ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Νέοι συσχετισμοί στον αστερισμό του Μνημονίου

Η συνεχιζόμενη και διογκούμενη υστέρηση των εσόδων διαλύει τις ελπίδες ότι η οικονομία μπορεί να εισέλθει σε φάση σταθεροποίησης. Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι και επιβεβαιώνουν τις χειρότερες προβλέψεις. Κανείς δεν αμφισβητεί τα προβλήματα του φοροεισπρακτικού μηχανισμού, αλλά η βασική αιτία είναι η βύθιση στον φαύλο κύκλο της ύφεσης.

Οι αρχιτέκτονες του Μνημονίου υποστήριζαν ότι από το δεύτερο εξάμηνο του 2011 ή το αργότερο από τις αρχές του 2012 η χώρα θα επέστρεφε στις αγορές και το 2012 η οικονομία θα εισερχόταν σε ανοδική τροχιά. Τα γεγονότα διαψεύδουν παταγωδώς αυτήν την εκτίμηση. Αυτός είναι ο λόγος που η Ε. Ε. αποφάσισε την επιμήκυνση, τη μείωση του επιτοκίου και άνοιξε τον δρόμο για μελλοντική αγορά ομολόγων από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό.

Σήμερα, όλοι σχεδόν συμφωνούν ότι το 2011 θα είναι πολύ πιο δύσκολη χρόνια, χωρίς να διαφαίνεται ελπίδα ότι η κατάσταση θα βελτιωθεί το 2012. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι ουκ ολίγοι πολίτες, που αρχικά θεώρησαν το Μνημόνιο μία αναγκαία θεραπεία, τώρα να κάνουν δεύτερες σκέψεις και να υιοθετούν κριτική στάση. Ακόμα και το «κόμμα του Μνημονίου», όμως, τρέφει μεγάλες επιφυλάξεις για την ικανότητα της κυβέρνησης να διαχειρισθεί επιτυχώς την κρίση.

Αυτό που προς το παρόν σώζει πολιτικά την κυβέρνηση είναι το γεγονός ότι ενώ κατά πλειοψηφία οι πολίτες την αποδοκιμάζουν, δεν θεωρούν ότι υπάρχει έτοιμη αξιόπιστη εναλλακτική λύση. Ο Αντώνης Σαμαράς έχει ξαναβάλει τη Ν. Δ. στο παιχνίδι, αλλά οι «αμαρτίες» της κυβέρνησης Καραμανλή ήταν πολύ βαριές και ακόμα νωπές.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι για πόσο ακόμα θα συμβαίνει αυτό. Η εκλογική επιρροή του ΠΑΣΟΚ συνεχώς μειώνεται και η σταθερότητα της κυβέρνησης υπονομεύεται από τις κάθε είδους κοινωνικές αντιδράσεις. Εκτός από τις κινητοποιήσεις, που πηγάζουν από δίκαιη ή συντεχνιακή αντίδραση θιγόμενων κοινωνικών ομάδων, αναπτύσσεται και το κίνημα ανυπακοής, που πηγάζει από την κλιμακούμενη απονομιμοποίηση της εξουσίας.

Οι δημοσκοπήσεις επιβεβαιώνουν ότι υπό το βάρος του οικονομικού κραχ μία διογκούμενη πλειοψηφία θεωρεί ότι το υφιστάμενο πολιτικό σύστημα δρα εναντίον των συμφερόντων της κοινωνίας. Μέσα σ’ αυτό το πολιτικό περιβάλλον, η κυβέρνηση δυσκολεύεται ολοένα και περισσότερο να κυβερνήσει.

Στο κοινοβουλευτικό επίπεδο προς το παρόν δεν υπάρχει πρόβλημα. Οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ γκρινιάζουν πάρα πολύ, αλλά, έστω και με βαριά καρδιά, παραμένουν στη «στρούγκα». Ορισμένοι εξ αυτών επιδίδονται σε πλαγιοκοπήσεις κυρίως εναντίον του υπουργού Οικονομικών, αλλά μέχρι εκεί. Τα πράγματα πιθανώς να αλλάξουν εάν προκύψει κοινωνική ανάφλεξη. Τότε, δεν αποκλείεται το ένστικτο πολιτικής αυτοσυντήρησης βουλευτών και υπουργών να δρομολογήσει εξελίξεις. Ο Γιώργος Παπανδρέου δεν πρόκειται να αντιμετωπίσει σοβαρό πρόβλημα ούτε από το κόμμα του. Το ΠΑΣΟΚ, άλλωστε, έχει προ πολλού πάψει να λειτουργεί ως πολιτικός οργανισμός.

Το μείζον πρόβλημα του πρωθυπουργού είναι το γεγονός ότι η κοινωνία στρέφεται ολοένα και περισσότερο σε αντίθετη κατεύθυνση απ’ αυτήν της κυβερνητικής πολιτικής. Είναι ακριβώς γι’ αυτό που στο παρασκήνιο αναζητούνται εναλλακτικές λύσεις στο πρόβλημα της διακυβέρνησης. Ο ανασχηματισμός δεν αποτελεί λύση, ακόμα κι αν η κυβέρνηση διευρυνθεί με προσωπικότητες του «μνημονιακού» χώρου. Το ίδιο ισχύει και εάν τα κόμματα που έχουν ψηφίσει το Μνημόνιο συμφωνούσαν να σχηματίσουν κυβέρνηση συνεργασίας. Αυτός είναι ο λόγος, που και αξιωματούχοι της Ε. Ε. και παράγοντες του ελληνικού κατεστημένου έλκονται ολοένα και περισσότερο από το σενάριο της σύμπραξης των δύο μεγάλων κομμάτων. Προτιμούν, μάλιστα, κυβέρνηση τεχνοκρατών, η οποία να στηριχθεί τουλάχιστον από τα δύο μεγάλα κόμματα.

Οσο, όμως, το ΠΑΣΟΚ διαθέτει κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ο Α. Σαμαράς δεν συζητάει τέτοιο ενδεχόμενο. Η απόφασή του, άλλωστε, να μην ψηφίσει το Μνημόνιο αποδεικνύεται επιλογή στρατηγικής εμβέλειας. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι εάν οι ενδιάμεσες λύσεις δεν φέρουν αποτέλεσμα, η προσφυγή στις κάλπες θα καταστεί η μόνη διέξοδος.