ΑΠΟΨΕΙΣ

Θερμά επεισόδια με σναπς και σκοτς

Η ακατοίκητη νησίδα Χανς έχει έκταση μόλις 1,3 τετραγωνικών χιλιομέτρων και βρίσκεται στη μέση του καναλιού Κένεντι, το οποίο χωρίζει τη δανική κτήση της Γροιλανδίας από το καναδικό νησί του Ελσμιρ. Η κυριαρχία στην άγονη νησίδα διεκδικείται ήδη από τη δεκαετία του 1930 τόσο από τον Καναδά όσο και από τη Δανία, την επικυρίαρχο της αυτοδιοικούμενης Γροιλανδίας. Οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται όλα τα προηγούμενα χρόνια, δίχως απολύτως κανένα αποτέλεσμα. Στο νησί υπάρχει κατά καιρούς και κάποια στρατιωτική παρουσία. Μην πάει ο νους σας σε θερμά επεισόδια ή κρίσεις τύπου Ιμίων. Κατά καιρούς, μια ομάδα Δανών στρατιωτών φθάνει στο νησί, τοποθετούν μια σημαία της χώρας τους, αφήνουν ένα μπουκάλι σναπς και μία επιγραφή «Welcome to Denmark». Λίγο αργότερα οι Καναδοί στρατιώτες τοποθετούν τη δική τους σημαία, αφήνουν ένα μπουκάλι σκοτς και τη δική τους εκδοχή: «Welcome to Canada». Στις λύσεις που έχουν πέσει στο τραπέζι, έχει τεθεί ακόμη και αυτή της διχοτόμησης αυτού του μικρού παγωμένου βράχου ως συνέχεια της μέσης γραμμής που χωρίζει τα εθνικά ύδατα των δύο χωρών. Φαινομενικά θα περίμενε κάποιος ότι οι δύο χώρες, οι οποίες αποτελούν παγκόσμιο πρότυπο φιλειρηνικών κρατών, θα κατέληγαν εύκολα σε κάποια σολομώντεια λύση, και μάλιστα με τρόπο μόνιμο.

Η απάντηση στη δυστοκία εξεύρεσης λύσης είναι απλή και έχει δύο σκέλη: Πρώτον, πολύ δύσκολα ένα κράτος θα εγκαταλείψει την κυριαρχία του έστω και επί ενός φαινομενικά άχρηστου κομματιού γης. Δεύτερον, ακόμη και αυτή η νησίδα μπορεί να επηρεάσει (περισσότερο ή λιγότερο) καθοριστικά την επιρροή της Δανίας ή του Καναδά στα νέα σύνορα που ανοίγουν στον Βόρειο Παγωμένο Ωκεανό και στην Αρκτική, κυρίως λόγω της αλλαγής που προκαλεί στο φυσικό τοπίο η κλιματική αλλαγή. Νέα σύνορα που είναι ποικιλοτρόπως σημαντικά, ως προς την άντληση φυσικών πόρων ή την αλλαγή των εμπορικών διαδρομών ναυσιπλοΐας στο βόρειο ημισφαίριο. Το παράδειγμα της (φαινομενικά) ασήμαντης νησίδας με αυτό το τόσο κοινότοπο όνομα (Χανς) είναι μια ένδειξη της σημασίας που έχουν ακόμη και τα πιο μικρά κομμάτια γης στην προσπάθεια των κρατών να εκμεταλλευτούν τη θέση τους για λόγους κυριαρχίας και άντλησης κερδών. Εφόσον, λοιπόν, ο Καναδάς και η Δανία είναι δύο κράτη ικανά να σύρονται σε μακροχρόνιες διαπραγματεύσεις για ένα τέτοιο θέμα, γίνεται σαφές ότι στα πιο «θερμά» νερά της Μεσογείου, όπου τα ζητήματα κυριαρχίας έχουν συχνά εντονότερο χαρακτήρα, ενώ –επιπροσθέτως– υπάρχουν και τρισεκατομμύρια τόνοι υποθαλάσσιοι υδρογονάνθρακες, η ένταση μπορεί να αποδειχθεί πολύ μεγαλύτερη. Η Ελλάδα οφείλει να είναι προσεκτική και, ως δύναμη status quo, να μη διεκδικεί τίποτε περισσότερο πέρα από εκείνο που η γεωγραφική θέση και η πολυετής ναυτική παράδοσή της μπορεί να παρέχει. Ωστόσο, όπως φαίνεται από τη συζήτηση για το Κυπριακό, στην οποία ισχυρότατος παράγοντας είναι τα πλούσια κοιτάσματα της ανατολικής Μεσογείου, κάθε χιλιοστό γης μπορεί να ανατρέψει συσχετισμούς ή να επανακαθορίσει σχέσεις.