ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ

Οι μοιρολογίστρες και ο Μυριβήλης

Kύριε διευθυντά
Ο κ. Παντελής Μπουκάλας σε άρθρο του («Καθημερινή», 14 Ιουνίου 2018) εκφράζει την πίκρα του για τον ανείπωτο πόνο των μοιρολογιστριών της Δυτικής Μακεδονίας, οι οποίες έκρυβαν το στόμα τους με μαντίλι τη μετεμφυλιακή εποχή, για να μην ακουστεί ο πόνος τους στα απαγορευμένα «μακεδονίτικα». Συνδυάζει δε το γεγονός και με το δράμα της «μακεδονίτισσας» μάνας που αφηγείται ο Στρατής Μυριβήλης στο «Ζωή εν τάφω». Σε αυτά επιθυμώ να προσθέσω μιαν άλλη μαρτυρία, πτυχή της ίδιας ιστορικής πραγματικότητας, ίσης, ως εκ τούτου, εγκυρότητας και αποδεικτικής αξίας:

«Νύχτα μπήκαμε στο Μοναστήρι. Και νύχτα βγήκαμε. Είναι μια μεγάλη πολιτεία σέρβικη, που οι κάτοικοί της είναι Ελληνες… Οι ανθρώποι που την κατοικούν μιλάνε ψιθυριστά, περπατάνε τρομαγμένα σαν κλέφτες, κοιτάνε τον ουρανό με φόβο και κατοικούν στα κατώγια και στις τρύπες που σκάψανε κάτω από τα σπίτια τους… Μυστήριο το πώς μυρίστηκαν την εθνικότητά μας, αφού η στολή μας, η κάσκα μας, είναι φραντσέζικα όλα, κι ο ερχομός μας έγινε μυστικά. Χιμήξανε γύρω μας, ξετρυπώσανε σαν τα ποντίκια κάτω απ’ τη γης, άντρες, γυναίκες, προπάντων γυναίκες και παιδάκια. Και μας φιλάνε τα χέρια, μας χαϊδεύουν τα ντουφέκια, μας πασπατεύουν τις κάσκες, κουμπώνουν και ξεκουμπώνουν τα κουμπιά της μαντύας μας, κλαίνε, κλαίνε ήσυχα μέσα στη φεγγαροβραδιά. Είστε, αλήθεια, τ’ αδέρφια μας; Είστε Ελληνες, Ελληνες από την Ελλάδα; Μα ναι… Σας περιμέναμε χρόνια στη σκλαβιά. Σας ονειρευόμασταν, σας τραγουδούσαμε, σας προσκυνούσαμε και δε σας ξέραμε. Και τώρα είστε κοντά μας. Ο Χριστός κ’ η Παναγιά να σας φυλάει! Και να μη μας αφήσετε πια, αδέρφια, στους Σέρβους. Μας τυραγνάνε σκληρά, που είμαστε Ελληνες… Ενας γέρος μούπε: Μας δέρνουν με το βούρδουλο σαν μας ακούνε να μιλάμε ελληνικά, να λειτουργιούμαστε ελληνικά. Μας πήραν τις εκκλησιές, τα ωραία σκολειά μας. Μας ατιμάζουν τις γυναίκες… Μας ατίμασαν όλες τις γυναίκες. Η πολιτεία μας έγινε ένα πορνείο… Αλλιώτικα τις κόβουν το δελτίο του ψωμιού. Και δεν αφήνουνε κανένα να φύγει από την πολιτεία, να γλιτώσει. Εχουνε κλείσει όλα τα περάσματα και ντουφεκάνε… Ενα σμάρι αγοράκια ήρθαν κοντά στη διμοιρία μου και όλα μαζί πιάσανε και τραγουδούσαν τον Εθνικό Υμνο με τα κασκέτα στο χέρι. Τραγουδούσαν σιγανά, μας άγγιζαν και κλαίγανε», Στρατή Μυριβήλη, «Η ζωή εν τάφω», Βιβλιοπωλείο της Εστίας, Αθήνα 1956, σ. 75-76. Τα γεγονότα αγνοούν τα σύνορα. Για τα πάθη των Ελλήνων του Μοναστηριού άκρα σιωπή! Σπάνια θα βρεθεί γλώσσα να τα ιστορήσει. Και κάτι ακόμη· η επιλεκτική παράθεση στοιχείων συνιστά αντιδεοντολογική προσέγγιση κάθε ιστορικού γεγονότος.

Θεοδωρος Σ. Κατσουλακος, δ.Φ.