ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Οι εταιρείες δημοσκοπήσεων και η αλήθεια για τις εκλογές

Με αφορμή το δημοσίευμα της «K» της Κυριακής για τις εκτιμήσεις των εταιρειών δημοσκόπησης στην προεκλογική περίοδο, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της MetroAnalysis κ. Στρ. Φαναράς έστειλε την εξής επιστολή:

«Με έκπληξη διάβασα σε άρθρο της έγκριτης εφημερίδας σας στις 14 Μαρτίου στη σελίδα 17, ότι εγώ προσωπικά διαβεβαίωνα λίγες ώρες ή ημέρες πριν από τις εκλογές τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ, ότι “αν δεν κερδίσουμε με 0,6% στις εκλογές, θα κλείσω το μαγαζί μου”.

Διαψεύδω κατηγορηματικά ότι η παραπάνω φράση ανήκει σε μένα, έστω και κατ’ ελάχιστον. Ενδεχομένως να ανήκει σε άλλους, οι οποίοι, κάνοντας χρήση του προεκλογικού νόμου που απαγορεύει τη δημοσιοποίηση ερευνών, έκριναν σκόπιμο να διαδίδουν δήθεν «πληροφορίες» χρησιμοποιώντας το όνομα εταιρειών και προσώπων ή εκτιμήσεις άλλων ερευνητών ή αναλυτών. Και νομίζω ότι θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμο να δώσετε στη δημοσιότητα τα ονόματα όσων σας διαβεβαίωσαν και απέδωσαν τη φράση αυτή σε μένα, εάν δεν δεσμεύεται ο συντάκτης του συγκεκριμένου άρθρου, ώστε να αρθεί κάθε παρεξήγηση και να αποκατασταθεί πλήρως η αλήθεια.

Θέλω επίσης να σας διαβεβαιώσω κατηγορηματικά ότι το ερευνητικό μας πρόγραμμα αποτύπωσε τη διεύρυνση της διαφοράς υπέρ της Ν.Δ. λίγο πριν, κατά τη διάρκεια και αμέσως μετά τη διεξαγωγή του debate, στην περιοχή των 5 ποσοστιαίων μονάδων και ήταν ενήμεροι για την εξέλιξη αυτή, όλοι όσοι είχαν την αρμοδιότητα να ενημερωθούν.

Τόσο εγώ προσωπικά όσο και τα υπόλοιπα στελέχη της MetroAnalysis προσπαθήσαμε να τηρήσουμε το «γράμμα» του προεκλογικού νόμου και να μη μετατραπούμε σε “μεταφορείς” πληροφοριών, όπως εξάλλου κάναμε και στην προεκλογική περίοδο του 2000 που ίσχυσε για πρώτη φορά ο συγκεκριμένος νόμος. Πιστεύουμε ότι η στάση αυτή είναι η μόνη ενδεδειγμένη και σας διαβεβαιώνουμε ότι το ίδιο θα πράξουμε και στο μέλλον σε ανάλογη περίπτωση.

Θα ήθελα, τέλος, να σημειώσω ότι δεν συμφωνώ με τις εκτιμήσεις που γίνονται στο συγκεκριμένο άρθρο για τον κλάδο των εταιρειών ερευνών στη χώρα μας και την ποιότητα της δουλειάς τους, αλλά επ’ αυτού θεωρώ ότι αρμοδιότερος να τοποθετηθεί συνολικά είναι ο ΣΕΔΕΑ.

Σε ό,τι αφορά τη MetroAnalysis, δημοσίευσα σχετικό αναλυτικό άρθρο για το εκλογικό αποτέλεσμα και τη διαχρονική του διαμόρφωση με βάση τα ερευνητικά δεδομένα της εταιρείας μας, στην εφημερίδα “Ημερησία” στις 13 Μαρτίου, στο οποίο σας παραπέμπω για τις λεπτομέρειες.

Στράτος Φαναρας, Πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος MetroAnalysis S.A.».

H απάντηση της «Κ»

Σε ό,τι αφορά το επίμαχο περιστατικό, δεν έχουμε λόγο να αμφισβητήσουμε την «κατηγορηματική διάψευση» του κ. Στράτου Φαναρά, όπως δεν είχαμε λόγο να αμφισβητήσουμε τις σχετικές, διασταυρωμένες πληροφορίες μας, που προέρχονταν από έμπειρα και αξιόπιστα στελέχη του ΠΑΣΟΚ. Εάν πρόκειται για παρεξήγηση ή για παραπληροφόρηση κάποιων, οι οποίοι «έκριναν σκόπιμο να διαδίδουν δήθεν πληροφορίες χρησιμοποιώντας το όνομα εταιρειών και προσώπων», αυτό το γνωρίζουν μόνο οι παρεπιδημούντες στα επιτελεία της Χαριλάου Τρικούπη και της Μαυρομιχάλη.

Πέραν, όμως, της συγκεκριμένης διευκρίνισης, ο κ. Φαναράς υποστηρίζει ότι το ερευνητικό πρόγραμμα της εταιρείας του αποτύπωνε, τόσο πριν όσο και μετά το «ντιμπέιτ» των πολιτικών αρχηγών, τη διεύρυνση της διαφοράς υπέρ της Νέας Δημοκρατίας στις πέντε εκατοστιαίες μονάδες, και ότι περί της εξέλιξης αυτής «είχαν ενημερωθεί όσοι είχαν αρμοδιότητα να ενημερωθούν». Και πάλι, δεν έχουμε κανένα λόγο να το αμφισβητήσουμε. Το ερώτημα που τίθεται, όμως, είναι ποια εικόνα αποκόμιζαν -με ευθύνη και της MetroAnalysis- όσοι «δεν είχαν αρμοδιότητα να ενημερωθούν», δηλαδή η μεγάλη πλειοψηφία των στελεχών του ΠΑΣΟΚ, εξαιρουμένου του στενού επιτελείου του κ. Γιώργου Παπανδρέου και το κυριότερο, οι εκτός κομματικών διαβουλίων Ελληνες πολίτες.

Δεν αντέχουμε, αίφνης, στον πειρασμό να υπενθυμίσουμε ότι η εταιρεία του κ. Φαναρά, ο οποίος εκτελούσε χρέη συμβούλου στο επικοινωνιακό επιτελείο του κ. Γιώργου Παπανδρέου, έδινε στα τέλη Ιανουαρίου διαφορά μόλις 2,2% υπέρ της Νέας Δημοκρατίας, με τάση να κλείσει η περιβόητη «ψαλίδα» μέχρι τις εκλογές («Τα Νέα», 27/1/2004). Σε σχετικό άρθρο του, στην ίδια εφημερίδα (17/1/2004), ο κ. Φαναράς, με ύφος που ελάχιστα θυμίζει νηφάλιο πολιτικό επιστήμονα – αναλυτή και περισσότερο παραπέμπει σε στέλεχος της επιτροπής προπαγάνδας του Κινήματος, τόνιζε, μεταξύ άλλων: «Δεν έχουν περάσει καλά καλά δέκα ημέρες και υπάρχουν τα σημάδια μιας ελπιδοφόρας αλλαγής που θα ανταποκρίνεται σε αυτήν την ατζέντα. Το «άρωμα» που φέρνει στην πολιτική ζωή ο Γιώργος Παπανδρέου εγγράφεται ακριβώς ως η πρώτη πράξη που ανοίγει αυτήν την ατζέντα. (…). Αυτή είναι εξάλλου και η αιτία που αποκαλύπτεται ένα «νέο» εκλογικό σώμα: Οι νέοι ψηφοφόροι και οι αποστασιοποιημένοι από την πολιτική αρχίζουν να ενδιαφέρονται για τις εξελίξεις και είναι αυτοί που ανατρέπουν το κλίμα της παγιωμένης πεποίθησης σχετικά με την επερχόμενη εκλογική αναμέτρηση, που ήθελε τη Νέα Δημοκρατία αδιαμφισβήτητο φαβορί».

Καλείται ο καλόπιστος αναγνώστης να κρίνει αν εκτιμήσεις αυτού του είδους συνάδουν με τη διαβεβαίωση του κ. Φαναρά ότι είχε διαγνώσει προβάδισμα πέντε μονάδων υπέρ της Νέας Δημοκρατίας με τάση διεύρυνσης ή, αντίθετα, αν αναπαράγουν όλη την «τερατολογία», όπως αποδείχθηκε τελικά, περί «κρυφών» τάσεων του εκλογικού σώματος, «νέων ψηφοφόρων και αναποφάσιστων» που θα στραφούν τελικά υπέρ του ΠΑΣΟΚ, προεξοφλώντας τη νίκη του τελευταίου ή έστω ένα οριακό «ντέρμπι».

Ασφαλώς, δεν θα υπήρχε κανένα πρόβλημα αν ο κ. Φαναράς είχε επιλέξει να πάρει μέρος στην προεκλογική αναμέτρηση ως μαχόμενος οπαδός και προπαγανδιστής του ΠΑΣΟΚ, στον οποίο θα μπορούσαν να συγχωρηθούν κάποιες υπερβολές προκειμένου να τονωθεί το ηθικό των ομοϊδεατών του. Εκεί όπου τίθεται, κατά τη γνώμη μας, ζήτημα ηθικής τάξης είναι από τη στιγμή που ο κ. Φαναράς εμφανιζόταν στα «NEA» (και όχι μόνο) όχι ως κομματικό στέλεχος, μέλος ή «φίλος» του ΠΑΣΟΚ, αλλά με το κύρος του αντικειμενικού πολιτικού επιστήμονα, ο οποίος ομιλεί βάσει αδιαμφισβήτητων στοιχείων, αναζητώντας απλώς την αλήθεια, με την ίδια ψυχρότητα και αμεροληψία που θα απαιτούσε κανείς από μια ιατρική διάγνωση. Εάν αυτή η «διπλή ιδιότητα» δεν συνιστά χρησιμοποίηση των εταιρειών δημοσκοπήσεων για τον επηρεασμό μερίδας του εκλογικού σώματος, τότε τι άραγε συνιστά;

Οι πάντα θετικιστές Αγγλοσάξονες συνηθίζουν να λένε ότι «τα γεγονότα είναι περισσότερο προβλέψιμα… αφού συμβούν»! Το ίδιο ισχύει, προκειμένου για τους απλούς πολίτες, σε προεκλογικές περιόδους. Υποτίθεται ότι οι εταιρείες δημοσκοπήσεων υπάρχουν, εργάζονται και πληρώνονται για να διαψεύδουν αυτόν τον κανόνα. Λυπούμεθα, που ο κ. Φαναράς δεν μας βοηθάει να αναγνωρίσουμε ότι αποτελεί εξαίρεση. Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας TA NEA στις 15 Μαρτίου, δηλαδή κατόπιν (ματαιωθείσης) εορτής, ο κ. Φαναράς υποστήριξε «στη διάρκεια σύσκεψης» (αγνώστων λοιπών στοιχείων) ότι η ήττα του ΠΑΣΟΚ ήταν «προδιαγεγραμμένη, και μάλιστα από καιρό» και ότι «υπ’ αυτήν την έννοια, το 40,5% που έλαβε το κόμμα θα μπορούσε να θεωρηθεί επιτυχία». Συμπέρασμα: Το ΠΑΣΟΚ είχε μια «επιτυχία» στις εκλογές, την οποία ο κ. Φαναράς κατάφερε να προβλέψει. Ετσι είναι, αν έτσι νομίζετε.

«Κ»