ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Αν ο Αλέξης Τσίπρας ήταν αύριο πρωθυπουργός…

Η συνήθης κριτική για τα όσα σκοπεύει να κάνει ο Αλέξης Τσίπρας, σε περίπτωση που λάβει ψήφο εμπιστοσύνης σε μια επόμενη Βουλή, επικεντρώνεται στον -πραγματικό- κίνδυνο εξόδου από το ευρώ. Κατά κανόνα, τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ αντιπαραθέτουν με έμφαση όρκους πίστης στο κοινό νόμισμα και κάπου εκεί σταματά η συζήτηση και ανακυκλώνονται τα ίδια πάντοτε επιχειρήματα.

Είναι χρήσιμο όμως να αναλυθεί με κάπως μεγαλύτερη λεπτομέρεια το όλο θέμα. Η συνέντευξη του Αλέξη Τσίπρα, την προηγούμενη Κυριακή, στην κομματική εφημερίδα «Η Αυγή», όπου περιγράφει το πρόγραμμα των πρώτων 100 ημερών συνεχίζοντας τον μιμητισμό της παπανδρεϊκής πολιτικής μυθολογίας, προσφέρει το κατάλληλο υλικό.

Αρκεί κανείς να βάλει τις πρώτες κυβερνητικές πράξεις σε μια σειρά, να περιγράψει τις τυπικές αντιδράσεις ανθρώπων, επιχειρήσεων και αγοράς, να εγγράψει και τα δύο στο θεσμικό περιβάλλον για να καταλήξει αβίαστα στην εκτίμηση των αναμενομένων εξελίξεων.

Το συμπέρασμα είναι ότι η κυβέρνηση Τσίπρα θα βρεθεί αντιμέτωπη με δύο τερατώδεις κρίσεις εμπιστοσύνης σε διάστημα μικρότερο των 100 ωρών. Ο φόβος των ιδιωτών, ο πανικός των αγορών, η απόγνωση των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και, το χειρότερο, η κακοφωνία του κυβερνητικού συνασπισμού θα συνδυαστούν σε έναν σαρωτικό τυφώνα.

Οπως με κάθε κρίση, η μεγαλύτερη απειλή εμφανίζεται μόλις καταρρεύσει η εμπιστοσύνη. Ετσι μπήκαμε στο Μνημόνιο. Το ίδιο όμως θα συμβεί αν το περιβάλλον ασφαλείας που εγγυάται το Μνημόνιο, εξαφανιστεί χωρίς προηγουμένως να έχει συμφωνηθεί με τι θα το αντικαταστήσουμε.

Εν μέσω αθρόων χρηματικών αναλήψεων, οι τράπεζες θα αρχίσουν να στερεύουν από ρευστά διαθέσιμα. Αν, ταυτοχρόνως, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αρνηθεί να επαναλάβει τις πτήσεις με τα κολλαριστά χαρτονομίσματα, χάρη στις οποίες τροφοδοτήθηκαν κανονικά τα «μηχανάκια» μεταξύ των δύο εκλογών του 2012, η Τράπεζα της Ελλάδος θα πρέπει να θέσει όρια αναλήψεων. Ακόμη όμως κι αν η αγορά τροφοδοτηθεί επαρκώς με μετρητά, το χρήμα θα εξαφανίζεται οσονούπω.

Προφανώς θα σταματήσει η αποδοχή οιασδήποτε μελλοντικής πληρωμής, αφού όλες οι πωλήσεις θα γίνονται τοις μετρητοίς. Σε διάστημα ενός δεκαπενθημέρου, οι τράπεζες θα ξεμείνουν από χρήματα. Πράγματι, η διαθέσιμη ρευστότητα προέρχεται από το ευρωσύστημα, το οποίο δεν θα μπορεί να αναχρηματοδοτήσει την ελληνική αγορά, μέχρις ότου κριθούν ασφαλείς οι εγγυήσεις που έχουν δώσει οι τράπεζες.

Τα στελέχη του κ. Τσίπρα θα έπρεπε να γνωρίζουν ότι οι συστημικές τράπεζες έχουν ήδη προσφέρει όλα τα στοιχεία του ενεργητικού που γίνονται αποδεκτά. Η σταδιακή βελτίωση της οικονομικής κατάστασης, στη διάρκεια των τελευταίων μηνών, περιόρισε σε 70 από 160 δισ. (Φεβρουάριος 2012) τα χρήματα που έχουμε δανειστεί από την ΕΚΤ. Ακόμη και τώρα, οι καταθέσεις δεν επαρκούν. Η παραμικρή κρίση εμπιστοσύνης θα τις καταρρακώσει. Το τραπεζικό σύστημα θα κινδυνεύει να αυτοακυρωθεί.

Στον ΣΥΡΙΖΑ πιστεύουν ότι θα αντιμετωπίσουν το αδιέξοδο, αλλάζοντας αμέσως τον νόμο για το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, με σκοπό «οι τράπεζες να περάσουν σε δημόσιο και κοινωνικό έλεγχο». Παρόμοια πρωτοβουλία θα οδηγήσει σε άμεση σύγκρουση με τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, που χρηματοδοτεί και εποπτεύει την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Η ΕΚΤ, που αναλαμβάνει σταδιακά την εποπτεία των συστημικών τραπεζών, θα αρνηθεί να εγκρίνει τον διορισμό κομματικών στελεχών.

Είναι γνωστό ότι πριν και μετά τις εκλογές, οι φορολογούμενοι δεν ανταποκρίνονται στις τρέχουσες υποχρεώσεις τους. Υπό το φως όσων αναφέραμε προηγουμένως, τα δημόσια ταμεία θα αντιμετωπίσουν σοβαρότατο πρόβλημα. Το κράτος θα υποχρεωθεί να εκδώσει «υποσχετικές». Στην πράξη θα τεθεί σε κυκλοφορία ένα «παράλληλο νόμισμα», το οποίο δεν θα είναι μετατρέψιμο σε ευρώ, προκειμένου να αποφευχθούν ευκαιρίες κερδοσκοπίας. Το σενάριο αυτό έχει τεθεί σε γνώση του κ. Τσίπρα, πρόσφατα από τον καθηγητή Παπαδημητρίου του Ινστιτούτου Levy, ενώ συζητείται ζωηρά μεταξύ των στελεχών της αντιπολίτευσης.

Στην εξαφάνιση του χρήματος θα συμβάλει η επιβεβαίωση του κ. Τσίπρα ότι η Ελλάδα θα αρνηθεί μεσοπρόθεσμα την εξυπηρέτηση του κρατικού χρέους ενώ, αμέσως τότε, θα σταματήσει την πληρωμή τόκων. Παρόμοια απόφαση θα ακυρώσει τη συμφωνία της 27ης Νοεμβρίου 2012 στο Eurogroup, σύμφωνα με την οποία οι εταίροι θα φροντίσουν για το ελληνικό χρέος στον βαθμό που η Αθήνα θα τακτοποιεί τα δημοσιονομικά της.

Ο μόνος τρόπος για να αντέξει μια κυβέρνηση Τσίπρα την κατάρρευση του χρηματικού συστήματος είναι να διαβεβαιώσει κατά τρόπο που θα γίνει πιστευτός ότι η Ελλάδα σέβεται τις υποχρεώσεις όπως τις έχει αναλάβει η σημερινή κυβέρνηση, τουλάχιστον μέχρις ότου επιτευχθεί μια νέα συμφωνία. Ακόμη κι αυτό, όμως, απαιτεί κάτι περισσότερο από 100 ημέρες.