τραμ θα εξυπηρετήσει τον πληθυσμό στον βαθμό που το διαφημίζουν οι αρμόδιοι, θα φανεί στο άμεσο μέλλον. Είναι, όμως, βέβαιο, ότι πριν ακόμη λειτουργήσει δημιουργεί μία προοπτική για τη νέα εικόνα της πόλης. Σε επίπεδο συμβολικό, το τραμ εντάσσει την Αθήνα και τον Πειραιά σε ανώτερη κλίμακα. Εντάσσει το πολεοδομικό συγκρότημα στις ανεπτυγμένες εκείνες μητροπόλεις του κόσμου που προβλέπουν για τους πολίτες τις περισσότερες κατά το δυνατόν επιλογές μετακίνησης. Είναι μια εξέλιξη που συμπίπτει με τον νέο αιώνα, που έφερε το αεροδρόμιο στα Σπάτα, το μετρό και τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Γύρω από αυτό το πλέγμα «υψηλού συμβολισμού» (όπως είναι η έκφραση που αγαπούν τα μίντια αυτές τις μέρες), είναι φυσικό να συνυπάρχουν νησίδες έντονης ανάπτυξης και κινητικότητας με νησίδες υστέρησης και νωχελικών ρυθμών. H είσοδος, π.χ., στο λιμάνι του Πειραιά, μετά τον εντυπωσιακό νέο σταθμό του Νέου Φαλήρου και το Στάδιο Καραϊσκάκη, διατηρεί ακόμη την αύρα της υπανάπτυξης, γνώριμης επί δεκαετίες. Το τραμ δεν έφθασε στο πρώτο λιμάνι της χώρας, αν και αυτή η προέκταση (που έχει δρομολογηθεί για «μετά») θα ανακούφιζε σημαντικά την κίνηση των οχημάτων προς το κέντρο του Πειραιά.

Η νέα «Ριβιέρα» της Αθήνας, από το Στάδιο «Ειρήνης και Φιλίας» ώς το Λαγονήσι, είναι πολύ πιθανόν να γνωρίσει υπερσυγκέντρωση δραστηριοτήτων στο άμεσο μέλλον. Ενδέχεται η σημερινή όψη να φαντάζει ρομαντική σε μία δεκαετία καθώς ο μόνιμος πληθυσμός θα αυξάνεται και η επιχειρηματική δραστηριότητα θα επεκτείνεται σε περιοχές που έως σήμερα ήταν παραθεριστικές. O τρόπος με τον οποίον αστικοποιήθηκε αρχικά το Παλαιό Φάληρο και αργότερα η Γλυφάδα είναι πιθανόν να αναπαραχθεί και σε άλλες περιοχές, καθώς η ευκολία των μετακινήσεων θα ενθαρρύνει την εξάπλωση της οικονομίας. Το ζήτημα είναι να υπάρξει πρόβλεψη, γιατί οι «Ριβιέρες» εύκολα μετατρέπονται σε «Κυψέλες».