ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ

Από τη μάντρα του Αττίκ έως την αντιπαροχή

grammata-anagnwstwn--6

Kύριε διευθυντά
Την εποχή του Μεταξά –παρά τη δικτατορία– η Αθήνα ήταν όμορφη. Με νεοκλασικά, τραμ, τη μάντρα του Αττίκ. Μπελ Επόκ. Μέχρι τον θάνατο του Παπάγου μεσολάβησαν πολλά. Τα Δεκεμβριανά, για παράδειγμα. Πολλά πανέμορφα κτίρια υπέστησαν σοβαρές ζημιές ή γκρεμίστηκαν από τους όλμους αριστερών και δεξιών. Αχρείαστη τραγωδία από τις πάμπολλες που έχουν ανεξίτηλα σημαδέψει την πορεία του Ελληνισμού. Ας σημειωθεί ακόμη ότι ο στρατάρχης της Πίνδου δεν τόλμησε ποτέ, ως πρωθυπουργός, να πειράξει την αρχιτεκτονική μας κληρονομιά.

Αυτό ξεκίνησε μετά τον θάνατό του, αρχής γενομένης τον Γενάρη του 1956 με την κατεδάφιση του υπέροχου αρχιτεκτονήματος του Τσίλλερ στην ιστορικότερη πλατεία της Ελλάδος, στο Σύνταγμα. Ηταν το Μέγαρο Καλλιγά που στέγαζε τα γραφεία της εφημερίδας «Ελευθερία» και στο δώμα του, το Εργαστήρι του Τσαρούχη. Το εναρκτήριο λάκτισμα για την καταστροφή που ακολούθησε.

Το 1963, 7 χρόνια μετά, τα τραμ είχαν πλήρως εξαφανιστεί από τους δρόμους της πάλαι ποτέ όμορφης πόλης, τα κομψοτεχνήματα κορυφαίων αρχιτεκτόνων στο ιστορικό της κέντρο ισοπεδωθεί από τις μπουλντόζες, ενώ στη θέση τους είχαν ξεφυτρώσει άθλιες πολυκατοικίες της αντιπαροχής, όπως, για παράδειγμα, στη θέση του υπέροχου με τις καμάρες του Μεγάρου Νεγρεπόντη Οθωνος και Αμαλίας γωνία, στην ιστορικότερη πλατεία της χώρας, στο Σύνταγμα.

Το Μέγαρο Πεζμαζόγλου λίγο πιο κάτω, γωνία Ηρώδου Αττικού και Βασ. Σοφίας, επίσης. Εκεί παρκάρουν σήμερα οι κλούβες των ΜΑΤ για τη φύλαξη του Μεγάρου Μαξίμου. Οχι από τις μπουλντόζες αλλά από τους εξαθλιωμένους, λόγω κρίσης, Ελληνες. Μετά τις κατεδαφίσεις και τα ξηλώματα βρεθήκαμε στην Ευρώπη, με τα ιστορικά κτίρια σε όλες τις μεγαλουπόλεις να σώζονται ακέραια και καλοδιατηρημένα και τα τραμ να δίνουν παντού το «παρών». Ιστορική αντίφασις του ηγέτη.

Εν πολλοίς, ανεξήγητη. Ισως τελικά έφταιγαν ο υπέρμετρος εγωισμός και η αυτοθεοποίηση. «Δεν έχω ανάγκη κανέναν! Εγώ τα έκανα όλα σωστά. Ειδικά στα ΦΕΚ». Αμ δε…

Σπυρος Γιακουμακης