ΑΠΟΨΕΙΣ

Πολύ κακό για… ένα παλιό σύνθημα

Εμπρός για μια Ελλάδα νέα,
εμπρός, μ’ ελληνική καρδιά,
εμπρός, περήφανα, γενναία,
ναι, της Ελλάδος τα παιδιά.

Το παραπάνω απόσπασμα προέρχεται από τον ύμνο της ΕΟΝ (Εθνική Οργάνωσις Νέων) που ιδρύθηκε το 1936 από τον δικτάτορα Ιωάννη Μεταξά. Συγγενικά μορφώματα της οργάνωσης νέων του Μεταξά ήταν και οι αντίστοιχες παραστρατιωτικές οργανώσεις της φασιστικής Ιταλίας του Μπενίτο Μουσολίνι και της ναζιστικής Γερμανίας του Αδόλφου Χίτλερ. Με ιδιαίτερη οίηση και περίσσια υπερηφάνεια η ΕΟΝ θεοποιούσε τον στόχο μιας «Ελλάδας νέας».

Σήμερα, σχεδόν ογδόντα χρόνια αργότερα, δύο σκληρά αντιμαχόμενα ελληνικά κόμματα -η κεντροδεξιά Νέα Δημοκρατία και ο νεομαρξιστικός ΣΥΡΙΖΑ- ερίζουν για την πατρότητα του συνθήματος «νέα Ελλάδα». Η Νέα Δημοκρατία κατηγορεί την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ για υποκλοπή του κεντρικού της προεκλογικού συνθήματος και ο κ. Τσίπρας ανταπαντά ότι τα υπολείμματα του παλαιοκομματισμού δεν έχουν το δικαίωμα να διεκδικούν τον ρόλο του ανακαινιστή. Το λιγότερο, όμως, που μπορεί να καταλογίσει κανείς στα «ανανεωτικά» επιτελεία και των δύο κομμάτων είναι η προχειρότητα (ότι, δηλαδή, δεν προσέφυγαν στο Google για να μελετήσουν το DNA του διαφιλονικούμενου συνθήματος).

Βεβαίως, τα συνθήματα είναι απαραίτητα στον πολιτικό λόγο διότι απαντούν άμεσα και απλουστευτικά στις ελπίδες και τις προσδοκίες των ψηφοφόρων. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ ηλέκτριζε τα πλήθη προεκλογικά με το σύνθημα «Yes we can» (ναι εμείς μπορούμε). Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και ο Ανδρέας Παπανδρέου προέτρεπαν τον ελληνικό λαό, στη μετά τη χούντα εποχή, να διαλέξει ανάμεσα στην Ενωμένη Ευρώπη και τον Τρίτο Κόσμο – με χρησμούς του τύπου «Ανήκομεν εις την Δύσιν» και «Η Ελλάδα ανήκει στους Ελληνες». Και, φυσικά, το σύνθημα «Αλλαγή» στις εκλογές του 1981 από τον ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ απαντούσε στις φυσιολογικές επιθυμίες του κάθε ανθρώπου για το καινούργιο και το διαφορετικό.

Αύριο, και την επόμενη Κυριακή, ο ελληνικός λαός καλείται να επιλέξει δημάρχους, περιφερειάρχες και ευρωβουλευτές. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, δηλαδή χωρίς την πρωτόγνωρη οικονομική κρίση των τελευταίων πέντε ετών, τα αποτελέσματα αυτών των εκλογών δεν θα είχαν καθοριστική σημασία για το μέλλον του τόπου μας. Δυστυχώς, και λόγω της ιδιομορφίας του πολιτικού μας τοπίου, διακυβεύονται στη σημερινή Ελλάδα ζητήματα ταυτότητας και ύπαρξης. Αντίθετα με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Πορτογαλία, η Ιρλανδία, η Ιταλία, ακόμη και η Κύπρος, οι πολιτικές μας δυνάμεις δεν έχουν καταφέρει να καταλήξουν σε ένα συναινετικό σχέδιο εξόδου από τους κινδύνους της χρεοκοπίας και της πτώχευσης. Η βαθιά διαίρεση των κομμάτων μας σε «μνημονιακά» και «αντιμνημονιακά» έχει αυξήσει την πολιτική αβεβαιότητα, δημιουργώντας σοβαρά και διαρκή ερωτήματα για Ελληνες και ξένους επενδυτές. Η επιλογή του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης να υποστηρίζει τη γραμμή «ευρωεκλογές ίσον δημοψήφισμα» είναι άκρως παρακινδυνευμένη. Εάν προκληθούν βουλευτικές εκλογές, με απρόβλεπτα αποτελέσματα μέσα στο καλοκαίρι, σίγουρα θα υπονομευθεί το υπάρχον κλίμα πολιτικής σταθερότητας που βλέπει την Ελλάδα να βγαίνει από τη μέγγενη των Μνημονίων και να μπαίνει (με μειούμενα επιτόκια) στον δανεισμό των αγορών. Θα ήταν τραγικό αν στις ευρωεκλογές της 25ης Μαΐου τα ιδεολογικά ασύμβατα αντιμνημονιακά κόμματα -Χρυσή Αυγή, Ανεξάρτητοι Ελληνες, ΣΥΡΙΖΑ, ΔΗΜΑΡ (;) και ΚΚΕ- εξασφαλίσουν μια συλλογική πρωτιά που θα ενισχύσει το αίτημα για εθνικές εκλογές εδώ και τώρα! Διότι με βεβαιότητα αυτές οι εκλογές θα αφαιρέσουν πολύτιμο χρόνο και θα προσθέσουν μεγάλα εμπόδια στους στόχους της εξόδου από την ύφεση και της μείωσης της ανεργίας – γνωστά ως «Grecovery».

Το μεγαλύτερο στρατηγικό επίτευγμα της νεότερης Ελλάδας, μετά την ανεξαρτησία της από τα δεσμά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ήταν η ένταξή της -τον Ιανουάριο του 1981- στους θεσμούς της εκκολαπτόμενης Ευρωπαϊκής Ενωσης. Και, ευτυχώς, το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου -μετά την ανάληψη της εξουσίας τον Οκτώβριο του ίδιου χρόνου- αντικατέστησε το ριζοσπαστικό σύνθημα «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο» με το ευφάνταστο ανδρεϊκό σόφισμα «το κόστος της αποχώρησης από την ΕΟΚ είναι μεγαλύτερο από το κόστος της παραμονής».

Συμπερασματικά, ασχέτως του θέματος της πατρότητας του συνθήματος «Νέα Ελλάδα», πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι η χώρα μας σήμερα δεν έχει καμία σχέση με την Ελλάδα των δύο μεγάλων διχασμών του 20ού αιώνα που προκάλεσαν τη Μικρασιατική Καταστροφή (1922), τον Εμφύλιο Πόλεμο (1944-49) και την τουρκική εισβολή στην Κύπρο (1974). Η Ελλάδα είναι και θα παραμείνει μια σταθερή Κοινοβουλευτική Δημοκρατία, καθώς και κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης και της Ευρωζώνης. Η Ευρώπη, η οποία πρέπει να κινηθεί προς την κατεύθυνση της εδραίωσης μιας πανίσχυρης ομοσπονδίας, είναι το θεσμικό κέλυφος που σε βάθος χρόνου θα ελαχιστοποιεί τις ταλαιπωρίες του συχνά δοκιμαζόμενου και άκρως υπομονετικού ελληνικού λαού. Αρκεί να διδαχθούμε από τα λάθη μας του παρελθόντος και να δώσουμε την ευκαιρία στις παραγωγικές μας δυνάμεις -ιδίως στους νέους- να σκέπτονται και να αναπτύσσονται ελεύθερα και δημοκρατικά!

* Ο κ. Θεόδωρος Κουλουμπής είναι ομότιμος καθηγητής Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Αθηνών.