ΑΠΟΨΕΙΣ

25η Μαρτίου τότε και τώρα

Κρίσιμες σύνοδοι κορυφής της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, τα τελευταία χρόνια, πραγματοποιούνται στις 24 και 25 Μαρτίου, ημέρα εορτασμού της εξεγέρσεως των Ελλήνων το 1821. Κάποιος συμπαθής γραφειοκράτης των Βρυξελλών, υπεύθυνος για τον προσδιορισμό των ημερομηνιών συγκλήσεως των Συμβουλίων, είχε μιαν ιδιότυπη αίσθηση του χιούμορ.

Επειδή το «εκσυγχρονιστικό» τμήμα της ελληνικής ελίτ έχει την τάση να κατηγορεί τα «αναχρονιστικά» στοιχεία της κοινωνίας ότι συνωμοσιολογούν περί των πάντων, επισημαίνεται ότι ο Bernard Connolly, στο άκρως ενδιαφέρον βιβλίο του «Η σάπια καρδιά της Ευρώπης», κατέγραψε αντιστοιχίες τόπων συγκλήσεως σημαντικών Ευρωπαϊκών Συμβουλίων και γεγονότων που συνδέονται με την ιστορία της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, για να αναδείξει τη «μεταφυσική» που διέπει τις ευρωπαϊκές διαδικασίες.

Ευρέθη υπό πίεση η Ελλάς το τελευταίο διήμερο. Υπήρξε πριν από ένα χρόνο στόχος δριμείας κριτικής από Ευρωπαίους ηγέτες. Ου προς θάνατον. Εάν υπήρχε πίστη και αυτοπεποίθηση -αντί σαθρής ρητορείας στο εσωτερικό- η Ελλάς θα είχε εισέλθει σε φάση ανακάμψεως και ανόδου, ακόμη και εάν επτώχευε και επέστρεφε εις την δραχμή.

Ο στρατηγός Πρόκες Οστεν, οι πρώτος πρέσβης της Αυστροουγγαρίας στην Αθήνα, ισχυρίζεται στο όντως ενδιαφέρον έργο του «Η Διπλωματική Ιστορία της Ελλάδος» ότι τρεις «αποτυχημένοι έμποροι» συνέστησαν στην Οδησσό την Φιλική Εταιρεία, που χρησιμοποιώντας τον δόλο και το ψέμα εξήγειραν τους Ελληνες. Οι χαρακτηρισμοί του Πρόκες Οστεν δεν έχουν πλέον καμία σημασία· η Φιλική Εταιρεία επέτυχε στον στόχο της διότι κάποιοι -ένα έθνος, δηλαδή- πίστευσαν και αγωνίσθηκαν για την πραγμάτωση μιας ιδέας που έμοιαζε ουτοπική.

Ασύμβατη προς την κρατούσα ευρωπαϊκή λογική ήταν και η αντίληψη πολλών ηγετών της Επαναστάσεως. Ο Βρετανός αρχιπλοίαρχος Χάμιλτον πρέπει να άκουσε εμβρόντητος τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη όταν του έλεγε: «Εμείς, καπετάν Αμιλτον, δεν εκάμαμε ποτέ συμβιβασμό με τους Τούρκους. Ο βασιλιάς μας εσκοτώθη, δεν έκαμε καμία συνθήκη. Η φρουρά του είχε παντοτινό πόλεμο με τους Τούρκους και δύο φρούρια ήσαν ανυπόταχτα». Και όταν ο Χάμιλτον ζήτησε να διευκρινίσει τι εννοεί, πήρε ως απάντηση ότι «η φρουρά του είναι οι κλέφτες και τα φρούρια η Μάνη, το Σούλι και τα βουνά.»

Παράλληλα, όμως, με την πίστη όσων μετείχαν στο Αγώνα, σημαντικότατη υπήρξε η συμβολή των ευρωπαϊκών δυνάμεων για την επιτυχή έκβαση της Επαναστάσεως. Δίχως την Ναυμαχία του Ναυαρίνου και την συντριβή του τουρκικού στόλου από τις ναυτικές δυνάμεις της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας, δίχως, τέλος, την στήριξη των Φιλελλήνων στις ευρωπαϊκές χώρες και κυρίως στη Βρετανία, το εγχείρημα ήταν καταδικασμένο.

Σήμερα, η Ελλάς για μία φορά ακόμη έχει ανάγκη, για να επιβιώσει, πίστη στις ίδιες δυνάμεις της και στήριξη των ευρωπαϊκών κρατών. Το δυστύχημα είναι ότι δεν διαθέτει κανένα από αυτά τα δύο απαραίτητα στοιχεία. Και αυτό διότι το πρόβλημα της Ελλάδος δεν είναι οικονομικό απλώς, αλλά η απουσία μιας αίσθησης αποστολής. Πρότυπο Βασίλειο της Δύσεως στην Ανατολή είχε ως στόχο το έθνος τότε. Σήμερα, απλώς διαχειρίζεται την παρακμή του.