ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ενωμένη Κύπρος είναι η καλύτερη λύση για όλους

O πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στην Αθήνα, Τόμας Μίλερ, που χρημάτισε συντονιστής του State Department για το Κυπριακό, είναι, χωρίς αμφιβολία, ένας από τους πλέον πεπειραμένους διπλωμάτες των ΗΠΑ σ’ αυτήν την περιοχή. Εχει επίσης διατελέσει επιτετραμμένος στην Ελλάδα, υπεύθυνος Μεσανατολικών Θεμάτων στο State Department από το 1992 μέχρι το 1994 και πρέσβης στη Βοσνία.

«Αυτές τις ημέρες ασχολούμαι συνέχεια με το θέμα της ασφάλειας των Ολυμπιακών Αγώνων», συνηθίζει να λέει. Παρακολουθεί, όμως, και τις εξελίξεις στο Κυπριακό και, όπως πιστεύει, «είμαστε πολύ κοντά σε λύση του προβλήματος. Δεν υπάρχει, βέβαια, εγγύηση ότι θα έχουμε λύση, αλλά σήμερα υπάρχουν σημαντικοί παράγοντες που δεν υπήρχαν πριν».

Δύο εικοσιτετράωρα πριν από τη μετάβαση των πρωθυπουργών Κώστα Καραμανλή και Ρετσέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Ελβετία, ο κ. Μίλερ δεν θέλησε να προδικάσει την πορεία του Κυπριακού, αλλά εξέφρασε την άποψη ότι και οι δύο ηγέτες θέλουν λύση. O κ. Μίλερ μίλησε επίσης για την ασφάλεια των Ολυμπιακών Αγώνων, τις σχέσεις Ελλαδας – ΗΠΑ, την κατάσταση στο Κόσοβο και τη Μέση Ανατολή. «Πιστεύω ότι με πολύ σκληρή δουλειά και προσπάθεια, οι Ολυμπιακοί Αγώνες θα είναι ασφαλείς», είπε.

Δύσκολη η διαπραγμάτευση με καλές πιθανότητες

– Το Κυπριακό βρίσκεται στο προσκήνιο αυτές τις ημέρες. Πώς μπορούν να συγκριθούν οι τρέχουσες συνομιλίες με εκείνες των τελευταίων 30 χρόνων και πόσο κοντά σε λύση μπορεί να βρισκόμαστε;

– Εγώ μπήκα σ’ αυτήν την υπόθεση τα τελευταία 10 χρόνια, και συνεπώς δεν μπορώ να μιλήσω και για τα 30, βάσει της δικής μου εμπειρίας. Αλλά έχω διαβάσει πολύ για την ιστορία του θέματος την τελευταία δεκαετία. Νομίζω ότι είμαστε πολύ κοντά σε λύση του προβλήματος. Αυτό δεν σημαίνει εγγύηση ότι θα υπάρξει λύση, αλλά υπάρχουν σημαντικοί παράγοντες που δεν τους είχαμε πριν. H αίσθησή μου είναι ότι όσον αφορά το ίδιο το σχέδιο λύσης, εάν οι αναγνώστες σας ανατρέξουν στο σχέδιο του Μπούτρος Γκάλι πριν από 13 χρόνια, και σε άλλα σχέδια, θα βρουν εντυπωσιακές ομοιότητες γιατί όταν λογικοί άνθρωποι καθίσουν να βρουν λύσεις, οι προτάσεις τους συνήθως συγκλίνουν. Δεν λέω ότι είναι ακριβώς ίδιες αλλά οι γενικές ιδέες, και οι πιθανοί εκατέρωθεν συμβιβασμοί, υπήρχαν για πολύ καιρό.

Εχουν αλλάξει πολλά

– Εχει αλλάξει τίποτα από την εποχή του Μπούτρος Γκάλι έως αυτήν του Ανάν;

– Βεβαίως. Εχουμε άλλες κυβερνήσεις. Εχουμε νέα κυβέρνηση στην Τουρκία. Εχουμε μια πολύ σημαντική εξέλιξη το 1995, την οποία πολλοί τείνουν να ξεχάσουν, όταν υπήρξε συμφωνία στην Ευρωπαϊκή Ενωση με την οποία έγινε η τελωνειακή ένωση της Τουρκίας με αντάλλαγμα την ενταξιακή πορεία της Κύπρου. Το 2004 φαινόταν πολύ μακρινό το 1995. Τώρα η ένταξη της Κύπρου απέχει μόνο λίγους μήνες και εάν δεν υπήρχε εκείνη η συμφωνία, δεν πιστεύω ότι θα βρισκόμασταν στο σημερινό σημείο και αυτό είναι σημαντικό βήμα.

– Τώρα έχουμε αυτό το πλαίσιο των συνομιλιών με το πολύ αυστηρό χρονοδιάγραμμα. Πιστεύετε ότι οι πρωταγωνιστές προχωρούν προς μια λύση ή έχουν παγώσει τα πράγματα;

– Κάθε μέρα ακούμε διάφορα και εγώ προσπαθώ να μην κάνω προβλέψεις. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι δεν είναι εύκολη η διαπραγμάτευση. Αλλα, επίσης, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η λύση είναι εφικτή. Πολλοί άλλοι πιστεύουν -και αυτό είναι το ερώτημα που κάποιος πρέπει να θέτει- ότι μια λύση επί της βάσεως του Σχεδίου Ανάν είναι προτιμότερη από το status quo και προσφέρει κέρδη και στις δύο πλευρές. Αυτό είναι το ερώτημα.

– Φαίνεται ότι οι Ελληνοκύπριοι και οι Τουρκοκύπριοι προσανατολίζονται στο να ψηφίσουν «όχι» στα δημοψηφίσματα. Με ποιο επιχείρημα θα τους λέγατε ότι αυτή η λύση είναι καλύτερη από το να μην υπάρξει λύση;

– Πιστεύω πως και οι δύο πλευρές καταλαβαίνουν ότι ένα ενωμένο νησί είναι καλύτερο για όλους. Το να έχεις μία Πράσινη Γραμμή εντός της Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν ωφελεί κανέναν. Τα βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα κέρδη για τους Τουρκοκυπρίους από οικονομικής πλευράς είναι προφανέστατα. Πιστεύω ότι θα υπάρξει οικονομικό όφελος για ολόκληρο το νησί. Το να μην υπάρχει το κυπριακό πρόβλημα ως εστία έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι πολύ σημαντικό, βέβαια, για την Ελλάδα και την Τουρκία και για όλους εμάς τους φίλους των δύο χωρών. Και επίσης πιστεύω ότι υπάρχει μια μεγάλη ψυχολογική διάσταση στο θέμα, καθώς υπάρχει μια ολόκληρη γενιά στις δύο πλευρές της Πράσινης Γραμμής που μεγάλωσε χωρίς να έχει επαφή. Την τελευταία χρονιά είδαμε τι έγινε όταν άνοιξε η Πράσινη Γραμμή. Ανθρωποι διέσχιζαν τις δύο πλευρές και δεν σκότωσε ο ένας τον άλλον, ενώ υπήρχαν πολλές ιστορίες αρμονικών επαφών. Υπάρχουν πολλές πληγές αλλά πιστεύω ότι το μήνυμα που ήρθε από τις δύο πλευρές του νησιού είναι ότι έφτασε η ώρα να γυρίσουμε σελίδα. Δεν το λέω εγώ, το ακούμε και από τις δύο πλευρές. Θυμάμαι όταν εγώ χειριζόμουν τις συνομιλίες για το Κυπριακό και προωθούσαμε πολλές διακοινοτικές επαφές. Δεν θα ξεχάσω πόσο διψούσαν οι άνθρωποι και στις δύο πλευρές για επαφή. Δεν σήμαινε ότι συμφωνούσαν σε όλες τις πτυχές του Κυπριακού, αλλά η ανθρώπινη επαφή ήταν πολύ σημαντική. Συνήθως δεν μιλάμε γι’ αυτά, μιλάμε για χάρτες και το σχήμα της κυβέρνησης, για το πόσοι πρόσφυγες θα επιστρέψουν και άλλα τέτοια σημαντικά στοιχεία του σχεδίου.

– Το οποίο μας φέρνει στο σχέδιο λύσης και στο θέμα για το αν θα εξαιρεθεί η Κύπρος από βασικούς νόμους της E.E. Μπορεί να είναι βιώσιμη μια λύση που θα εμποδίζει την επαφή ανάμεσα στους ανθρώπους της Κύπρου;

– Αυτά θα τα αφήσω στον κ. Ντε Σότο και σε αυτούς που βρίσκονται στο Μπούργκενστοκ αυτήν τη στιγμή. Είναι πολύ σημαντικό θέμα και δεν πιστεύω ότι θα ήταν χρήσιμο να εκφράσω γνώμη από εδώ. Αυτή είναι μια πάρα πολύ σημαντική παράμετρος του συνόλου της διαπραγμάτευσης. Εάν υπάρξει καλή θέληση και όλες οι πλευρές είναι πρόθυμες να κάνουν αμοιβαίες υποχωρήσεις, θα βρεθεί λύση.

Υποστηρίζουμε το σχέδιο Ανάν

– Πόσο εμπλέκονται οι ΗΠΑ στη διαπραγμάτευση αυτές τις ημέρες;

– Είμαστε εκεί να στηρίξουμε το σχέδιο Ανάν – τον κ. Ντε Σότο και τον γενικό γραμματέα Ανάν. O διάδοχός μου (ως συντονιστής του State Department για το Κυπριακό) Τομ Γουέστον έχει ασχοληθεί πολύ. Οπου μπορούμε να είμαστε χρήσιμοι, θα είμαστε. Χαίρομαι που το ρωτήσατε αυτό γιατί καμιά φορά υπάρχει η εντύπωση στον κόσμο ότι γίνεται κάποια ξεχωριστή διαπραγμάτευση. Δεν υπάρχει άλλη διαπραγμάτευση. Υποστηρίζουμε το σχέδιο Ανάν και τον γενικό γραμματέα.

– O κ. Γκίντερ Φερχόιγκεν, ο επίτροπος διεύρυνσης της E.E., είπε ότι θα παραστεί στη διαδικασία της Λουκέρνης. Αλλά τις τελευταίες μέρες δεν μπορούμε να καταλάβουμε ποια είναι αυτή η διαδικασία. Πολλοί λαμβάνουν μέρος αλλά δεν κάθονται στο ίδιο τραπέζι. Ξέρετε ποια μορφή θα πάρει η διαπραγμάτευση την Κυριακή;

– Οχι, επειδή δεν είμαι εκεί. Ελπίζω να πάρει μια μορφή που θα εξυπηρετήσει την όλη διαδικασία. Δεν έχω γνωρίσει τον Τούρκο πρωθυπουργό αλλά έχω ακούσει πολλά καλά γι’ αυτόν, ότι είναι πολύ σοβαρός άνθρωπος και ότι θέλει να βρεθεί λύση. Προφανώς αυτό βοηθάει τις ευρωπαϊκές επιδιώξεις της Τουρκίας. Γνωρίζω τον πρωθυπουργό Καραμανλή. Είναι πολύ σοβαρός και επιθυμεί μια λύση, και ελπίζω ότι οι δυο τους, μαζί με την ελληνοκυπριακή και τουρκοκυπριακή ηγεσία, θα τα βρουν σχετικά με το πώς θα οργανωθούν -σε τετραμερείς ή διμερείς συναντήσεις ή οτιδήποτε άλλο- για να βοηθήσουν τη διαδικασία. Αλλά θα έλεγα ότι καλό θα ήταν να μην μπλέξουν με τα σχήματα – είναι βεβαίως σημαντικά αλλά όχι καθοριστικά.

Δραματική πρόοδος

– Ας προτρέξουμε. Πώς θα είναι το status quo εάν οι Ελληνοκύπριοι ή οι Τουρκοκύπριοι ψηφίσουν «όχι» στα δημοψηφίσματα;

– Αυτό είναι ένα θέμα αλλά δεν μπορώ να γίνω μάντης και να κρίνω από εδώ. Ειλικρινά, θα προτιμούσα να βλέπω το ποτήρι μισογεμάτο και όχι μισοάδειο. Θα προτιμούσα να μιλήσουμε για το πώς θα είναι μια επανενωμένη Κύπρος… Υπάρχουν πολλά ερωτήματα για το πώς θα φτάσεις εκεί. Δεν νομίζω ότι θα δούμε γραμμική πρόοδο. Οταν κοιτάξουμε την ιστορία δύσκολων διαπραγματεύσεων, καμιά φορά υπάρχει δραματική πρόοδος. Νομίζω ότι αυτό που συνέβη στη Νέα Υόρκη τον περασμένο μήνα ήταν πολύ σημαντικό γιατί οι δύο πλευρές συμφώνησαν ότι εάν δεν μπορέσουν να συμφωνήσουν, τότε ο γενικός γραμματέας θα συμπληρώσει τα κενά. Δεν το είχαμε ποτέ αυτό στην ιστορία των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό. Και αυτό είναι πραγματικά σημαντικό. Βασικά, έχουμε τις δύο πλευρές να λένε «είμαστε τόσο αποφασισμένες να βρούμε λύση που εάν δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε θα αφήσουμε κάποιον άλλο να συμπληρώσει τα κενά». Και αυτό είναι σπουδαίο.

– Εξαρτάται βέβαια από το ποια πρόταση θα κάνει ο γενικός γραμματέας.

– O κ. Ντε Σότο έχει παρουσιάσει ένα πλαίσιο που υπήρχε για χρόνια. Δεν υπάρχουν εκπλήξεις. Το γενικό πλαίσιο υπήρχε για χρόνια.

Χρειάζεται «όραμα»

– Εχετε την αίσθηση ότι και οι δύο πλευρές είναι άκαμπτες επειδή περιμένουν λύση από έναν τρίτο; Ή μήπως δείχνει αυτό ότι δεν είναι έτοιμες για μια τέτοια λύση;

– Δεν ξέρω. Αλλά ξέρω ότι σε άλλες διαπραγματεύσεις που έλαβα μέρος δεν είναι ασυνήθιστο να θέτουν και οι δύο πλευρές μαξιμαλιστικές απαιτήσεις. Δεν είμαι εκεί και έτσι είναι δύσκολο να μιλήσω για τη δυναμική αυτήν.

– Στα χρόνια που ήσαστε εσείς μεσολαβητής για το Κυπριακό, φανταστήκατε ποτέ ότι ο Ελληνας και ο Τούρκος πρωθυπουργός θα έφταναν στο σημείο να συζητούν μια λύση;

– Ναι. Γιατί ως διπλωμάτης δεν θα πετύχεις τίποτα εάν δεν βλέπεις τον κόσμο σαν ένα μισογεμάτο ποτήρι. Εάν πάντα σκέπτεσαι τι μπορεί να πάει στραβά, σας εγγυώμαι ότι τα πράγματα θα πάνε στραβά. Πρέπει να έχεις λίγο «όραμα». Πρέπει να βλέπεις πέρα από τον ορίζοντα, να φαντάζεσαι όχι μόνο πώς θα φαίνεται η λύση αλλά και πώς θα φτάσεις εκεί. Τη βλέπω. Δεν εγγυώμαι ότι θα φτάσουμε εκεί αλλά τη λύση τη βλέπω.

Χωρίς αγκάθια πια οι σχέσεις Ελλάδας – ΗΠΑ

– Γνωρίζετε την Ελλάδα από την δεκαετία του ’80. Πώς βλέπετε την εξέλιξη των σχέσεων Ελλάδος – ΗΠΑ;

– Εχουν εξελιχθεί πολύ απ’ όταν πρωτοήρθα, το 1985. Είναι πάρα πολύ πιο ώριμη η σχέση. Υπάρχει μεγαλύτερη κατανόηση. Δεν μιλώ για συγκεκριμένα θέματα. Μπορεί να υπάρχει μια ανάφλεξη για το ένα ή το άλλο θέμα, όπως έγινε βέβαια με το Ιράκ, το Κόσοβο, τη Βοσνία. Μιλάω για την ευρύτερη εικόνα. Οπως την βλέπω, είναι πιο ρεαλιστική σχέση, βασισμένη πάνω στην αντίληψη των αναγκών και των δύο, πιο πολύ απ’ όταν ήρθα για πρώτη φορά. Υπήρχαν κάποια αγκάθια που δεν υπάρχουν πια. Θυμάμαι τις πορείες εναντίον των βάσεων και του NATO, σαν να ‘ταν χθες. Στη μεγάλη βάση θα παίζουν μπέιζμπολ και μπάσκετ σε πέντε μήνες. H μία βάση που υπάρχει, στη Σούδα, εξυπηρετεί και τις δύο χώρες. Το θέμα των βάσεων δεν είναι πλέον τόσο μεγάλο όσο παλιά. Δεν υπάρχει πια ο Ψυχρός Πόλεμος, το πρίσμα μεσα από το οποίο βλέπαμε τόσα πολλά… Ηταν μια πτυχή των σχέσεων Ελλάδας – ΗΠΑ από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο μέχρι την πτώση του Τείχους, το 1989.

Ασφαλείς Αγώνες με συνεργασία

– Πριν από λίγες μέρες τελείωσε η μεγάλη ελληνο-αμερικανική άσκηση για την ασφάλεια των Ολυμπιακών Αγώνων «Ασπίδα του Ηρακλή». Ηταν επιτυχής;

– Και οι δύο πλευρές ετοιμάζουν τις εκθέσεις τους. Ηταν μια αποφασιστικά χρήσιμη επιχείρηση. Νομίζω ότι μάθαμε πολλά ο ένας για τον άλλον αλλά και για τους εαυτούς μας. Οι ασκήσεις είναι μια ευκαιρία να δοκιμαστείς, να κάνεις λάθη και να τα διορθώσεις. Οποτε κάνεις ασκήσεις -και δεν λέω πως αυτή ήταν γεμάτη λάθη- θέλεις να τις σχεδιάσεις για να σε προκαλέσουν, να σε φτάσουν στα όρια, να ζήσεις δύσκολες στιγμές, ώστε να είσαι πιο έτοιμος να χειριστείς την κατάσταση στην πραγματικότητα. Πιστεύω ότι όσο πιο πολλές ασκήσεις γίνουν, τόσο καλύτερα θα είναι τα πράγματα για όλους.

– Ωστε σας ενθάρρυνε το αποτέλεσμα;

– Ηταν μια πολύ χρήσιμη άσκηση. Προσπαθώ να αποφύγω υποκειμενικές λέξεις όχι επειδή αποφεύγω την ερώτηση, αλλά απλώς επειδή πιστεύω ότι σ’ αυτήν τη φάση, πέντε μήνες πριν από τους Αγώνες, όταν μιλάμε για ασφάλεια, πρέπει να εστιάζουμε την προσοχή μας στο αντικείμενο επειδή υπάρχουν τόσα πράγματα να μας αποσπάσουν την προσοχή. Δεν υπάρχει πολύς χρόνος, γι’ αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό να παραμείνουμε προσηλωμένοι στον στόχο. Πιστεύω ότι με πολύ σκληρή δουλειά και προσπάθεια, οι Ολυμπιακοί Αγώνες θα είναι ασφαλείς.

Η ομάδα μας θα είναι εδώ

– Εχουν ακουστεί φήμες ότι μπορεί οι αμερικανικές και βρετανικές ομάδες να μην έρθουν εάν δεν αισθάνονται ασφαλείς. Υπάρχει κάτι τέτοιο στο τραπέζι;

– Οχι στο δικό μου τραπέζι. Εγώ θεωρώ -και πρόσφατα είχαμε την ηγεσία της αμερικανικής ολυμπιακής επιτροπής εδώ- ότι η ομάδα μας θα είναι εδώ και την περιμένουμε. Εχω δει τα δημοσιεύματα. Ενα απ’ αυτά μάλιστα έβαλε λόγια στο στόμα μου. Εγώ ποτέ δεν μίλησα στην εφημερίδα ούτε είπα τέτοιο πράγμα. Θα συμβούλευα τους αναγνώστες σας να προσέχουν. Ενα άλλο δημοσίευμα σε εφημερίδα του Λονδίνου έγραφε κάτι για ένα μέλος της βρετανικής Ολυμπιακής Επιτροπής και όταν διάβαζες ολόκληρη τη δήλωσή του δεν ήταν όπως την παρουσίαζε ο τίτλος. Αυτά είναι πράγματα που αποσπούν την προσοχή μας.

– H αλλαγή κυβερνήσεως σας έχει επηρέασει καθόλου;

– Γνωρίζαμε ότι θα γίνουν εκλογές. Μέχρι πριν από λίγους μήνες απλώς δεν γνωρίζαμε πότε. Εργαζόμαστε πολύ αποτελεσματικά με τη νέα κυβέρνηση. Δουλέψαμε καλά και με την προηγούμενη. Νομίζω ότι έχω συναντηθεί με όλους τους υπουργούς, και μάλιστα πολλές φορές με αυτούς που ασχολούνται με θέματα ασφαλείας. O υπουργός Δημόσιας Τάξης Γιώργος Βουλγαράκης είναι ο άνθρωπος-κλειδί. Αλλοι τέτοιοι υπουργοί είναι οι της Εθνικής Αμυνας, των Εξωτερικών, της Ναυτιλίας και των Μεταφορών και Επικοινωνιών. Ξέρω ότι ο Βουλγαράκης προήδρευσε σε μια συνάντηση όλων των αρμόδιων υπουργών την περασμένη εβδομάδα. Εχω την εντύπωση ότι αυτή είναι μια πολύ συγκροτημένη ομάδα υπουργών που γνωρίζει τι πρέπει να γίνει και κάνει τη δουλειά της γρήγορα και αποτελεσματικά.

Πιο επικίνδυνος ο κόσμος

– Τι πιστεύει για τους Ελληνες η διεθνής κοινότητα σχετικά με τα θέματα ασφαλείας; Πιστεύει ότι τα παίρνουμε στα σοβαρά;

– Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα παίρνετε στα σοβαρά… Ζούμε σ’ εναν κόσμο πολύ πιο επικίνδυνο απ’ ό,τι πριν τους Αγώνες του Σίδνεϊ. Δεν είναι χρήσιμο να μιλάμε για τις λεπτομέρειες των προετοιμασιών γιατί αυτό δίνει πληροφορίες στους «κακούς». Αλλά όπως θα είδατε, δεν ήμουν φειδωλός στις δηλώσεις μου για την άσκηση των τελευταίων εβδομάδων που ήταν πάρα πολύ πολύπλοκη. Στοίχισε στην κυβέρνησή μας πολλά λεφτά αλλά πιστεύω ότι τα άξιζε. Το ότι η ελληνική κυβέρνηση αναφέρεται στις προετοιμασίες χωρίς να μπαίνει σε λεπτομέρειες, στέλνει το σωστό μήνυμα. Βέβαια, όλοι έχουμε περισσότερο άγχος απ’ ό,τι πριν τέσσερα χρόνια. Πρέπει να είμαστε ειλικρινείς σ’ αυτό. Στην τελική ανάλυση, η σκληρή δουλειά, η προσπάθεια, η συνεργασία μπορούν να κάνουν τους Αγώνες ασφαλείς.

– Αυτή η εικόνα βγαίνει προς τα έξω;

– Πρέπει να έχουμε στον νου μερικά πράγματα. Πρώτον, αυτή η κυβέρνηση και η προηγούμενη ήταν αρκετά ανοικτές στο να παραδέχονται ότι ο κόσμος είναι επικίνδυνος και να μην κρύβουν το κεφάλι τους στην άμμο. Δεύτερον, παραδέχτηκαν ότι θα ήταν χρήσιμο να έχουν βοήθεια από το εξωτερικό. Τρίτον, είπαν συγκεκριμένα ότι ήθελαν τη βοήθεια του NATO. Τέταρτον, και αυτό είναι κάτι που βλέπω σαν πολύ θετική εξέλιξη των τελευταίων έξι μηνών, είναι ότι χρησιμοποιούν όλες τις δυνάμεις τους. Πριν από ένα χρόνο δεν υπήρχε συζήτηση για τη χρήση του στρατού. Πέμπτον, είναι το γεγονός ότι αυτή είναι μια ανοικτή, δημόσια συζήτηση, που είναι πάρα πολύ υγιής. Ολα αυτά είναι θετικά σημάδια. Δεν εγγυώνται ασφαλείς Αγώνες, αλλά εάν δεν ήταν όλα θετικά, τότε τα πράγματα θα ήταν πιο δύσκολα.

– Ας πάμε σ’ ένα θέμα άλλου τύπου ασφαλείας. Υπάρχει περίπτωση πριν από τους Αγώνες να αναβαθμιστεί η πτητική ασφάλεια στην Ελλάδα από την Κατηγορία II στην Κατηγορία I των ΗΠΑ;

– Βεβαίως, αλλά αυτό εξαρτάται από τις ελληνικές αρχές Πολιτικής Αεροπορίας. Το μόνο που ζητάμε είναι να εφαρμόσουν τους κανόνες ICAO (ο διεθνής οργανισμός πολιτικής αεροπορίας). Αυτά δεν είναι ειδικά αμερικανικά κριτήρια. Εάν μπορούν να εφαρμόσουν αυτούς τους κανόνες, θα είμαστε πολύ χαρούμενοι να βλέπουμε να αναβαθμίζεται η Ελλάδα στην Κατηγορία I.

– Προσπαθούν;

– Ναι.

Ναι, ανησυχούμε

– Πόσο ψηλά θα είναι ο πήχυς της ασφαλείας; Θα θεωρείται τρομοκρατία μία βόμβα μολότοφ σε τράπεζα μες στη νύχτα, χιλιόμετρα από τους Αγώνες;

– Θα υπάρχουν γύρω στους 40.000 αστυνομικούς και περίπου 7.000 -νομίζω- των ενόπλων δυνάμεων για να αντιμετωπίσουν τέτοιες απειλές. Για να είμαστε ειλικρινείς, ναι, μας ανησυχεί. Θα έχουμε 1.000 αθλητές και προπονητές και δεκάδες αν όχι εκατοντάδες χιλιάδες Αμερικανούς τουρίστες, λοιπόν μας απασχολεί. Αλλά η μεγαλύτερη ανησυχία είναι για τη διεθνή τρομοκρατία, την Αλ Κάιντα και τα υβρίδιά της. Στο θέμα της εγχώριας τρομοκρατίας υπήρξε τρομερή πρόοδος τα τελευταία χρόνια με τις συλλήψεις των μελών της «17 Νοέμβρη», και αυτό είναι τιμή για την ελληνική αστυνομία και την ελληνική δικαιοσύνη. Σ’ όλο αυτό το διάστημα, ενώ είχα ασχοληθεί με το θέμα εκτενώς, δεν είπα πολλά. Επειδή η κυβέρνησή μου ήταν ήσυχη ότι η ελληνική δικαιοσύνη θα έκανε τη δουλειά της. Λοιπόν εάν η απειλή ήταν η εγχώρια τρομοκρατία, δεν νομίζω ότι θα το συζητούσαμε εμείς. Θα είσασταν στο υπουργείο Δημόσιας Τάξης.

Δεν υπάρχουν τέλειες λύσεις στα Βαλκάνια

– Πριν από λίγες ημέρες είδαμε το Κόσοβο να φλέγεται, τους Αλβανούς να εκδιώκουν Σέρβους, και όλα αυτά μας θύμισαν ότι η υπόθεση δεν έχει κλείσει. Ποια είναι τα επόμενα μέτρα που θα έπρεπε να λάβει η διεθνής κοινότητα;

– Νομίζω πως πρώτα πρέπει να ηρεμήσει η κατάσταση και να επανέλθει η ασφάλεια. Και πιστεύω ότι βαδίζουμε προς αυτήν την κατεύθυνση. Τα πιο μακροχρόνια βήματα είναι και τα πιο δύσκολα. Είναι θέματα που αφορούν το τελικό status. Ολα αυτά είναι πάρα πολύ δύσκολα θέματα. H E.E., οι ΗΠΑ, το NATO και ο OHE γνωρίζουν πολύ καλά τις επιπτώσεις τους επί του τελικού status και γι’ αυτό βαδίζουν βήμα-βήμα. Υπηρέτησα ως πρέσβης στη Βοσνία για δύο χρόνια και διδάχθηκα ότι δεν υπάρχουν τέλειες λύσεις. Δεν συνυπάρχουν με τη γεωγραφική περιοχή των Βαλκανίων. Πιστεύω ότι η βήμα προς βήμα προσέγγιση και η απαίτηση για τη διαμόρφωση συνθηκών που θα οδηγήσουν σε τελικό status είναι ο καλύτερος τρόπος.

– Μήπως η διεθνής κοινότητα παραμέλησε το θέμα;

– Νομίζω ότι προσπάθησε να παρακολουθήσει το θέμα. Αλλά με τόσα θέματα που υπάρχουν τα τελευταία χρόνια, απεδείχθη ότι ήταν πολύ δύσκολο.

– Οι Ολυμπιακοί Αγώνες μας έχουν φέρει στο κέντρο του κόσμου. Τα γεγονότα στη Μέση Ανατολή θα μπορούσαν να έχουν επιπτώσεις για μας εδώ;

– Είναι μία από τις καταστάσεις που θα μπορούσαν να μας επηρεάσουν, αλλά δεν είναι προκαθορισμένο ότι αυτό θα συμβεί.

– Μήπως οι ΗΠΑ έχουν χάσει μέρος της αξιοπιστίας τους, επιμένοντας ότι η εισβολή στο Ιράκ είχε στόχο να εντοπισθούν όπλα μαζικής καταστροφής και να παταχθεί η τρομοκρατία; Οπλα δεν βρέθηκαν και η τρομοκρατία δεν έσβησε.

– Οι σφυγμομετρήσεις δείχνουν καθαρά ότι είχαμε προβλήματα τον τελευταίο χρόνο. Δεν νομίζω, όμως, να υπάρχει αμφιβολία ότι ο κόσμος είναι καλύτερος τώρα που έφυγε ο Σαντάμ Χουσεΐν. Δεν έχετε παρά να δείτε τους μαζικούς τάφους… Με ρωτάτε αν πήγαν όλα τέλεια; Οχι. Νομίζω ότι όλες οι χώρες, και η δική μου, έχουν αποφασίσει ότι είναι καλύτερα να γυρίσουμε τη σελίδα σχετικά με το Ιράκ και να κοιτάξουμε το μέλλον… Νομίζω ότι αυτό που βλέπουμε τώρα (σ.σ.: ανάμεσα στις ΗΠΑ και άλλες χώρες) είναι ότι το χάσμα γεφυρώνεται επειδή έχουμε κοινό στόχο να κάνουμε το Ιράκ να πετύχει. Αυτήν τη στιγμή δεν έχει σημασία αυτό που συνέβη στον OHE τον Φεβρουάριο του 2003.

– Πιστεύετε ότι δεν θα ξαναζήσουμε την κατάσταση που είχαμε πριν από τον πόλεμο στο Ιράκ; Διδάχθηκαν όλοι απ’ αυτό;

– Πιστεύω ότι σήμερα έχει διαμορφωθεί μια κοινή άποψη, κάτι που δεν συνέβαινε πριν από ένα χρόνο, σχετικά με το πώς θα ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις του μέλλοντος. Οσο για το Ιράκ, όλοι βλέπουμε ότι ο OHE παίζει σημαντικό ρόλο και όλοι θέλουμε να δούμε τους Ιρακινούς να αποκτούν ξανά τον έλεγχο της χώρας τους.

– Πιστεύετε ότι τα πράγματα προχωρούν;

– Γνωρίζω τον πρέσβη Μπρέμερ (τον διοικητή του Ιράκ)… Ξέρω ότι δουλεύει 24 ώρες το εικοσιτετράωρο, επτά μέρες την εβδομάδα και πιστεύω ότι οι δικές του προσπάθειες αλλά και αυτές των συνεργατών του θα έχουν θετικό αποτέλεσμα.