ΑΠΟΨΕΙΣ

Αλέξης – Αχμέτ στη Σμύρνη

Ο Αχμέτ Νταβούτογλου υποδέχεται σήμερα στη Σμύρνη τον Αλέξη Τσίπρα για το 4ο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας, σε μια χρονική συγκυρία όπου το δόγμα περί «μηδενικών προβλημάτων» με όλους τους γείτονες έχει καταρρεύσει. Η Τουρκία έχει «ανοιχτά μέτωπα» με τους πάντες: τη Ρωσία, το Ιράκ, το Ιράν, τη Συρία, το Ισραήλ. Κατά περιόδους, σε κάποια από αυτά παρατηρείται πρόοδος, σε άλλα επιδείνωση, αλλά το βέβαιο είναι πως υπάρχουν σοβαρές τριβές με όλους. Παράλληλα, αναπτύσσονται εντάσεις και με το σύνολο της Ε.Ε.

Με αυτά τα δεδομένα, η σχέση της Τουρκίας με την Ελλάδα θα μπορούσε να αποτελεί όαση συνεργασίας. Η διακριτική απομάκρυνση από απειλές πολέμου και γενικότερα μαξιμαλιστικές θέσεις έναντι της Ελλάδας μπορεί να αποφέρει οφέλη στη γειτονική χώρα.

Δεν θα υπεισέλθω στο μείζον ζήτημα του προσφυγικού, η διαχείριση του οποίου βρίσκεται υπό διαμόρφωση. Θα περιορισθώ να επισημάνω ότι μακριά από «τελεσίγραφα» και παρά τις περιοδικές ρητορικές εκρήξεις του προέδρου Ερντογάν, η παροχή οικονομικής βοήθειας από την Ε.Ε. προς την Τουρκία βρίσκεται σε εξέλιξη, ενώ και η προοπτική χαλάρωσης της διαδικασίας θεώρησης διαβατηρίων για Τούρκους πολίτες που επισκέπτονται ευρωπαϊκές χώρες επίσης προωθείται.

Σε κάθε περίπτωση, η ανάλυση της τουρκικής πολιτικής ηγεσίας πρέπει να βασισθεί στην ειλικρινή και ώριμη παραδοχή ότι στο μεσοπρόθεσμο μέλλον η Τουρκία δεν θα γίνει πλήρες μέλος της Ε.Ε. Δεν πρόκειται για τοποθέτηση που αντανακλά την ύπαρξη ενός δήθεν «χριστιανικού κλαμπ». Απλά, η Ενωση δεν είναι και δεν θα είναι για πολλά ακόμη χρόνια έτοιμη για μια τέτοιου μεγέθους διεύρυνση.

Η Τουρκία μπορεί να εξασφαλίσει την πιο στενή σχέση με την Ε.Ε. από οποιαδήποτε άλλη χώρα, μπορεί να φθάσει να λειτουργεί ως ένα «σχεδόν» μέλος της Ενωσης, αλλά πλήρες και ισότιμο μέλος με τα άλλα κράτη –με ευρωπαϊκό διαβατήριο, συμμετοχή στο Ευρωκοινοβούλιο κ.λπ.– δεν θα γίνει εύκολα. Σε αυτό το δύσβατο μονοπάτι η Αθήνα μπορεί να είναι, και ώς ένα βαθμό ήδη είναι, ο πιο ειλικρινής εταίρος της Αγκυρας. Οι Ελληνες επιθυμούν περισσότερο από κάθε άλλο λαό της Ε.Ε. μια ευρωπαϊκή Τουρκία. Πρόκειται για μια επιλογή με υπαρξιακά χαρακτηριστικά.

Με μια τέτοια στρατηγική προσέγγιση θα έπρεπε να υποδεχθεί τον Αλέξη Τσίπρα στη Σμύρνη ο Αχμέτ Νταβούτογλου. Οι «παραχωρήσεις» που επιβάλλει η ομαλοποίηση των ελληνοτουρκικών σχέσεων ωχριούν μπροστά στα οφέλη που θα αποφέρουν στην οικονομία, ειδικότερα στον τουρισμό και στην ενέργεια, αλλά και στις σχέσεις της Τουρκίας με την Ε.Ε. Υπό αυτό το πρίσμα η τουρκική πολιτική ηγεσία καλείται να επανεξετάσει το απαράδεκτο casus belli, να προχωρήσει σε διευθέτηση των όποιων διαφορών υφίστανται με βάση το διεθνές δίκαιο και να αποδεχθεί μια δίκαιη και βιώσιμη λύση στην Κύπρο.