ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ολονύκτιο θρίλερ στη Σύνοδο

Ολονύκτιο θρίλερ στη Σύνοδο

ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ-ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Σε πολύωρο τουρκικό παζάρι γεμάτο ανατροπές, καθώς ξεδιπλώθηκαν οι αντικρουόμενες εθνικές στρατηγικές διαφόρων κρατών-μελών της Ε.Ε., εξελίχθηκε η χθεσινή Σύνοδος για τη διαχείριση των προσφυγικών-μεταναστευτικών ροών. Ενώ η βασική αντιπαράθεση αναμενόταν να έχει ως αντικείμενο από τη μία την πολιτική ανοιχτών συνόρων και την τήρηση των συμφωνηθέντων και από την άλλη εφαρμογή περιορισμών στη βάση μονομερών ενεργειών, η συζήτηση εξελίχθηκε τελείως διαφορετικά. Ενδεικτικό του έντονου παρασκηνίου που εξελίχθηκε ήταν ότι ενώ το βράδυ της Κυριακής οι εθνικές αντιπροσωπείες είχαν καταλήξει σε μία κοινή δήλωση που επικύρωνε το κλείσιμο του διαδρόμου των Δυτ. Βαλκανίων, λίγα μέτρα πιο μακριά, στα γραφεία της τουρκικής αντιπροσωπείας, Μέρκελ, Νταβούτογλου και Ρούτε διαπραγματεύονταν νέα αιτήματα της Αγκυρας, που μεγιστοποίησε τις διεκδικήσεις της δίνοντας ως αντάλλαγμα την υπόσχεση ότι οι μετανάστες-πρόσφυγες που φτάνουν στην Ευρώπη θα μειωθούν.

Οι Βρυξέλλες αναγκάστηκαν να μπουν σε διαδικασία συζήτησης των αυξημένων τουρκικών απαιτήσεων, τη στιγμή που η συμφωνία του περασμένου Νοεμβρίου ουσιαστικά έμεινε στα χαρτιά, με την τουρκική πλευρά να μην έχει υλοποιήσει καμία δέσμευση από τότε, υλοποιώντας προφανώς σχεδιασμούς για μεγαλύτερα οφέλη από την πίεση που η μεταναστευτική κρίση επιφέρει στη Γηραιά ήπειρο.

Οι τουρκικές απαιτήσεις κωδικοποιήθηκαν σε διπλασιασμό της χρηματοδότησης (από 3 δισ. σε 6), άνοιγμα διαπραγματευτικών κεφαλαίων και επίσπευση της απελευθέρωσης ταξιδιωτικών θεωρήσεων. Για τον Τούρκο πρωθυπουργό η προτεινόμενη συμφωνία δείχνει «πόσο απαραίτητη είναι η Τουρκία για την Ε.Ε. και πόσο η Ε.Ε. για την Τουρκία», ενώ τόνισε ότι «όλο το μέλλον της Ε.Ε. βρίσκεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων». Κανένα αίτημα όμως της Αγκυρας δεν μπορούσε να γίνει αποδεκτό χωρίς μία σειρά από κράτη-μέλη να προβάλουν αντιδράσεις. Ως αντάλλαγμα η Τουρκία υποσχέθηκε να απλοποιήσει τις διαδικασίες επανεισδοχής και να δέχεται πίσω όχι μόνο μετανάστες αλλά και πρόσφυγες. Για κάθε επανεισδοχή, η Ε.Ε. θα προχωρά σε μία μετεγκατάσταση πρόσφυγα από τουρκικό έδαφος σε ευρωπαϊκό.

Η προοπτική λειτουργίας, μέσω αυτής της συμφωνίας, ενός οργανωμένου και δεσμευτικού προγράμματος μετεγκατάστασης προσφύγων στην Ε.Ε. προκάλεσε τη σφοδρή αντίδραση των χωρών της ομάδας Βίσεγκραντ. Αυτές επέμεναν στη συνέχιση του συστήματος κλειστών συνόρων που ίδιες επέβαλαν για τον περιορισμό των προσφυγικών ροών, ζητώντας κατ’ ελάχιστο την αναβολή οποιασδήποτε οριστικής απόφασης μέχρι την επόμενη Σύνοδο Κορυφής στις 17-18 Μαρτίου. Η στάση αυτή επέφερε αντίδραση του Ελληνα πρωθυπουργού, ο οποίος μπροστά στον κίνδυνο περαιτέρω επιδείνωσης της δραματικής κατάστασης στην Ειδομένη, ζήτησε τυχόν αναβολή στη λήψη απόφασης να συνδυαστεί με επαναφορά των ανοιχτών συνόρων. Οι χώρες του Βίσεγκραντ επέμεναν μέχρι αργά στη θέση τους, μπλοκάροντας την προοπτική συμφωνίας. Ομως δεν ήταν οι μόνες που είχαν ενστάσεις. Η Κύπρος επέμεινε στην πάγια θέση της για εφαρμογή του πρωτοκόλλου της Αγκυρας (άνοιγμα τουρκικών λιμένων και αεροδρομίων σε κυπριακά σκάφη και αεροσκάφη) ως προϋπόθεση για το άνοιγμα των ενταξιακών κεφαλαίων της διαπραγμάτευσης. Την θέση αυτή υποστήριξε και η Ελλάδα κατά την πάγια τακτική ενιαίας γραμμής στο εθνικό μέτωπο. Συγχρόνως, η Γαλλία αλλά και το Βέλγιο δεν συμφώνησαν στην επίσπευση της διαδικασίας χορήγησης βίζας σε Τούρκους υπηκόους, περιπλέκοντας ακόμα περισσότερο τις διαπραγματεύσεις.