ΑΠΟΨΕΙΣ

Ανάπτυξη δίχως αύριο

Πριν από τουλάχιστον δύο δεκαετίες ήταν ένα πολύ όμορφο χωριό, κάπου στην Κρήτη. Θα καταλάβετε στη συνέχεια της διήγησης γιατί προτιμώ να μη δώσω ακριβείς συντεταγμένες.

Τεράστια παραλία με αμμόλοφους, καθαρή γαλαζοπράσινη θάλασσα, ποτάμι με βαρκούλες που λικνίζονταν. Επειτα οι ντόπιοι ανακάλυψαν την «ανάπτυξη», δηλαδή τη δυνατότητα να βγάζουν τα λεφτά ενός χρόνου νοικιάζοντας για λίγες ημέρες, άντε σχεδόν μήνα, ένα δωμάτιο με δύο κρεβάτια, που βέβαια προσφέρει το ανεκτίμητο προνόμιο, με δύο δρασκελιές, να βουτάς στο απέραντο γαλάζιο. Στις αυλές των σπιτιών ξεπήδησαν αυθαίρετα, τα μπαλκόνια κλείστηκαν με αλουμινένιες κατασκευές ελέω τουρισμού και τα στενά δρομάκια κατέληξαν ένας κακοφτιαγμένος λαβύρινθος. Για να βρεις τον δρόμο προς τη θάλασσα, πρέπει να βάλεις σημάδι μια σειρά από κακόγουστες πινακίδες που παρέχουν «πληροφορίες» τύπου «Rooms» και «Zimmer». Και στα μαγαζιά που πουλάνε τα προϊόντα έως και τρεις φορές ακριβότερα -ακόμα και τις ντομάτες Κρήτης-, οι ιδιοκτήτες κολλημένοι στην καρέκλα του ταμείου σού δίνουν βαριεστημένα το σακουλάκι για να βάλεις τα αυγά σου. Οι πρώην κτηνοτρόφοι και αγρότες έγιναν ξενοδόχοι και επιχειρηματίες, χωρίς καθοδήγηση, χωρίς πλάνο, χωρίς κανόνες.

Θα παρακάμψω το τμήμα της διήγησης που αφορά την παραλία που καταστράφηκε, τους αμμόλοφους που εξαφανίστηκαν και το ποτάμι που άλλαξε πορεία για να φτιαχτούν καφετέριες «by the river».

Και θα φτάσω στο σήμερα όπου η θάλασσα, είκοσι χρόνια αργότερα, έχει ένα κιτρινοπράσινο χρώμα. Οι ντόπιοι σε συμβουλεύουν να προτιμάς τις απογευματινές ώρες για μπάνιο γιατί απλούστατα τη νύχτα καταλήγουν στη θάλασσα τα λύματα των διαφόρων τουριστικών εγκαταστάσεων. Επί είκοσι χρόνια δεν μπορεί να βρεθεί το σημείο που θα εγκατασταθεί ο βιολογικός καθαρισμός για τον οποίο μάλιστα υπάρχουν ευρωπαϊκά κονδύλια. Ολοι ακολουθούν τη δοκιμασμένη τακτική «μακριά από την αυλή μου και όπου θέλει ας είναι».

«Καλά», ρωτάω, «έχετε κάνει επενδύσεις, θέλετε να σταματήσουν να έρχονται οι τουρίστες;». «Τόσα χρόνια έρχονται, τώρα θα σταματήσουν; Αλλωστε σε λίγα χρόνια θα γίνει», έρχεται η απάντηση.