ΑΠΟΨΕΙΣ

Ράγισε το βαρόμετρο της ευημερίας

Α​​κριβώς τη στιγμή που συζητείται η περαιτέρω φορολογική επιβάρυνση της μεσαίας τάξης, μελέτες και εκθέσεις θυμίζουν τη δραματική της συρρίκνωση. ΣΕΒ, Διεθνής Οργανισμός Εργασίας, ΟΟΣΑ, Credit Suisse προειδοποιούν ότι, αν δεν επεκταθεί η φορολογική βάση, ώστε να πάψουν να επιβαρύνονται υπέρμετρα τα μεσαία εισοδηματικά κλιμάκια, η κοινωνική τάξη που στηρίζει, ουσιαστικά, όλο το κοινωνικό εποικοδόμημα θα καταρρεύσει. Πρόκειται για παγκόσμιο φαινόμενο, ωστόσο, όπως αναφέρει ο Διεθνής Οργανισμός Εργασίας, η ελληνική μεσαία τάξη (όσοι κερδίζουν από 629 έως 2.096 ευρώ μεικτά μηνιαίως) είναι «εκ των βαρύτατα λεηλατημένων τα τελευταία χρόνια». Η χώρα έχει τη μικρότερη μεσαία τάξη – το 69% των ελληνικών νοικοκυριών, στη Σουηδία το 81%. Στην Ελλάδα, η κρίση διόγκωσε τα άκρα της κλίμακας, τα πολύ χαμηλά και τα πολύ υψηλά εισοδήματα. Οι ανήκοντες στην ανώτερη εισοδηματική τάξη είναι το 10% (στη Σουηδία 3%) και οι ανήκοντες στη χαμηλότερη εισοδηματική είναι το 22% (στη Σουηδία 16%).

Η παρακμή της ομάδας στην οποία στηρίχθηκε το λεγόμενο «μεταπολεμικό οικονομικό θαύμα της Δύσης» οφείλεται –σύμφωνα με τις εκθέσεις– στην αποβιομηχάνιση, στο παγκόσμιο εμπόριο και στις δημοσιονομικές ανισορροπίες, στο πλεόνασμα κεφαλαίων και στις «φούσκες», στην εκτίναξη της ανεργίας και στη συρρίκνωση των αμοιβών, με αποτέλεσμα τη μεταφορά πόρων από τα μεσαία εισοδήματα προς τα υψηλότερα, την όξυνση των ανισοτήτων, την επαναφορά της ανασφάλειας, που ήταν άγνωστη σε αρκετές γενιές. Σύμφωνα με την Credit Suisse, ο παγκόσμιος πλούτος έφθασε στα 241 τρισ. δολάρια το 2013, με το 10% των πλουσιότερων πολιτών του κόσμου να κατέχει το 86% του παγκόσμιου πλούτου και τους 7 στους 10 να έχουν περιουσία έως 10.000 δολάρια.

Παντού στον δυτικό κόσμο, ένας από τους βασικούς πυλώνες του, το βαρόμετρο της ευημερίας, με τις θετικές και αρνητικές παραμέτρους του (υπερκατανάλωση, εξάντληση πόρων, ατομικισμός) «κλαδεύεται» αυτοκαταστροφικά. Από πού θα έρθει η γνώριμη αυτοθεραπεία; Πού θα οδηγήσει το βάθεμα της παράδοξης μοιρασιάς; Μήπως στο να σχεδιαστούν μορφές ανταλλαγών λιγότερο επιζήμιες; Πέρα και μακριά από τις ουτοπίες που αιματοκύλησαν την ανθρωπότητα, να επιχειρηθεί ένας πιο σώφρων ανασχηματισμός των κοινωνιών; Να αναστηθούν θαμμένες ανθρώπινες πραγματικότητες, να επανεμφανιστεί το λησμονημένο «ποτάμι» του δικαίου, που όπως και άλλες φορές στην ιστορία συμπαρασύρει σε μια ανανέωση; Μπροστά σε συντριπτικά προβλήματα, κάθε φορά θέτουμε ερωτήματα στα οποία περιέχεται εν σπέρματι όλη η ιστορία της νεότερης εποχής, οι χίμαιρες, οι αντιφάσεις, οι εξάρσεις της· δείχνοντας και μιαν απάντηση που αντλείται επίσης από τη «δεξαμενή» της σύγχρονης εποχής. Ενα σχέδιο για την υπέρβαση της κρίσης έχει νόημα μόνο αν ξεκινήσει από την επεξεργασία όλων των στιγμών μας, τη συνεισφορά όλων των εμπειριών μας, ασήμαντων και βαρυσήμαντων, μόνο αν εγκαταλείψει την επίφαση ισορροπίας, την πρόφαση της εμμενούς μοίρας. Είναι απαραίτητο ένα τέτοιο σχέδιο, που δεν θα βαφτίζει τα δηλητήρια ανταλλακτικές αξίες, που δεν θα υποβιβάζει τα πάντα στο επίπεδο του προσχήματος.

Προτού ο κόσμος μας, αδρανοποιημένος από την απογοήτευση, που απομυζεί την ενεργητικότητα, δρώσα αρχή της προόδου, αποσυντεθεί μέσα στην αυγή νέων ακροτήτων και νέων απολύτων.