ΑΠΟΨΕΙΣ

Ηθικοί νικητές

Τελικώς, ο «Κυνόδοντας» του Γιώργου Λάνθιμου δεν τιμήθηκε με Οσκαρ. Αυτό δεν σημαίνει ότι έχασε βέβαια, το αντίθετο θα έλεγε κανείς. Ωστόσο, στην Ελλάδα έχουμε μια πολύ περίεργη σχέση με ζητήματα πρωτιάς και κυρίως με τους θεσμούς, τις διοργανώσεις μέσα από τις οποίες αναδεικνύεται κανείς πρώτος, δεύτερος, τρίτος κ. λπ. Αν ο Γ. Λάνθιμος δεν ήταν ο σοβαρός άνθρωπος που είναι (δεν τον γνωρίζω, αλλά το μαρτυρεί η δημόσια στάση του, ειδικά μετά την ανέλπιστη πορεία της ταινίας του στα Οσκαρ), θα μπορούσε άνετα να εξοργιστεί ως Βαλκάνιος αντάρτης, το βεληνεκές του οποίου εξαντλείται στα όρια του θυμικού του, να αμφισβητήσει την αμερικανική ακαδημία, τον ίδιο τον θεσμό των Οσκαρ και να ανακηρύξει εαυτόν «ηθικό πρωταθλητή». Αυτό ακριβώς έπραξε το περασμένο Σάββατο ο Παναθηναϊκός στον ποδοσφαιρικό αγώνα με τον Ατρόμητο.

Προτού κανείς βιαστεί να συμπεράνει ότι το σημερινό σχόλιο διαπνέεται από αντι-παναθηναϊκό μένος, να τονίσω ότι στη θέση του ΠΑΟ θα μπορούσε άνετα να είναι κάποιος άλλος ποδοσφαιρικός σύλλογος – όπως και η ομάδα που υποστήριζα από παιδί, η ΑΕΚ, η οποία, και αυτή, πριν από λίγα χρόνια, όταν έχασε το πρωτάθλημα από τον Ολυμπιακό «στα χαρτιά», έστησε μιαν ανάλογη «φιέστα». Τότε, η ΑΕΚ είχε θεωρήσει ότι στον ΟΣΦΠ δεν θα έπρεπε να έχει κατακυρωθεί ένας συγκεκριμένος αγώνας, δεν συνέβη αυτό, το πρωτάθλημα πήγε στον Πειραιά και στο ΟΑΚΑ στήθηκε μια γελοία κιτρινόμαυρη φιέστα.

Σε ό, τι αφορά την περίπτωση του ΠΑΟ, υπενθυμίζω εδώ ότι μία εβδομάδα μετά το επεισοδιακό ντέρμπι με τον ΟΣΦΠ στο Καραϊσκάκη (όπου ηττήθηκε ο ΠΑΟ με 2 – 1), οι  «πράσινοι» συγκάλεσαν ένα, ας πούμε, συλλαλητήριο στο ΟΑΚΑ, μάζεψαν τελικώς 30.000 κόσμο κι έφτασαν μάλιστα στο σημείο να κάνουν και «γύρο του θριάμβου» πριν από τον αγώνα, σε έναν παροξυσμό γελοιότητας.

Στη συνέχεια βέβαια τα ηνία πήρε η ίδια η πραγματικότητα: οι «ηθικοί πρωταθλητές» έφεραν μέσα στην έδρα τους ισοπαλία με τον Ατρόμητο (1 – 1)…

Επαναλαμβάνω ότι ο Παναθηναϊκός δεν είναι το πρόβλημα. Θεωρώ ότι είναι ένα γενικότερο, γνήσια νεοελληνικό πρόβλημα, το οποίο συνοψίζεται στο εξής: εφόσον δεν είμαι εγώ πρώτος, απορρίπτω τον (όποιο) θεσμό, αγνοώ το ποιο είναι το (όποιο) αποτέλεσμα και θεωρώ τον εαυτό μου «ηθικά νικητή» – δηλαδή, το τίποτα. Ολο αυτό είναι ένα κατασκεύασμα, ένα νεφέλωμα σκέψης, μια ονείρωξη. Πόσω μάλλον όταν, ειδικά στη συγκεκριμένη περίπτωση, εν γνώσει του ένας σύλλογος συμμετέχει σε έναν ανυπόληπτο θεσμό, όπου απλώς τα δικά του «κόλπα» στο παρασκήνιο αυτή τη φορά δεν έπιασαν τόπο, ο αντίπαλος ήταν περισσότερο «της αγοράς», της «πιάτσας», οπότε κέρδισε, σε τελική ανάλυση δίκαια. Εκεί έχουν φέρει τα πράγματα οι απανταχού «φουσκωτοί» παράγοντες, η διαφθορά και οι αφιονισμένοι οπαδοί όλων των ομάδων.

Ετσι όπως συμπεριφέρονται οι σύλλογοι στην ελληνική Λίγκα, έτσι όπως λειτουργεί το ελληνικό ποδόσφαιρο γενικότερα, δεν είναι παρά μία μικρογραφία του ευρύτερου ελληνικού προβλήματος. Ενα πρόβλημα που δεν έχει να κάνει μόνο με τη σήψη και το επίπεδο βούρκου, αλλά με αυτή την άγονη μανία μας με σχήματα ιδεατά, στο μέτρο που οι συμπεριφορές μας να χαρακτηρίζονται από μια κακώς εννοούμενη παιδικότητα.

Τηρουμένων των αναλογιών, κάτι τέτοιο προδίδουν και οι περίφημες «γιορτές μνήμης» υπέρ του Δημοκρατικού Στρατού από το ΚΚΕ. Προσέξτε: κάθε στρατός ή κίνημα μπορεί (και οφείλει) να τιμά τη μνήμη των νεκρών του, εδώ όμως δεν πρόκειται για κάτι τέτοιο, πρόκειται για γιορτή υπέρ μιας στρατιωτικής παράταξης που ηττήθηκε στο πεδίο της μάχης. Ναι, αλλά «ηθικώς» ήσαν νικητές. Τρικυμία εν κρανίω, δηλαδή.

Μη νομίζετε ότι είμαστε οι μόνοι σε αυτό το «άθλημα»: οι Βρετανοί παρουσιάζουν το όνειδος της Δουνκέρκης το 1940 περίπου ως μια νίκη – απλώς και μόνον επειδή τα στρατεύματά τους δεν αιχμαλωτίστηκαν από τους Γερμανούς. Στην Ελλάδα όμως έχουμε μια καταφανή αδυναμία σε αυτές τις παράτες «ηθικού θριάμβου». Βεβαίως, κάθε τόσο έρχεται ένας «Ατρόμητος» και μας προσγειώνει ανώμαλα στην πραγματικότητα.