ΑΠΟΨΕΙΣ

Τέλος εποχής για τα πολύτιμα μέταλλα

Φέτος τον Δεκαπενταύγουστο, το Silver Fix τελειώνει. Η τελευταία ολιγομελής τηλεδιάσκεψη μεταξύ των εκπροσώπων των τραπεζών-μελών του London Bullion Market Association (LBMA), που ορίζει κάθε μέρα τη διεθνή τιμή αναφοράς για το ασήμι, θα λάβει χώρα στις 14 Αυγούστου. Κάποτε είχαν πληρώσει αδρά για τη συμμετοχή σε αυτό το «πάνελ». Σήμερα το Silver Fix ξεμένει από μέλη και πεθαίνει, μαζί με την παλιά τάξη πραγμάτων. Οι FT εκφράζουν πικρία για το τέλος μιας παράδοσης 117 ετών, που γεννήθηκε για να προωθήσει τη διαφανή ενημέρωση στην αγορά. Οι επικριτές της λένε πως δημιούργησε ένα καρτέλ ασημιού, το οποίο χειραγωγώντας για χρόνια μια στρατηγική τιμή αναφοράς, κατάφερνε να έχει το πλεονέκτημα σε ένα σωρό συνδεδεμένα στοιχήματα. Η αλήθεια είναι κάπου στη μέση – και δεν διακρίνεται ολόκληρη.

Ο τορπιλισμός του Silver Fix ήταν γερμανική νίκη. Εδώ και μήνες, στα απόνερα του σκανδάλου χειραγώγησης του επιτοκίου LIBOR και έπειτα από διεθνείς υποψίες και καταγγελίες για διαβλητότητα και χειραγώγηση της τιμής των μετάλλων, η Bafin (Γερμανική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς) «διέταξε» την εποπτευόμενή της Deutsche Bank να αποσυρθεί από το Silver Fix. Ετσι, απέμεναν μόνο δύο στην επιτροπή καθορισμού της παγκόσμιας τιμής του ασημιού και των συμβολαίων που βασίζονται πάνω της. Δεν το λες αντιπροσωπευτικό δείγμα, όσο καλή πρόθεση και να υπάρχει. Η πρίζα βγήκε.

Τα σύννεφα πυκνώνουν και για τον μεγάλο αδελφό του Silver Fix, το Gold Fix. Καθώς δεν υπάρχει ενδιαφερόμενος για τη χηρεύουσα θέση της Deutsche Bank (αντιθέτως, θέλουν να παραιτηθούν κι άλλες) το μέλλον του εμφανίζεται αβέβαιο. Ενας παραδοσιακός δείκτης αναφοράς αγωνίζεται να παραμείνει σχετικός – αλλά η εποχή το ξεπέρασε, η πολιορκία σφίγγει, ο ρόλος του αμφισβητείται.

Η τιμή του χρυσού παρουσίασε σταθερό καλπασμό από το 2008, με αφετηρία τα $750. Εκτροχιάστηκε στα $1.900 το 2011 και υποχώρησε ραγδαία. Τον τελευταίο χρόνο καθορίζεται από το LBMA σε πιο χαμηλό εύρος ($1.200 – $1.400). Η συμπεριφορά της τιμής χαρακτηρίζεται από ανοδικές τάσεις λόγω αγορών σε γεωπολιτικές και νομισματικές εντάσεις και από ανεξήγητες, γιγαντιαίες πωλήσεις που την γκρεμίζουν χωρίς προφανή αφορμή. Τα αναπάντητα ερωτήματα κάνουν πολλούς να υποψιάζονται πως κάτι παίζεται με τον χρυσό: Οι δυτικές κεντρικές τράπεζες δεν πωλούν, αντιθέτως, σιγά σιγά επαναπατρίζουν τον χρυσό που ήδη κατέχουν σε υπερπόντια θησαυροφυλάκια. Τα αμερικανικά θησαυροφυλάκια πολιορκούνται από αιτήματα («γραφικών» και μη) για πρόσβαση και απογραφή, αλλά με την πρόφαση της ασφάλειας αμύνονται λες και δεν περιέχουν αρκετά πολύτιμα περιεχόμενα για όλους τους δικαιούχους. Αυτοί που αγοράζουν μανιωδώς –σαν να αγοράζουν μάρκες για την επόμενη μεγάλη παρτίδα– είναι οι αναδυόμενες και η Κίνα. Αλλά παρά την αυξανόμενη γεωπολιτική αβεβαιότητα και το γεγονός ότι και μόνο οι δικές της οι αγορές θα έπρεπε να έχουν αυξήσει την τιμή – έχει καταφέρει να αγοράζει τεράστιες ποσότητες σε σταθερή, χαμηλή τιμή· μια τιμή την οποία καταγράφει και καθορίζει κάθε μέρα το London Fix.

Τα γρανάζια για την επόμενη μέρα του συναλλαγματικού τοπίου έχουν μπει σε κίνηση. Το δολάριο, για οικονομικούς και γεωπολιτικούς λόγους, θα στριμωχτεί σε ένα καλάθι με άλλα νομίσματα. Ενα πολυπολικό σύστημα θα μοιραστεί μερίδια στη νέα πίτα αναφοράς. Ο χρυσός μπορεί να αποτελέσει ένα μέσο για να χωριστούν τα ποσοστά συμμετοχής. Ή όχι. Σε κάθε περίπτωση, το καθεστώς καθορισμού της τιμής του αλλάζει. Από μία άποψη, η ευθύνη περνάει εκεί που ήταν πάντα. Στην Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών, την «ομοσπονδία» των κεντρικών τραπεζών δηλαδή – και την εσωτερική της ισορροπία δυνάμεων.

Το πώς θα επηρεαστεί η τιμή από τον επόμενο μηχανισμό καθορισμού της, είναι άγνωστο. H Bank of America/Merill Lynch, ωστόσο, απεφάνθη: «Ο χρυσός δεν θα ξεπεράσει τα 1.300. Ωρα να πουλήσετε». Εχει την τεχνική ανάλυση με το μέρος της – το διάγραμμα της τιμής «προβλέπει» πιέσεις. Την υποστηρίζει και η αφήγηση της Fed, που λέει ότι θέλει να αρχίσει να αποσύρει την υπερβάλλουσα ρευστότητα (το μήνυμα ενισχύει το δολάριο και αδυνατίζει την τιμή της ουγγιάς, που τιμολογείται σε δολάρια). Ομως, καθώς η ιδιοκτησία μετακινείται ανατολικά, και καθώς οι παραδοσιακές επιτροπές καθορισμού τιμής μαραζώνουν, αυτά θα έχουν μικρή σημασία: άλλοι παράγοντες θα διαμορφώσουν την τιμή των μετάλλων. Η αλλαγή φρουράς στην παγκόσμια οικονομία υπόσχεται «ιστορικά» επεισόδια.