ΑΠΟΨΕΙΣ

Ιστορική μνήμη και βιβλίο

Η ιστορική μνήμη ήταν το νήμα που ένωνε τους τέσσερις καλεσμένους του Βασίλη Βασιλικού στο «Αξιον εστί» (ΕΤ3, 26/3). Για τους αναγνώστες της «Κ», η εκπομπή αυτή είχε ξεχωριστό ενδιαφέρον, καθώς μίλησε η Ελένη Μπίστικα, όμως κι εμείς, οι συνάδελφοί της στα γραφεία του Φαλήρου, που καθημερινά τη βλέπουμε, την ακούμε, τη διαβάζουμε, περιμέναμε να τη δούμε και στο γυαλί – και ας μου συγχωρηθεί αυτή η μικρή μεροληψία που την υπαγορεύουν η αγάπη και ο σεβασμός και όχι η γειτνίαση στον ίδιο όροφο.

Η αμεσότητα και η ζωηράδα χαρακτήριζαν αυτή τη σύντομη τηλεοπτική εμφάνισή της. Ζωηράδα στο βλέμμα, στην κίνηση, στη σκέψη, στον προφορικό της λόγο. Αυτή η ιδιότητα γίνεται όλο και πιο δυσεύρετη στις μέρες μας, καθώς όλο και πιο συχνά συναντάμε ανθρώπους, ακόμα και πολύ νέους, που δείχνουν σαν να γεννήθηκαν κουρασμένοι, σαν να βαριούνται που ζουν.

Ο Τάκης Σαλκιτζόγλου, συγγραφέας του βιβλίου «Η Μικρά Ασία στην Επανάσταση του 1821», αναφέρθηκε στην εσωστρέφεια των περισσότερων μελετών για το ’21, καθώς αυτές γενικά επικεντρώνονται στις περιοχές που απελευθερώθηκαν (Μοριά και Ρούμελη), αποσιωπώντας τη συμβολή των Ελλήνων της Μικρά Ασίας και άλλων περιοχών.

Πολλές φορές ταξίδεψε στην πόλη των προγόνων της η Μαρίτσα Σαριντζιώτου – Σπύρου για τις ανάγκες του βιβλίου της «Σεβντίκιοϊ, πατρίδα μου, σεβντά μου», ανιχνεύοντας τις ρίζες και την ιστορία όχι μόνο της οικογένειάς της, αλλά και πολλών Ελλήνων αυτής της μικρασιατικής πόλης. Και σε αυτούς που της έλεγαν να μην ασχολείται με φαντάσματα, απαντούσε «με τα φαντάσματα ζω, με τους ζωντανούς πεθαίνω», εννοώντας ότι οι ζωντανοί, ακόμα και οι αγαπημένοι, είναι αυτοί που συνήθως μας πληγώνουν.

Ο ιστορικός Βλάσης Αγτζίδης, γνωστός από τα βιβλία του και από τα άρθρα του στην «Κ», μίλησε για τη νέα προσφυγική ιστοριογραφία, καθώς και για τη γενοκτονία των χριστιανικών πληθυσμών της Ανατολής, για «θέματα εξορισμένα και από τη νεοελληνική ιστοριογραφία αλλά ακόμα και από την ιδεολογία της Αριστεράς».

Αφετηρία της συζήτησης με την Ελένη Μπίστικα ήταν η έκδοση της Ενωσης Σμυρναίων «Η μάχη για τη σωτηρία των Προσφυγικών» με 21 άρθρα από τη στήλη της «Σημειωματάριο». Μια μάχη κερδισμένη, αφού το 2008 το συγκρότημα των 8 προσφυγικών πολυκατοικιών της λεωφόρου Αλεξάνδρας χαρακτηρίστηκε επισήμως διατηρητέο μνημείο. Απομένει η ανάπλαση των κτιρίων, ώστε να μην τα βλέπουμε σαν ένδοξα ερείπια, αλλά σαν ζωντανά κύτταρα του ιστού της πόλης.

Η συζήτηση σύντομα πήρε προσωπικό τόνο και επεκτάθηκε σε οικογενειακές αναμνήσεις, στα βιβλία του πατέρα της, Γιώργου Κατραμόπουλου, και έφτασε μέχρι τα τουρκικά σίριαλ που προβάλλονται σε ελληνικά κανάλια. Και ο επίλογος: «Θέλω να είμαστε φίλοι με τους Τούρκους, να μην τους βλέπω σαν εχθρό. Εχθρός μου είναι όποιος προσπαθεί να καταργήσει την ιστορική μνήμη».