ΑΠΟΨΕΙΣ

Ουσία και εκκρεμότητες

Η αίσθηση είναι ότι η Ευρώπη προσήλθε πανικόβλητη και με τα χέρια ψηλά στη σύνοδο Ευρωπαϊκής Ενωσης – Τουρκίας, με αποτέλεσμα να «αιχμαλωτιστεί» από την Αγκυρα. Η αλήθεια είναι ότι όντως η Ευρώπη πήγε υπό πίεση στη διαπραγμάτευση, όμως οι απαιτήσεις και τα ανταλλάγματα που ζητούσε η Τουρκία ήταν γνωστά από πριν, η τελική συμφωνία βρίσκεται ακόμα σε εκκρεμότητα και θα πάρει την οριστική της μορφή, ανάλογα με τα αποτελέσματα των εκλογών σε τρία γερμανικά κρατίδια, στις 13 του μήνα, και αφού διευθετηθούν οι διαφορές στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Αλήθεια είναι επίσης ότι, προκειμένου να εξασφαλίσει τα ανταλλάγματα που θέλει, η Τουρκία δέχθηκε και δεσμεύσεις, αλλά μένει να διαπιστωθεί αν και πώς θα τις υλοποιήσει.

Το οριστικό και τελεσίδικο που προέκυψε από τη σύνοδο ήταν ότι «οι ανεξέλεγκτες ροές μεταναστών από τον διάδρομο των δυτικών Βαλκανίων έχουν πλέον τερματιστεί». Που σημαίνει ότι με μία έμμεση διατύπωση εγκρίθηκε και επισημοποιήθηκε το κλείσιμο των συνόρων στη μεθόριο Ελλάδας – ΠΓΔΜ.

Αν χρειαστεί, θα σφραγιστούν τα σύνορα Ελλάδας – Αλβανίας, και μέχρι την επόμενη σύνοδο κορυφής, στις 17 – 18 Μαρτίου, θα έχουν κλείσει τα σύνορά τους η Σλοβενία και η Σερβία, ενώ προτίθεται να κάνει το ίδιο η Ουγγαρία και στην πλευρά της Ρουμανίας. Αρα κλείνουν όλες οι προσβάσεις προς την Ευρώπη, και στην Ελλάδα μένουν εγκλωβισμένοι χιλιάδες πρόσφυγες και μετανάστες.

Η τουρκική κυβέρνηση ζήτησε περισσότερα των τριών δισ. ευρώ για να περιφρουρήσει, ουσιαστικά, την Ευρωπαϊκή Ενωση. Το πιθανότερο είναι ότι αυτά και ακόμη περισσότερα θα τα πάρει. Οι Ευρωπαίοι αναγνωρίζουν ότι η Τουρκία έχει το κλειδί των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών. Το αίτημα της επιτάχυνσης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων που επαναφέρει η Τουρκία εξυπηρετεί την επικοινωνιακή πολιτική του καθεστώτος Ερντογάν, αλλά μέχρις εκεί. Η επανέναρξη διαπραγματεύσεων δεν αλλάζει το γεγονός ότι η ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση αποτελεί εξωπραγματική προσδοκία.

Η απαίτηση για κατάργηση της βίζας για τους Τούρκους πολίτες που ταξιδεύουν στην Ευρώπη προσφέρει πολιτικό όφελος στην τουρκική κυβέρνηση, αλλά δεν θα γίνει εύκολα αποδεκτό στην πράξη. Θα αντιδράσουν πολλοί λόγω φόβου ενθάρρυνσης της παράνομης μετανάστευσης. Ισως πιο σημαντικό θέμα για την Αγκυρα είναι η εξασφάλιση της ανοχής της Ευρώπης στις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ελευθερίας του Τύπου από τη σημερινή τουρκική κυβέρνηση. Αυτό πάντως δεν υπάρχει ρητώς στην κοινή ανακοίνωση. Στην Ελλάδα είναι φανερό ότι η διαχείριση του προσφυγικού-μεταναστευτικού προβλήματος περνάει στα χέρια της Ευρώπης και της Τουρκίας. Η επικαιροποίηση της ελληνοτουρκικής συμφωνίας επανεισδοχής στην Τουρκία των παράτυπων μεταναστών αναφέρεται στην κοινή ανακοίνωση της συνόδου, με πρόβλεψη να μετατραπεί σε ευρωτουρκική συμφωνία την 1η Ιουνίου. Η οικονομική βοήθεια που θα δοθεί στην Αθήνα θα αφορά την ομαλή λειτουργία των hotspots. Δηλαδή, την ολική ταυτοποίηση, την καταγραφή, τους ελέγχους ασφαλείας, την πλήρη δυνατότητα υποδοχής. Γι’ αυτό θα ενισχυθεί ο Frontex με περισσότερους συνοριοφύλακες και ο έλεγχος ασφαλείας των hotspots θα περάσει στην Europol. Ως και την παροχή ασύλου στη χώρα θα την αναλάβει το Ευρωπαϊκό Γραφείο Υποστήριξης Ασύλου…

Θετική ακούγεται η πρόθεση να επιστρέφουν στην Τουρκία οι Σύροι πρόσφυγες που καταφεύγουν στην Ελλάδα, με αντάλλαγμα να δέχεται η Ευρώπη ίσο αριθμό ομοεθνών τους κατ’ ευθείαν από την Τουρκία. Ενδεχομένως αυτό να αποδειχθεί κίνητρο για την Αγκυρα να επιτρέπει τη ροή μεγάλου αριθμού Σύρων προσφύγων, ώστε στο τέλος της εξίσωσης να απαλλάσσεται η ίδια από πολύ περισσότερους. Με την επισήμανση ότι σήμερα ισχύει ακόμα η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ενωσης να δεχθεί μόλις 20.000 άτομα τα επόμενα δύο χρόνια!