ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Χρ. Μεγάλου: «Νέα εποχή ξεκινά για την Eurobank»

Χρ. Μεγάλου: «Νέα εποχή ξεκινά για την Eurobank»

Τη νέα εποχή που σηματοδοτεί για την Eurobank η αύξηση κεφαλαίου και η επιστροφή της σε ιδιωτικά χέρια περιγράφει σε συνέντευξή του στην «Κ» ο διευθύνων σύμβουλος του ομίλου, κ. Χρήστος Μεγάλου. Ο κ. Μεγάλου αναφέρεται στις προτεραιότητες της διοίκησης και στο σχέδιο για την επιστροφή της τράπεζας σε κερδοφορία. Αποκλείει το ενδεχόμενο «κουρέματος» καταθέσεων και σκιαγραφεί το νέο, μετά την κρίση, μοντέλο λειτουργίας των τραπεζών. Εξηγεί γιατί οι ξένοι θεωρούν την Ελλάδα μεγάλη επενδυτική ευκαιρία και υπογραμμίζει ότι ζούμε την αρχή του τέλους της κρίσης.

– Τι σηματοδοτεί η αύξηση κεφαλαίου για τον όμιλο;

– Σηματοδοτεί μια καινούργια εποχή για τη Eurobank. Αποτελεί την αφετηρία για μια νέα Eurobank, κεφαλαιακά ισχυρή, και πάλι υπό ιδιωτικό έλεγχο, πανέτοιμη να πρωταγωνιστήσει και να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες που διαμορφώνονται από τη σταδιακή έξοδο της χώρας από την κρίση.

– Πού αποδίδετε το πολύ μεγάλο επενδυτικό ενδιαφέρον;

– Είναι ένας συνδυασμός παραγόντων. Ο πρώτος είναι η εντυπωσιακή βελτίωση της μακροοικονομικής κατάστασης της Ελλάδας, κάτι που δημιουργεί ισχυρές προσδοκίες ότι η χώρα επανέρχεται σε αναπτυξιακή πορεία. Είναι στατιστικά διαπιστωμένο ότι χώρες που βρίσκονταν σε ύφεση για μεγάλο χρονικό διάστημα εμφανίζουν αυξημένες πιθανότητες όταν εξέλθουν από την κρίση να εκπλήξουν θετικά. Αυτός είναι ένας βασικός παράγοντας που κάνει πολλούς ξένους επενδυτές να βλέπουν την Ελλάδα σαν μια επενδυτική ευκαιρία. Ο δεύτερος παράγοντας έχει να κάνει με το τραπεζικό σύστημα στην Ελλάδα. Πλέον, μετά την ανακεφαλαιοποίηση και την αναδιάρθρωση που έχει πραγματοποιηθεί, μιλάμε για ένα ριζικά νέο τραπεζικό σύστημα: υγιές και εύρωστο, που θα έχει την ικανότητα να χρηματοδοτεί την οικονομία και να παράγει υψηλές αποδόσεις. Τέλος, ο τρίτος παράγοντας έχει να κάνει με τη Eurobank. Οι επενδυτές αναγνώρισαν τη θέση της τράπεζας στην αγορά, τη δυναμική που υπάρχει, την ποιότητα της διοίκησης και του ανθρωπίνου δυναμικού, στοιχεία που διασφαλίζουν ότι η τράπεζά μας θα βρεθεί στην πρώτη γραμμή της αγοράς και θα εκμεταλλευθεί τις ευκαιρίες.

– Οι επενδυτές προσέφεραν περισσότερα από 8 δισ. ευρώ έναντι 2,86 δισ. ευρώ που ήταν η αύξηση κεφαλαίου. Εσείς περιμένατε αυτήν την ανταπόκριση;

– Ναι. Το περίμενα από την πρώτη στιγμή που ανέλαβα τα ηνία της τράπεζας και επέστρεψα στην Ελλάδα. Ή, να το πω διαφορετικά, αν δεν πίστευα στις δυνατότητες της Eurobank και της χώρας, θα ήταν πολύ δύσκολο για μένα να επιστρέψω στην Ελλάδα. Διαισθανόμουν τη δυναμική που υπήρχε. Θέλω όμως να σταθώ όχι τόσο στην υπερκάλυψη της έκδοσης, όσο στην ποιότητα των επενδυτών που συμμετείχαν στην αύξηση. Στη μεγάλη πλειοψηφία, πάνω από το 70% των κεφαλαίων της αύξησης προέρχεται από υψηλής ποιότητας επενδυτές. Κατορθώσαμε να προσελκύσουμε παραδοσιακούς θεσμικούς επενδυτές από την Ευρώπη, την Αμερική και την Ασία, καθώς και κρατικά επενδυτικά ταμεία. Για μένα αυτό είναι που κάνει τη μεγάλη διαφορά για τη Eurobank και πιστοποιεί τη μεγάλη επιστροφή της Ελλάδας στις αγορές.

– Ωστόσο, έχουν διατυπωθεί αιτιάσεις και για τη χαμηλή τιμή στην οποία πραγματοποιήθηκε η αύξηση αλλά και για τη μη συμμετοχή του ΤΧΣ, που οδήγησε στη μεγάλη μείωση της συμμετοχής του.

– Η αύξηση κεφαλαίου πραγματοποιήθηκε με όρους αγοράς. Μάλιστα, η τελική τιμή της αύξησης διαμορφώθηκε στο ανώτατο εύρος των τιμών που είχαν εκτιμήσει οι ανεξάρτητοι χρηματοοικονομικοί σύμβουλοι. Αν δει κανείς αναλυτικά τα στοιχεία, θα διαπιστώσει ότι η τιμή διαμορφώθηκε σε επίπεδο αποτίμησης ανάλογο αυτής των πρόσφατων αυξήσεων που πραγματοποίησαν η Alpha Bank και η Τράπεζα Πειραιώς. Επίσης, σε ό,τι αφορά τη μείωση της συμμετοχής του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, δεν πρέπει να παραβλέπει κανείς ότι το νέο μικρότερο κομμάτι αναφέρεται σε μια τράπεζα που μετά την αύξηση έχει σχεδόν διπλάσια κεφάλαια από αυτά που είχε. Η επιστροφή της τράπεζας σε ιδιωτικά χέρια αποτελεί το «κλειδί» για την ανάπτυξή της και τη δημιουργία αξίας για τους μετόχους. Το κρίσιμο για το ΤΧΣ, ώστε να ανακτήσει όσο το δυνατόν περισσότερα από τα κεφάλαια που τοποθέτησε στο πλαίσιο της ανακεφαλαιοποίησης, είναι να αυξηθεί η τιμή της μετοχής της τράπεζας. Και ο μόνος τρόπος για να γίνει αυτό είναι αυτό που κάνουμε: η ενίσχυση της τράπεζας με σημαντικά ιδιωτικά κεφάλαια, η ενίσχυση της εταιρικής διακυβέρνησης και η νέα πνοή που αποκτά η τράπεζα από το γεγονός ότι στους μετόχους της συγκαταλέγονται ορισμένοι από τους μεγαλύτερους επενδυτές στον κόσμο.

Ξεπερνώντας τις δυσκολίες

– Τον τελευταίο χρόνο, μετά την πλήρη ανακεφαλαιοποίηση της Εurobank από το ΤΧΣ, επικρατούσε μια απογοήτευση στην τράπεζα. Πολλά στελέχη αποχώρησαν. Ολα αυτά έχουν επιπτώσεις στην επιχειρησιακή ικανότητα της τράπεζας;

– Αναμφίβολα οι περιπέτειες της τελευταίες διετίας, η ανακεφαλαιοποίηση από το ΤΧΣ και η αλλαγή διοίκησης ήταν ένα μεγάλο σοκ για τους ανθρώπους μας. Ενα από τα πιο δύσκολα πράγματα που είχα να διαχειριστώ ως διευθύνων σύμβουλος με το που ανέλαβα τη διοίκηση της τράπεζας, το καλοκαίρι του 2013, ήταν να διαχειριστώ την ανασφάλεια, την αβεβαιότητα και τη δυσπιστία ενός προσωπικού και ενός στελεχικού δυναμικού υψηλών δυνατοτήτων. Θεωρώ ότι ένα από τα σημαντικότερα έργα που έκανε η νέα διοίκηση, με ορόσημο την αύξηση κεφαλαίου, ήταν ότι παρ’ όλο που είχαμε να διαχειριστούμε μια πολύ δύσκολη κατάσταση, τόσο από πλευράς ηθικού όσο και γενικότερα αγοράς σταθήκαμε όρθιοι και πετύχαμε πολλά. Κατορθώσαμε να σταθεροποιήσουμε την τράπεζα, να πετύχουμε την επιστροφή καταθετών και τελικά να φτάσουμε στη σημερινή ιστορική στιγμή. Πλέον όλοι έχουν συνειδητοποιήσει ότι μιλάμε για μια νέα Eurobank, η οποία θα είναι σε θέση να αξιοποιεί πολλά από τα δυνατά σημεία που την χαρακτήριζαν στο παρελθόν, αλλά με ένα πολύ πιο ανθρώπινο πρόσωπο, δίνοντας έμφαση στο ομαδικό πνεύμα και στη συνεργασία.

– Ποιες είναι οι προτεραιότητες και η στρατηγική της επόμενης ημέρας;

– Το επόμενο διάστημα θα διοχετεύσουμε όλη μας την ενέργεια για να μπορέσουμε να επιτύχουμε όλα όσα έχουμε υποσχεθεί στους επενδυτές μας. Μετά την αύξηση βλέπουμε την προσπάθεια που κάνουμε με ακόμη μεγαλύτερη ευθύνη. Το 2014 θα είναι μια χρονιά αναδιάρθρωσης στην οποία θα εξακολουθούμε να δείχνουμε ζημίες, αλλά παράλληλα θα μπουν οι βάσεις που θα μας οδηγήσουν σε σταδιακή επιστροφή σε κερδοφορία το 2015, σε σημαντική επιτάχυνση το 2016 και σε πλήρη ανάπτυξη από το 2017.

Στόχος, η αύξηση των χορηγήσεων δανείων

– Τι σημαίνει η επιστροφή των τραπεζών στις διεθνείς αγορές;

– Είναι εξαιρετικής σημασίας το γεγονός ότι όλες οι τράπεζες έχουν προχωρήσει σε μεγάλες αυξήσεις κεφαλαίου. Αυτό βοηθάει να βελτιωθεί η αντίληψη για τον κίνδυνο που υπάρχει στις ελληνικές τράπεζες και κατ’ επέκταση στην οικονομία. Eνα υγιές και κεφαλαιακά ισχυρό τραπεζικό σύστημα θα οδηγήσει στην περαιτέρω άρση της αβεβαιότητας και της ανησυχίας που κυριαρχούσαν τα προηγούμενα χρόνια.

– Ωστόσο, το φάσμα ενός «κουρέματος» καταθέσεων εξακολουθεί να υπάρχει και σήμερα.

– Προσωπικά εκτιμώ ότι δεν υπάρχει καμία τέτοια πιθανότητα. Η Ελλάδα βρίσκεται ήδη σε τροχιά ανάκαμψης, ενώ οι τράπεζες δεν είναι απλώς ισχυρές, αλλά θα έλεγα υπερκεφαλαιοποιημένες. Δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος «κουρέματος».

– Τι θα γίνει, όμως, αν προκύψουν νέες κεφαλαιακές ανάγκες από το πανευρωπαϊκό stress test; Πώς θα καλυφθούν;

– Οι ελληνικές τράπεζες έχουν περάσει από πολλά stress tests και έχουν υποστεί πολύ αυστηρούς ελέγχους από την BlackRock. Επιπλέον, η πρόσβαση που έχουμε πλέον στις αγορές χρήματος και κεφαλαίου διευρύνει τις εναλλακτικές δυνατότητες. Είμαι βέβαιος ότι τα αποτέλεσμα του πανευρωπαϊκού stress test θα είναι πλήρως διαχειρίσιμα. Μην ξεχνάτε ότι ανεξάρτητα από τις όποιες εκτιμήσεις ή προσεγγίσεις, έχουμε ένα πολύ συγκεκριμένο γεγονός: ιδιώτες επενδυτές, στη συντριπτική τους πλειοψηφία ξένοι, έχουν τοποθετήσει περίπου 10 δισ. ευρώ στις ελληνικές τράπεζες, κυρίως σε κεφάλαια αλλά και σε ρευστότητα. Αυτό από μόνο του λέει πάρα πολλά.

– Ποιες είναι οι μεγάλες προκλήσεις για τις τράπεζες στη μετά κρίση εποχή;

– Η διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και η γρήγορη επιστροφή σε θετικούς ρυθμούς πιστωτικής επέκτασης αποτελούν τα δύο ζωτικής σημασίας ζητήματα όχι μόνον για τις τράπεζες, αλλά και για την οικονομία. Θεωρώ την πιστωτική επέκταση το πλέον σημαντικό, καθώς αν αυτό γίνει, τότε θα μπορέσουμε με μεγαλύτερη ευελιξία να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα των καθυστερήσεων. Η αύξηση των χορηγήσεων, κάτι που μπορεί να επιτευχθεί το 2015, θα οδηγήσει σε επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης. Αλλά όταν λέω αύξηση χορηγήσεων, δεν εννοώ την επιστροφή στο προηγούμενο στρεβλό μοντέλο της υπερβολικής κατανάλωσης. Αναφέρομαι στη χρηματοδότηση υγιών επιχειρήσεων, νέων επενδυτικών σχεδίων που θα δημιουργούν εισόδημα στην οικονομία και νέες θέσεις εργασίας.

– Το ύψος των καθυστερήσεων, πάντως, τρομάζει. Πώς θα αντιμετωπιστούν τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια;

– Γίνεται τεράστια προσπάθεια στις τράπεζες. Εμείς έχουμε δημιουργήσει ένα εξειδικευμένο τμήμα που ασχολείται αποκλειστικά με πελάτες που δεν εξυπηρετούν τις υποχρεώσεις τους. Στην ουσία πρόκειται για μια εσωτερική bad bank. Στόχος μας είναι να βοηθήσουμε, οργανωμένα και υπεύθυνα, όλους τους πελάτες μας που αντιμετωπίζουν τις επιπτώσεις της ύφεσης να ξεπεράσουν τις δυσκολίες. Πιστεύω ότι οι προσπάθειες αυτές θα αρχίσουν να αποδίδουν αποτελέσματα όταν η κατάσταση στην οικονομία ομαλοποιηθεί πλήρως, δηλαδή μετά το 2016.

– Τα χρόνια της ευφορίας, το μοντέλο ανάπτυξης των τραπεζών στην Ελλάδα στηριζόταν σε μια επιθετική πιστωτική επέκταση στην εγχώρια αγορά και σε επιθετικές εξαγορές στο εξωτερικό. Ηταν λάθος αυτή η υπερβολικά επιθετική τακτική;

– Σίγουρα τα χρόνια της ευφορίας σημειώθηκαν και υπερβολές. Είναι γεγονός ότι δόθηκε υπερβολική έμφαση στον δανεισμό για καταναλωτικούς σκοπούς, ενώ ίσως έγιναν περισσότερα από όσα έπρεπε βήματα στο εξωτερικό. Ωστόσο, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι αυτά δεν ήταν η γενεσιουργός αιτία της κρίσης. Οι τράπεζες στην Ελλάδα δεν φταίνε για την κατάσταση στην οποία βρέθηκε η χώρα, σε αντίθεση με τις τράπεζες άλλων χωρών, όπως στην Ιρλανδία. Εκεί οι τράπεζες δημιούργησαν την κρίση. Αντίθετα, στην Ελλάδα οι τράπεζες ήταν θύματα της κρίσης.

– Το νέο μοντέλο, μετά την κρίση, πώς θα είναι;

– Οι τράπεζες θα είναι πιο δομημένες, πιο εύρωστες, δίνοντας πολύ μεγαλύτερη έμφαση στον πελάτη και πολύ λιγότερη στην προώθηση προϊόντων. Το νέο μοντέλο λειτουργίας θα δίνει βαρύτητα στην ποιότητα των δανείων και όχι στον όγκο των χορηγήσεων. Παράλληλα, στη μετά κρίση εποχή οι τράπεζες θα πρέπει να έχουν περισσότερα κεφάλαια και άρα εκ των πραγμάτων θα έχουν μικρότερες αποδόσεις, τερματίζοντας τις υπερβολές του παρελθόντος.

Σχέδια και αλλαγές για το 2014

– Τι περιλαμβάνουν τα σχέδια της τράπεζας για το 2014;

– Την εφετινή χρονιά θα δώσουμε μεγάλη βαρύτητα στη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Παράλληλα, θα ενισχύσουμε τις προσπάθειες για τη μείωση του λειτουργικού κόστους τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Αναμένουμε μεγάλα οφέλη από τη μείωση του κόστους καταθέσεων, αλλά και από τις συνέργειες λόγω της απορρόφησης του Νέου Τ.Τ. και της Proton. Επιπλέον, έχουμε δεσμευθεί στην Κομισιόν να προχωρήσουμε στην πώληση ορισμένων θυγατρικών μας, όπως η Eurolife Ζωής και Γενικών Ασφαλειών και συμμετοχών μας όπως αυτή στη Eurobank Properties. Μείωση ενεργητικού θα πραγματοποιηθεί και στις ξένες αγορές όπου δραστηριοποιούμαστε. Ωστόσο, όλα θα γίνουν με προσεκτικά βήματα και με τρόπο ώστε να δημιουργείται αξία για τους μετόχους.

– Η είσοδος στρατηγικών επενδυτών θα οδηγήσει σε αλλαγές στη διοίκηση και στην εταιρική διακυβέρνηση της τράπεζας;

– Δεν θα υπάρξουν αλλαγές στη διοίκηση. Θα προχωρήσουμε, όμως, σε αλλαγές στο διοικητικό συμβούλιο της τράπεζας με στόχο τη συμμετοχή των εκπροσώπων των διεθνών επενδυτών. Eτσι, οι νέοι μέτοχοί μας θα έχουν ενεργό συμμετοχή στα όργανα εταιρικής διακυβέρνησης της τράπεζας. Πρόκειται μια εξαιρετικά θετική εξέλιξη, θα έλεγα πρωτοποριακή, όχι μόνο για τη Eurobank, αλλά για την Ελλάδα. Θα είναι η πρώτη φορά που διεθνείς επενδυτές τέτοιου μεγέθους και τέτοιας ποιότητας θα μετέχουν στο Δ.Σ. μιας μεγάλης ελληνικής τράπεζας.

Η Ελλάδα μπορεί να κάνει τη μεγάλη θετική έκπληξη τα επόμενα χρόνια

– Τους τελευταίους μήνες βλέπουμε μια εντυπωσιακή μεταστροφή του κλίματος για την Ελλάδα. Τι είναι αυτό που βλέπουν οι ξένοι;

– Το βασικό είναι ότι όλοι περιμένουν πως το 2014 θα είναι το έτος επιστροφής σε ανάπτυξη, έπειτα από έξι χρόνια συνεχούς ύφεσης και σωρευτικής μείωσης του ΑΕΠ κατά 25%. H δημοσιονομική προσαρμογή που έχει γίνει στην Ελλάδα δεν έχει προηγούμενο στα οικονομικά χρονικά. Πλέον υπάρχουν πολλά ισχυρά στοιχεία που προδικάζουν την επιστροφή της χώρας σε ανάπτυξη. Οι οικονομολόγοι εκτιμούν μια ανάπτυξη της τάξης του 0,6%, ωστόσο στην αγορά πολλοί συζητούν για ρυθμό ανάπτυξης της τάξης του 1% το 2014. Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό ριμπάουντ, δεδομένου ότι το 2013 ήμασταν στο -3,9%. Πολλοί ξένοι πιστεύουν ότι τα επόμενα χρόνια η Ελλάδα μπορεί να πετύχει αισθητά υψηλότερους ρυθμούς σε σχέση με τα προβλεπόμενα.

– Μπορούμε, δηλαδή, να συζητάμε για το τέλος της κρίσης;

– Μπορούμε να πούμε με ασφάλεια ότι ζούμε ήδη την αρχή του τέλους της κρίσης. Η ολοκλήρωση της ανακεφαλαιοποίησης του τραπεζικού συστήματος, η αποκατάσταση της πρόσβασης των ελληνικών τραπεζών στις διεθνείς χρηματαγορές και η επιστροφή της Ελληνικής Δημοκρατίας στις αγορές σηματοδοτούν την αποκατάσταση, σε μεγάλο βαθμό, της εμπιστοσύνης για τη χώρα. Το μεγάλο στοίχημα για τη χώρα τώρα είναι πώς θα προσελκύσουμε ξένες και εγχώριες άμεσες επενδύσεις ώστε να επιταχύνουμε την ανάπτυξη. Αν γίνει αυτό, τότε θα έχουμε κατορθώσει την επαναθεμελίωση της ελληνικής οικονομίας σε βάσεις μιας υγιούς και εξωστρεφούς ανάπτυξης. Ετσι, μετά το 2017, θα μπορούμε να μιλάμε για μια πραγματικά νέα Ελλάδα.

– Ποια είναι η δική σας εκτίμηση για την πορεία της χώρας;

– Θα σας απαντήσω ακριβώς όπως απαντάμε στους διεθνείς επενδυτές. Προχωράμε με βάση ένα συντηρητικό σενάριο, κρατάμε «μικρό καλάθι», αλλά πιστεύουμε ότι καθημερινά αυξάνονται οι πιθανότητες η Ελλάδα να κάνει τη μεγάλη θετική έκπληξη τα επόμενα χρόνια. Η μεγαλύτερη πρόσκληση στη νέα εποχή είναι η μείωση της ανεργίας και ο μόνος τρόπος για τη μείωση της ανεργίας είναι οι επενδύσεις. Εχει ξεκινήσει, όχι μόνον από ξένους αλλά και από Ελληνες, ο ενάρετος κύκλος της επένδυσης και πιστεύω ότι το 2015 θα δούμε την ουσιαστική μείωση της ανεργίας.

– Ποιοι είναι οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι που θα μπορούσαν να ανατρέψουν τη θετική πορεία της χώρας;

– Ο εφησυχασμός. Να αρχίσουμε να επιστρέφουμε στα παλιά. Στις κακές πρακτικές, τις κακές συνήθειες, τις κακές νοοτροπίες που μας οδήγησαν στον εκτροχιασμό. Πρέπει να συνεχίσουμε την προσπάθεια, να πετύχουμε την είσοδο της χώρας σε τροχιά βιώσιμης ανάπτυξης.

– Τι πρέπει να γίνει ώστε να μην επανέλθουμε στο ίδιο σημείο. Ποια είναι τα μαθήματα της κρίσης; Μάθαμε από τα λάθη μας;

– Η κρίση ήταν ένα τεράστιο μάθημα για όλους. Και για το πολιτικό σύστημα και για τους επιχειρηματίες και την οικονομική ελίτ και για τον κόσμο. Το πιο σημαντικό είναι να μάθουμε από τα λάθη και τη γνώση και τις εμπειρίες της κρίσης να τις ενσωματώσουμε στη συλλογική γνώση, ώστε να μη διολισθήσουμε ποτέ ξανά στο σημείο όπου βρεθήκαμε. Η οικονομία δεν μπορεί να στηρίζεται στην κατανάλωση. Μια χώρα σαν την Ελλάδα πρέπει να εκμεταλλευθεί όλα τα πλεονεκτήματά της στον τουρισμό, στις υπηρεσίες, στην αγροτική παραγωγή, στη ναυτιλία, ώστε να δημιουργεί εισοδήματα και να είναι ανταγωνιστική.