ΠΟΛΙΤΙΚΗ

«Ναι» στην αγορά κρατικών ομολόγων

Σε μια αναπάντεχη συμφωνία όχι μόνο για το Σύμφωνο Ανταγωνιστικότητας, αλλά και για τον προσωρινό και τον μόνιμο μηχανισμό βοήθειας της Ευρωζώνης και τη μείωση του υπερβολικού χρέους στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας, κατέληξαν τα ξημερώματα του Σαββάτου οι αρχηγοί κρατών της Ευρωζώνης.

Πρόκειται για πολύ σημαντική εξέλιξη, αφού ενισχύονται σημαντικά το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) και ο μόνιμος, από το 2013, Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM), που πλέον θα διαθέτουν τη δυνατότητα να αγοράζουν κρατικά ομόλογα από τις πρωτογενείς αγορές. Πρόκειται για το πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση της Οικονομικής Ενωσης και την ενίσχυση της σταθερότητας της Ευρωζώνης βραχυπρόθεσμα αλλά και μακροπρόθεσμα, γεγονός που ελπίζεται ότι θα καθησυχάσει τις αγορές.

Τα διαθέσιμα κεφάλαια του EFSF θα αυξηθούν από περίπου 250 δισ. ευρώ σε 440 δισ. ευρώ και ο ESM θα διαθέτει ευρωπαϊκά κεφάλαια ύψους 500 δισ. ευρώ και 250 δισ. ευρώ από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Η μεγάλη έκπληξη είναι ότι οι ηγέτες συμφώνησαν ώστε οι δύο μηχανισμοί να παρεμβαίνουν στις αγορές κρατικών ομολόγων, αγοράζοντας κρατικά ομόλογα απευθείας από τα μέλη που αντιμετωπίζουν σοβαρή δυσκολία να αντλήσουν χρήματα από τις αγορές. Οι λεπτομέρειες για τους ακριβείς όρους παρέμβασης των δύο μηχανισμών θα καθοριστούν από τους υπουργούς Οικονομικών της Ευρωζώνης τις επόμενες εβδομάδες.

Ο μόνιμος μηχανισμός θα παρέχει οικονομική βοήθεια όταν ζητείται από κράτος-μέλος της Ευρωζώνης «και όταν τέτοια παρέμβαση θεωρείται απαραίτητη για τη διαφύλαξη της σταθερότητας συνολικά της Ευρωζώνης». Η απόφαση για τη χορήγηση βοήθειας θα λαμβάνεται με ομοφωνία από το Eurogroup υπό την προϋπόθεση ότι θα συμφωνείται μακροοικονομικό πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής υπό αυστηρούς όρους (Μνημόνιο). Η αγορά κρατικών ομολόγων θα αφορά μόνο κράτη-μέλη που έχουν υπογράψει Μνημόνιο.

Η αποδοχή του Συμφώνου Ανταγωνιστικότητας ήταν ρητή απαίτηση της κ. Μέρκελ προκειμένου να συναινέσει στην ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF). Πρόκειται ουσιαστικά για το πρώτο βήμα που θα επιτρέψει την ολοκλήρωση της σημαντικότερης διαπραγμάτευσης στην ιστορία της Ευρωζώνης. Πλέον η πολιτική για μισθούς και συντάξεις θα καθορίζεται από κοινού στις Βρυξέλλες από τους αρχηγούς κρατών της Ευρωζώνης. Τα κράτη-μέλη θα αναλαμβάνουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις, διαφορετικές ανάλογα με την περίπτωση, τις οποίες θα πρέπει να εφαρμόσουν. Ο έλεγχος της εφαρμογής θα γίνεται μία φορά τον χρόνο από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο με βάση έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Οι πρώτοι στόχοι θα πρέπει να καθοριστούν μέχρι τις 25 Μαρτίου. Ιδιαίτερο βάρος θα δίνεται στη μισθολογική πολιτική και τη βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων. Ειδικότερα για τους μισθούς θα προβλέπεται σύνδεση της μισθολογικής εξέλιξης με την παραγωγικότητα. Θα παρακολουθείται η εξέλιξη των δύο μεγεθών συνολικά για κάθε οικονομία, αλλά και για κάθε τομέα ξεχωριστά. Οι εξελίξεις στους μισθούς θα συγκρίνονται με τις εξελίξεις σε άλλες χώρες της Ευρωζώνης και τους κύριους εμπορικούς εταίρους κάθε κράτους-μέλους.

Ειδική μνεία γίνεται για τους μισθούς στον δημόσιο τομέα, όπου αναφέρεται ότι πρέπει να υπάρξει συγκράτηση των μισθών. Ειδικά για χώρες με μεγάλα προβλήματα ανταγωνιστικότητας, όπως η Ελλάδα, θα απαιτούνται συγκεκριμένα μέτρα εντός ορισμένου χρόνου. Τα συνταξιοδοτικά συστήματα θα πρέπει να είναι βιώσιμα μακροπρόθεσμα, ενώ υπάρχει ρητή σύνδεση μεταξύ του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης και των δημογραφικών εξελίξεων (προσδόκιμο ζωής), γεγονός που αναμένεται να οδηγήσει σε σταδιακή αύξηση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης.

Στην Ελλάδα έχει εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα του συστήματος μετά τη μεταρρύθμιση του περασμένου καλοκαιριού, ενώ εκκρεμούν ακόμη τα επικουρικά ταμεία.