ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Πέντε ερωτήματα για τον προϋπολογισμό

Αβεβαιότητες, που θέτουν εν αμφιβόλω τις αισιόδοξες προβλέψεις του οικονομικού επιτελείου για επιστροφή στην ανάπτυξη, περιλαμβάνει το σχέδιο του προϋπολογισμού, για το 2014, που κατατέθηκε την Πέμπτη στη Βουλή.

Κι αυτό γιατί, η ιδιωτική κατανάλωση παραμένει αρνητική, ενώ τα στοιχεία για βελτίωση του εμπορικού ισοζυγίου δεν επιβεβαιώνονται με βάση εκείνα που δημοσιοποίησε η στατιστική υπηρεσία. Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η ιδιωτική κατανάλωση θα περιοριστεί από -6,7% στο -1,6%, τη στιγμή που ο νέος προϋπολογισμός ενσωματώνει όλες τις περικοπές μισθών, συντάξεων και κοινωνικών επιδομάτων αλλά και τις φορολογικές επιβαρύνσεις, που ψηφίστηκαν με το Μεσοπρόθεσμο στις αρχές του 2013 και θα εφαρμοστούν πλήρως το νέο έτος. Και μπορεί η φοροδοτική ικανότητα των πολιτών να έχει μειωθεί σημαντικά, ωστόσο προβλέπεται η είσπραξη 1 δισ. ευρώ επιπλέον από τους φόρους στα ακίνητα και 1,3 δισ. ευρώ από τον φόρο εισοδήματος σε σχέση με τους φόρους του 2013.

Οι δημοσιονομικοί στόχοι για το 2014 εν πολλοίς βασίζονται στην είσπραξη 2,3 δισ. ευρώ περισσότερων από φέτος και περιστολή δαπανών ύψους 2,8 δισ. ευρώ από μισθούς, συντάξεις και επιχορηγήσεις.

Το οικονομικό επιτελείο υποστηρίζει ότι η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας πριν από την κρίση στηρίχθηκε κατά κύριο λόγο στην κατανάλωση και ήταν η βασική αιτία της διάβρωσης του παραγωγικού δυναμικού της χώρας, της μείωσης της ανταγωνιστικότητας και της ραγδαίας αύξησης του ελλείμματος εξωτερικών συναλλαγών. Πλέον προτεραιότητα της οικονομικής πολιτικής είναι η αλλαγή του αναπτυξιακού προτύπου, η οποία θα επιτευχθεί με τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας, την προσέλκυση επενδύσεων και τον εξαγωγικό προσανατολισμό της οικονομίας.

Προβληματισμό πάντως προκαλεί ότι όλοι οι παραπάνω τομείς που θα οδηγήσουν στην ανάπτυξη της οικονομίας δεν φαίνεται να ανακάμπτουν τουλάχιστον σε βαθμό που θα μπορέσουν να δημιουργήσουν ανάπτυξη 0,6% από ύφεση 4% φέτος.

Οι αβεβαιότητες του προϋπολογισμού:

1. Επενδύσεις. Το υπουργείο Οικονομικών ξεκινά από σχετικά χαμηλή βάση στο θέμα των επενδύσεων, δεδομένου ότι τα προηγούμενα χρόνια ήταν έντονα τα φαινόμενα αποεπενδύσεων. Ωστόσο, η αύξησή τους στο 5,3% δείχνει αυτή τη στιγμή να είναι δύσκολη και ταυτόχρονα είναι αβέβαιο εάν θα αντισταθμίσει τη συνεχιζόμενη πτώση της δημόσιας και ιδιωτικής κατανάλωσης.

2. Ιδιωτική κατανάλωση. Οι αυξημένοι φόροι το 2014 καθώς και η περιστολή σημαντικών δαπανών που σχετίζονται με μισθούς, συντάξεις και επιχορηγήσεις, δείχνουν ότι ο στόχος για επιβράδυνση του ρυθμού μείωσης ιδιωτικής κατανάλωσης στο -1,6% από -6,7% φέτος είναι τουλάχιστον φιλόδοξος. Ενδεικτικό είναι ότι το 2012 η κυβέρνηση εκτιμούσε ότι θα επιβραδυνθεί ο ρυθμός μείωσης της ιδιωτικής κατανάλωσης στο -7,7% ωστόσο ανήλθε στο -9,1%.

3. Φόροι. Πρόσθετους φόρους (εισοδήματος και ακινήτων) ύψους 2,48 δισ. ευρώ θα κληθούν να πληρώσουν το 2014 τα φυσικά πρόσωπα και οι επιχειρήσεις παρά το γεγονός ότι ο προϋπολογισμός του 2014 δεν προβλέπει κανέναν νέο (πλην τον ενιαίο φόρο ακινήτων). Συγκεκριμένα εκτιμάται ότι τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος θα φθάσουν το 2014 στο ποσό των 12,9 δισ. ευρώ από 11,5 δισ. ευρώ το 2013. Οι επιπλέον φόροι (1,33 δισ. ευρώ) θα προέλθουν από τις πρόσφατες αλλαγές στη φορολογία που προβλέπουν την κατάργηση των αφορολογήτων ορίων για μισθωτούς, συνταξιούχους και ελεύθερους επαγγελματίες, την κατάργηση του αφορολογήτου για τα παιδιά, τη μείωση των φοροαπαλλαγών και των εκπτώσεων. Ταυτόχρονα, θα καταβληθούν από τους ιδιοκτήτες ακινήτων επιπλέον φόροι ύψους 1,15 δισ. ευρώ ή 414% από το 2013. Η επίτευξη του στόχου για αύξηση των δημοσίων εσόδων το 2014 κρίνεται ιδιαίτερα δύσκολη, ενώ ταυτόχρονα δεν βοηθά την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας. Επίσης οι έμμεσοι φόροι θα παρουσιάσουν μείωση σε σχέση με φέτος, εξέλιξη που καταδεικνύει τη συρρίκνωση της κατανάλωσης.

4. Εξαγωγές. Σύμφωνα με τον προϋπολογισμό του 2014 οι εξαγωγές θα αυξηθούν στο 4,6% από 2,5% το τρέχον έτος. Η εκτίμηση αυτή όμως έρχεται σε αντίθεση με τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας που είναι διαθέσιμα. Συγκεκριμένα, οι ελληνικές εξαγωγές σημείωσαν τον Σεπτέμβριο υποχώρηση για πέμπτο συνεχή μήνα, ένδειξη ότι οι εξαγωγικές επιχειρήσεις φτάνουν στα όριά τους υπό το βάρος της ελλιπούς ρευστότητας. Ως αποτέλεσμα των πιέσεων αυτών, ο ρυθμός αύξησης των εξαγωγών περιορίστηκε σε μονοψήφιο αριθμό (9,5%) για την περίοδο Οκτωβρίου 2012 – Σεπτεμβρίου 2013, σε σχέση με το δωδεκάμηνο Οκτωβρίου 2011 – Σεπτεμβρίου 2012.

5. Εισαγωγές. Και οι εκτιμήσεις για επιβράδυνση του ρυθμού μείωσης των εισαγωγών έρχονται σε αντίθεση με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί από τη Στατιστική. Ο προϋπολογισμός προβλέπει τη συρρίκνωση των εισαγωγών στο -1,3% από -7% το τρέχον έτος. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Στατιστικής, οι μεγάλες αυξήσεις στις εισαγωγές πετρελαιοειδών τον Σεπτέμβριο, επανέφεραν τα θετικά πρόσημα στη συνολική αξία των εισαγωγών της χώρας και προκάλεσαν τη δεύτερη μεγαλύτερη ποσοστιαία άνοδο (+7,7%) σε μηνιαίο επίπεδο για τις συνολικές εισαγωγές της χώρας εντός του 2013, πίσω μόνο από την αύξηση που είχε καταγραφεί τον περασμένο Φεβρουάριο (7,9%).