ΑΠΟΨΕΙΣ

Η πολιτική του φόβου απειλεί την Ε.Ε.

Θυμάμαι ακόμη ένα δείπνο στα προάστια του Κολόμπους στο Οχάιο, παραμονή των προεδρικών εκλογών του 2004. Ενα μεσήλικο ζευγάρι Αμερικανών είχε ανοίξει το σπίτι του σε μια ομάδα νεαρών Ευρωπαίων που επισκέπτονταν την πόλη. Οι φιλόξενοι οικοδεσπότες δεν είχαν επισκεφθεί ποτέ την Ευρώπη και η γυναίκα ονειρευόταν ένα ταξίδι – αλλά φοβόταν την τρομοκρατία, ότι δεν θα ήταν ασφαλείς στη Γηραιά Ηπειρο. Οι ΗΠΑ ήταν ακόμη κλονισμένες από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου τρία χρόνια νωρίτερα, ενώ μόλις λίγους μήνες νωρίτερα τρομοκράτες εμπνευσμένοι από την Αλ Κάιντα είχαν χτυπήσει τη Μαδρίτη.

Ηταν οι εκλογές που ξανακέρδισε ο Τζορτζ Μπους, σε μεγάλο βαθμό χάρη στο Οχάιο, με αιχμή τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας. Μπορεί στην πορεία το βασικό επιχείρημά του για τον πόλεμο στο Ιράκ –τα όπλα μαζικής καταστροφής– να κατέρρευσε, αλλά η μάχη ποτέ δεν κρίθηκε στο Κογκρέσο ή στα Ηνωμένα Εθνη. Στην πραγματικότητα, είχε κριθεί σε μεσοαστικά προάστια όπως αυτό που επισκεφθήκαμε, όπου ο φόβος για νέες τρομοκρατικές επιθέσεις κυριάρχησε στα ζητήματα που απασχολούσαν τους ψηφοφόρους.

Δεν χρειάζεται λοιπόν να παρακολουθήσει κανείς το House of Cards για να αντιληφθεί ότι η εκμετάλλευση του φόβου είναι επικίνδυνη. Σε αντίθεση με έναν πόλεμο των ΗΠΑ σε κάποια μακρινή χώρα, τα τυφλά τρομοκρατικά χτυπήματα όπως τα χθεσινά στις Βρυξέλλες φέρνουν την απειλή στην καρδιά της Ευρώπης – και δοκιμάζει τις αξίες της. Η Ευρώπη καλείται να βρει τη δική της ισορροπία μεταξύ ασφάλειας και προστασίας των προσωπικών δεδομένων. Από τις ΗΠΑ, υπάρχουν ήδη πιέσεις για μεγαλύτερη έμφαση στην ασφάλεια, αλλά και η λιγότερο αμφιλεγόμενη προτροπή για καλύτερη ανταλλαγή πληροφοριών για την αποτροπή τρομοκρατικών χτυπημάτων.

Οι Αμερικανοί εδώ και καιρό τονίζουν την ανάγκη για μεγαλύτερη συνεργασία με τις ευρωπαϊκές αρχές, με την Ε.Ε., εντός του ΝΑΤΟ αλλά και με τους συμμάχους τους κατά του Ισλαμικού Κράτους στη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, η υποψήφια για το χρίσμα των Δημοκρατικών Χίλαρι Κλίντον δήλωσε ότι οι Ευρωπαίοι πρέπει να ενισχύσουν τη νομοθεσία τους για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Οι πιέσεις αναμένεται να φτάσουν γρήγορα και στην Ελλάδα, καθώς η προσοχή των ΗΠΑ εστιάζει στο να κλείσει η δίοδος στους ξένους μαχητές του Ισλαμικού Κράτους από τη Συρία και το Ιράκ προς την Ευρώπη.

Το συμβολικό χτύπημα όμως, μια ανάσα από τα κτίρια που στεγάζουν τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, θέτει ακόμη μία πρόκληση για την πληγωμένη από τον χειρισμό της μεταναστευτικής κρίσης Ευρωπαϊκή Ενωση. Είτε το αντιλαμβάνονται όλα τα κράτη-μέλη είτε όχι, η επίθεση δεν είναι μόνο εναντίον του Βελγίου, το οποίο συμμετέχει στην εκστρατεία εναντίον του Ισλαμικού Κράτους. Είναι και εναντίον της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Για την ακρίβεια, ο τρόπος που θα αντιδράσει η Ε.Ε. σε αυτά τα τρομοκρατικά χτυπήματα θα επηρεάσει και την πορεία της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Η απειλή είναι κοινή και κοινή θα πρέπει να είναι και η απάντηση.

Ακόμη μία παράπλευρη απώλεια θα είναι πιθανώς οι πρόσφυγες. Ευρωπαίος, πρώην πολιτικός, που ασχολείται με το προσφυγικό ζήτημα είχε παραδεχθεί ανωνύμως, λίγο μετά τις επιθέσεις στο Παρίσι, ότι η τύχη των προσφύγων από τη Συρία εξαρτάται από το αν θα υπάρξουν και νέα τρομοκρατικά χτυπήματα. Η εκτίμησή του ήταν πως η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη θα στραφεί εναντίον τους αν κυριαρχήσει ο τρόμος στον οποίο στοχεύουν αυτές οι επιθέσεις. Με την επιτυχία της ευρωπαϊκής συμφωνίας για το μεταναστευτικό να εξαρτάται από την εφαρμογή της από όλα τα κράτη-μέλη και την Τουρκία, καθώς και την ικανότητα της Ελλάδας να ελέγξει την κατάσταση εντός των συνόρων της, ο κίνδυνος να εγκλωβισθούν στη χώρα μας πρόσφυγες χωρίς την προστασία που δικαιούνται αυξάνεται. Οι επιθέσεις στις Βρυξέλλες αυξάνουν για όλους –και για την Ελλάδα– το διακύβευμα.