ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ο λογαριασμός μετά τη Σύνοδο Κορυφής

Εμμένει η Ευρώπη -και ιδίως η Γερμανία- στη θέση της ότι για να παράσχει διευκολύνσεις στην εξυπηρέτηση του ελληνικού χρέους, η κυβέρνηση θα πρέπει να προχωρήσει σε ένα ευρύ πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων, που δεν θα αποκλείει και την πώληση περιουσιακών στοιχείων.

Ο στόχος που συμφωνήθηκε με την τρόικα, για έσοδα της τάξης των 50 δισ. ευρώ από το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων έως το 2015, θα πρέπει να θεωρείται η «βάση» του προγράμματος και όχι το «ταβάνι». Αλλωστε, στο αρχικό κείμενο του Μνημονίου, πριν ζητήσει η ελληνική πλευρά να αλλάξει, αναφέρονταν αποκρατικοποιήσεις «τουλάχιστον (at least) 50 δισ. ευρώ». Παράλληλα, οι δανειστές μας ζητούν πιστή εφαρμογή του Μνημονίου που θα ελέγχεται πολύ αυστηρά, χωρίς την παραμικρή δυνατότητα παρεκκλίσεων.

Ο λόγος που η Ευρωζώνη επιμένει στις δύο παραπάνω προϋποθέσεις είναι ότι βλέπει πως δεν υπάρχει άλλος δρόμος για να ξεφύγει η Ελλάδα από την κρίση χρέους στην οποία έχει περιέλθει. Οποια απόφαση και αν ληφθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τη διευκόλυνση της αποπληρωμής του ελληνικού χρέους (μείωση επιτοκίων, επιμήκυνση αποπληρωμής των 110 δισ. ευρώ, αγορά ομολόγων από το EFSF) δεν μπορεί να επιλύσει από μόνη της το πρόβλημα.

Δεσμεύσεις

Επί της ουσίας, η Ευρώπη «ζητεί» από την Ελλάδα να προχωρήσει σε μείωση του ύψους του χρέους της (μέσω αποκρατικοποιήσεων) και ταυτόχρονα στην παραγωγή πρωτογενών πλεονασμάτων, για να αντιστραφεί η δυναμική του χρέους και από αυξητική να γίνει πτωτική (με την εφαρμογή Μνημονίου). Στο πλαίσιο αυτό:

1. Η κυβέρνηση δεσμεύεται ότι θα προχωρήσει στην υλοποίηση του πλέον φιλόδοξου προγράμματος αποκρατικοποιήσεων. Αυτή τη στιγμή, το υπουργείο Οικονομικών βρίσκεται σε διαδικασία πρόσληψης συμβούλων τόσο για το πώς θα αξιοποιηθεί η ακίνητη περιουσία όσο και για τα υπόλοιπα projects.

Ωστόσο, για να επιτευχθεί ο στόχος των 50 δισ. ευρώ, η κυβέρνηση θα πρέπει να επανεξετάσει τη στάση της στο ζήτημα της μη πώλησης περιουσιακών στοιχείων (κυρίως ακινήτων). Σε διαφορετική περίπτωση, η επίτευξη του δύσκολου ούτως ή άλλως στόχου καθίσταται ανέφικτη.

Η είσπραξη 50 δισ. ευρώ, που θα μειώσει ισόποσα ή και παραπάνω, δηλαδή κατά 20 μονάδες του ΑΕΠ, το χρέος, θα ήταν μια σημαντική ανακούφιση.

2. Το να μειωθεί, όμως, το ύψος του χρέους δεν αρκεί. Θα πρέπει να εξασφαλιστεί ότι δεν θα πάρει πάλι την ανιούσα. Αυτό θα γίνει μέσω της εφαρμογής του Μνημονίου, που προβλέπει τη δημιουργία πρωτογενών πλεονασμάτων από το 2012. Βέβαια, οι αποκλίσεις που ήδη καταγράφονται στον προϋπολογισμό του 2011 έχουν ανησυχήσει την τρόικα και για τον λόγο αυτόν -σύμφωνα με πληροφορίες- επισπεύδονται και θα εφαρμοστούν από φέτος μέτρα που προβλεπόταν να υλοποιηθούν στο πλαίσιο του δημοσιονομικού προγράμματος 2012 – 2015.

Περιορισμός του κράτους

Δεδομένου ότι στο σκέλος των εσόδων έχει αποδειχθεί ότι όσα μέτρα και αν ληφθούν δεν αποδίδουν τα προσδοκώμενα αποτελέσματα, αλλά και ότι για να λειτουργήσει ο φοροεισπρακτικός μηχανισμός θα πάρει πολύ χρόνο, οδηγούμαστε αναπόφευκτα στον περαιτέρω περιορισμό του κράτους.

Αυτό σημαίνει νέες μειώσεις δαπανών, κυρίως στον ευρύτερο δημόσιο τομέα (ΔΕΚΟ, νοσοκομεία, ασφαλιστικά Ταμεία, ΟΤΑ, πανεπιστήμια κ. λπ.). Είναι πιθανό, δηλαδή, εντός του 2011 να προχωρήσουν μειώσεις σε κοινωνικές παροχές (με εφαρμογή εισοδηματικών κριτηρίων), νέες περικοπές σε λειτουργικές δαπάνες, μισθολογικές παρεμβάσεις (το νέο ενιαίο μισθολόγιο θα εφαρμοστεί από τον Ιούλιο), ενώ στο «συρτάρι» υπάρχουν πάντα και οι απολύσεις στον ευρύτερο τομέα του Δημοσίου.

Ολα αυτά ζητούνται ως αντάλλαγμα των διευκολύνσεων που δίνει η Ευρώπη στην Ελλάδα για να εξυπηρετήσει το χρέος της, με σημαντικότερο την αγορά ομολόγων από την πρωτογενή αγορά. Το 2012 οι δανειακές ανάγκες είναι 66 δισ. ευρώ. Από την τρόικα θα πάρουμε 25 δισ. ευρώ. Ενα άλλο μέρος, περίπου 15 δισ., θα καλυφθεί με έντοκα. Τα υπόλοιπα 25 δισ. εάν δεν έχουν ανοίξει οι αγορές θα μπορούμε πλέον να τα δανειστούμε μέσω του EFSF. Μηδενίζεται με άλλα λόγια η πιθανότητα χρεοκοπίας, υπό την προϋπόθεση ωστόσο ότι θα τηρηθεί απαρέγκλιτα το Μνημόνιο και το πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων. Αυτό θα ελέγχεται από το Eurogroup κάθε φορά που θα υποβάλλεται αίτημα για αγορά ελληνικών ομολόγων.

Το παρασκήνιο της συνεδρίασης και οι αποκαλυπτικοί διάλογοι…

Παρά τη σαφή διάθεση των Ευρωπαίων να υπερβούν τις προσδοκίες, η διαπραγμάτευση της Παρασκευής ήταν δύσκολη. Στο αρχικό κείμενο η Ελλάδα εκαλείτο να κατοχυρώσει συνταγματικά το «φρένο χρέους». Τελικά, δέχθηκαν να εφαρμοστεί και στη χώρα μας με νόμο. Εξετάζεται το ενδεχόμενο να ζητήσει η κυβέρνηση να ψηφιστεί ο νόμος με ενισχυμένη πλειοψηφία, ώστε να θέσει την αξιωματική αντιπολίτευση προ των ευθυνών της.

Αλλο σημείο αντιπαράθεσης ήταν η μείωση του επιτοκίου. Η Ελλάδα ζήτησε μείωση 1,5 – 2,0 μονάδων, ενώ η Ολλανδία επέμενε να μην ξεπερνά τις 0,5 – 0,7 μονάδες. Τελικά, βρέθηκε η μέση λύση της μιας μονάδας.

Ενδεικτικό του ότι οι ισχυροί της Ευρώπης δεν θα έδιναν τίποτα χωρίς ανταλλάγματα και δεσμεύσεις είναι η αντιμετώπιση της Ιρλανδίας. Ο Νικολά Σαρκοζί ξεκαθάρισε στον Ιρλανδό πρωθυπουργό Εντα Κένι ότι εάν δεν δεχθεί αύξηση του φορολογικού συντελεστή των επιχειρήσεων δεν θα πάρει τίποτα. Ο κ. Κένι επικαλέσθηκε την ισχυρή εντολή που πήρε στις πρόσφατες εκλογές για διαπραγμάτευση του επιτοκίου χωρίς αύξηση του συντελεστή. «Ποιος σου είπε να δεσμευθείς για μείωση επιτοκίου;» του αντέτεινε η κ. Μέρκελ.

Ακόμη και ο πρόεδρος της ΕΚΤ Ζαν Κλοντ Τρισέ βρέθηκε αντιμέτωπος με το κατηγορηματικό «όχι» του Νικολά Σαρκοζί όταν ζήτησε να αναλάβει το EFSF την αγορά ομολόγων από τη δευτερογενή αγορά. «Συνέχισε να κάνεις τη δουλειά σου», του είπε ο Γάλλος πρόεδρος.