ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Σεπτέμβριος 2008: Η Μπακογιάννη ζητεί τη συνδρομή των ΗΠΑ

Ο Καραμανλής θέτει βέτο για την ένταξη των Σκοπίων τον Απρίλιο του 2008. Μετά το βέτο, στις 12 Σεπτεμβρίου 2008, εστάλη ένα τηλεγράφημα από την Αθήνα που περιέγραφε μια συνάντηση που έγινε στην πρεσβεία με την παρουσία του επιτετραμμένου της αμερικανικής αντιπροσωπείας στα Σκόπια Ναβράτι και άλλων αξιωματούχων. Από την ελληνική πλευρά παρευρέθηκαν ο διπλωματικός σύμβουλος του πρωθυπουργού Καραμανλή, Κωνσταντίνος Μπίτσιος και ο γ.γ. του υπουργείου Εξωτερικών Αριστείδης Αγαθοκλής. Ο Μπίτσιος επέμενε πως η νέα ονομασία «πρέπει να χρησιμοποιείται σε όλα τα διεθνή φόρα, αλλά η Ελλάδα δεν θα είχε αντίρρηση στην ανεπίσημη χρήση του όρου «Μακεδονικός», για παράδειγμα από συμμετέχοντες σε κάποιο συνέδριο που θα μπορούν να λένε «οι Μακεδόνες συνάδελφοί μας» κλπ. Η Ελλάδα όμως δεν μπορεί να δεχθεί να συμπεριληφθεί αυτό σε μια επίσημη συμφωνία». Ο Μπίτσιος δήλωσε ότι η Αθήνα πιστεύει πως ο πρωθυπουργός Γκρούεφσκι δεν ενδιαφέρεται για μια συμφωνία και ο Ναβράτι του είπε ότι ακριβώς το ίδιο πιστεύουν στα Σκόπια για τον Καραμανλή. Ο Μπίτσιος όμως απαντά ότι «η Ελλάδα είναι έτοιμη για μια λύση αύριο το πρωί και πως μοιάζει με «ανόητο επίμονο μαμούνι» όταν προσπαθεί να αποτρέψει σε διάφορα φόρα την αναγνώριση των Σκοπίων με τη συνταγματική τους ονομασία».

Στις 16 Σεπτεμβρίου 2008 ο Σπέκχαρντ τηλεφώνησε στην Μπακογιάννη για να της ζητήσει να μην απορρίψει τις προτάσεις Νίμιτς. Εκείνη του δήλωσε ότι ο πρωθυπουργός Καραμανλής και η ίδια, παρά την πολιτική πίεση θέλουν μια λύση αλλά έχουν «δύο κοκκινες γραμμές». Πρώτον ότι η Ελλάδα δεν θα δεχθεί ποτέ επίσημα να ονομάζονται Μακεδόνες οι γείτονές της και δεύτερον πως η Ελλάδα θέλει μια ισχυρή προτροπή σε οιαδήποτε απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας που θα ζητάει από τις άλλες χώρες να χρησιμοποιούν το νέο συμφωνηθέν όνομα στις διμερείς τους σχέσεις. Επίσης η Ελλάδα θέλει ένα μήνυμα από τις ΗΠΑ ότι το ίδιο θα πράξει και η δική τους κυβέρνηση». Η υπουργός Εξωτερικών ζήτησε εξάλλου τη συνδρομή της Ουάσιγκτον για να κατεβάσει τους προκλητικούς τόνους ο Γκρούεφσκι. Επέμεινε επίσης πως «η Ελλάδα ποτέ δεν θα υπογράψει μια συμφωνία στην οποία οι βόρειοι γείτονες ονομάζονται Μακεδόνες και πως δυόμισι εκατομμύρια Ελληνες δεν θα καταλάβαιναν ποτέ κάτι τέτοιο. Οπως ανέφερε ο Σπέκχαρντ, και ο Μπίτσιος είχε πει στον ίδιο ότι αν και καταλάβαινε ότι στην πραγματικότητα οι γείτονες θα ονομάζονταν ανεπίσημα «Μακεδόνες», η Ελλάδα ποτέ δεν θα δεχθεί κάτι τέτοιο σε επίσημο κείμενο. Στη συνέχεια του τηλεφωνήματος η Μπακογιάννη ζήτησε «τη βοήθεια των ΗΠΑ» επικαλούμενη και τις πολιτικές συνθήκες. Αναφέρθηκε ιδιαίτερα στην καθυστέρηση που είχε σημειωθεί στο θέμα της κατάργησης της βίζας για τους Ελληνες πολίτες, αλλά ο Σπέκχαρντ της είπε ότι δεν είχε ακόμη καμία συγκεκριμένη απάντηση απο την Ουάσιγκτον. Η Μπακογιάννη δήλωσε «ότι προσπαθεί να μην πεισθεί από τις φήμες που λένε ότι το θέμα της βίζας καθυστερεί για πολιτικούς λόγους ή για να τιμωρηθεί η Ελλάδα, αλλά συναντά δυσκολίες στο να πείσει οιονδήποτε γι’ αυτό. Σημείωσε ότι η καθυστέρηση βοηθά την αντιπολίτευση και ενισχύει αυτούς που λένε ότι η Αθήνα πρέπει να περιμένει την επόμενη αμερικανική κυβέρνηση, η οποία ενδεχομένως να κατανοεί καλύτερα τις ελληνικές θέσεις.

Σε νεότερη συνομιλία του Σπέκχαρντ με την Μπακογιάννη στις 9 Οκτωβρίου, η πρώην υπουργός Εξωτερικών χαρακτήρισε θετικές τις προτάσεις Νίμιτς και αποκάλυψε ότι πέρασε μια «δύσκολη μέρα» με τον αρχηγό της αντιπολίτευσης Γιώργο Παπανδρέου για να τον πείσει γι’ αυτό. Συγκεκριμένα δήλωσε οτι «η νέα ονομασία που προτείνει ο Νίμιτς είναι Ο.Κ. για εμάς, αλλά όχι το erga omnes, η χρήση δηλαδή της ονομασίας για κάθε σκοπό διμερώς και διεθνώς». Χαρακτήρισε «σοβαρό και υπεύθυνο τον τρόπο που συζήτησε το θέμα ο Παπανδρέου», ο οποίος όμως θέλει γραπτές εγγυήσεις για την πρόθεση των Σκοπίων να χρησιμοποιούν διμερώς τη νέα ονομασία.

Ο Σπέκχαρντ κατέληγε με την πρόβλεψη πως «αναμένουμε ότι η Μπακογιάννη που είναι ισχυρός υποστηρικτής των ελληνοαμερικανικών σχέσεων θα κάνει πίσω και δεν θα βρίσκεται κοντά μας για να προστατεύσει τον εαυτό της πολιτικά. Μπορεί ακόμη και να μας επιτεθεί για να διατηρήσει την ικανότητά της να ελίσσεται μέσα στο ελληνικό πολιτικό σύστημα. Υπ’ αυτή την έννοια η ελληνική ευελιξία και δημιουργικότητα στο θέμα της ονομασίας κινδυνεύει. Είναι σημαντικό να υπάρξει ένα μήνυμα από την Ουάσιγκτον για το αν και πότε θα καταργηθεί η βίζα ώστε να μην εκτροχιασθούν οι διαπραγματεύσεις για το θέμα αυτό».