ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Η αξιολόγηση πρέπει να ολοκληρωθεί σύντομα

Η αξιολόγηση πρέπει να ολοκληρωθεί σύντομα

Την οριστική έξοδο από την κρίση και την εκκίνηση μιας νέας πορείας βιώσιμης ανάπτυξης μπορεί να σηματοδοτήσει η ολοκλήρωση της αξιολόγησης που βρίσκεται σε εξέλιξη. Οπως επισημαίνουν στην «Κ» επιτελικά στελέχη των συστημικών τραπεζών, η θετική αξιολόγηση του προγράμματος θα προκαλέσει μια αλληλουχία θετικών εξελίξεων, ανοίγοντας τον δρόμο για την επιστροφή της χώρας σε αναπτυξιακή τροχιά.

Αντίθετα, προειδοποιούν, η αδράνεια εγκυμονεί μεγάλους κινδύνους. Αν η αξιολόγηση καθυστερήσει υπερβολικά, ή πολύ περισσότερο αν δεν ολοκληρωθεί, τότε η οικονομία θα εισέλθει σε νέο κύκλο αποσταθεροποίησης και αβεβαιότητας, η ύφεση θα οξυνθεί και η χώρα θα βρεθεί σε αδιέξοδο ανάλογο με εκείνο του περασμένου Ιουλίου. Υπενθυμίζουν το μεγάλο οικονομικό και κοινωνικό κόστος από τις προηγούμενες καθυστερήσεις, οι οποίες οδήγησαν τελικά στη λήψη πιο επώδυνων μέτρων. Επιπλέον, ύστερα από επτά χρόνια βαθιάς καταστρεπτικής ύφεσης, η διατήρηση του υφεσιακού κύκλου και το 2016 μπορεί να έχει πολλαπλασιαστικές αρνητικές επιπτώσεις ειδικά στο μέτωπο των μη εξυπηρετούμενων δανείων και κατ’ επέκταση του τραπεζικού συστήματος.

Για όλα αυτά, οι τράπεζες επισημαίνουν ότι η αξιολόγηση δεν πρέπει απλώς να ολοκληρωθεί με επιτυχία, αλλά να ολοκληρωθεί το συντομότερο. Η ολοκλήρωση της αξιολόγησης θα απομακρύνει την αβεβαιότητα, θα βελτιώσει δραστικά το κλίμα εμπιστοσύνης, θα καταστήσει και πάλι τα ελληνικά ομόλογα αποδεκτά από την ΕΚΤ για να χορηγεί ρευστότητα στις εγχώριες τράπεζες, θα ανοίξει τον δρόμο για τη συμμετοχή των κρατικών ομολόγων στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ και θα επιταχύνει τις διαδικασίες για την απόσυρση των κεφαλαιακών περιορισμών. Επιπλέον, η αξιολόγηση θα αποκαταστήσει τη χρηματοδότηση που προβλέπει το πρόγραμμα για τη χώρα μας, και ποσό 2 δισ. ευρώ εκτιμάται ότι θα δοθεί άμεσα για την αποπληρωμή οφειλών του Δημοσίου προς ιδιώτες, ενώ για το σύνολο του 2016 στόχος του προγράμματος είναι η αποπληρωμή οφειλών προς ιδιώτες να φθάσει τα 5 δισ. ευρώ. Σημειώνεται ότι, αν η αξιολόγηση είχε ολοκληρωθεί τον περασμένο Νοέμβριο, όπως προβλεπόταν στο μνημόνιο, τότε ήδη από το τέλος του 2015 το Δημόσιο θα είχε προχωρήσει στην αποπληρωμή οφειλών προς ιδιώτες και θα είχε ενεργοποιηθεί η παραπάνω θετική αλληλουχία.

Οπως σημείωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Alpha Bank Δημήτριος Μαντζούνης, με αφορμή τα αποτελέσματα για το 2015, «η επιτυχής και έγκαιρη ολοκλήρωση της αξιολογήσεως αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάκαμψη εντός του 2016, καθώς η οικονομία αναμένεται να επιτύχει θετικούς ρυθμούς αναπτύξεως το β΄ εξάμηνο του έτους και ακολούθως να επανέλθει σε βιώσιμη πορεία». Οι οικονομολόγοι της Alpha Bank υπενθυμίζουν τη διδακτική εμπειρία του δεύτερου μνημονίου. Η αποπληρωμή μεγάλου μέρους των οφειλών του Δημοσίου την περίοδο 2012-2014 συνδέθηκε χρονικά με τη θεαματική αντιστροφή του ρυθμού ανάπτυξης από -7,3% σε +0,7% το 2014.

Λεωνίδας Φραγκιαδάκης: Θα είναι ένα ζωτικό βήμα για ανάκτηση της εμπιστοσύνης

Τo 2015 ήταν μια χρονιά που χαρακτηρίστηκε από μεγάλες αναταράξεις στο εγχώριο τραπεζικό σύστημα, αποτυπώνοντας τη δύσκολη πορεία της χώρας κατά την περίοδο αυτή. Η ολοκλήρωση της αξιολόγησης του προγράμματος θα πυροδοτήσει μια σειρά θετικών επιδράσεων για την ελληνική οικονομία και το τραπεζικό σύστημα. Πρώτα πρώτα, θα αποτελέσει ένα ζωτικό βήμα για την ανάκτηση της εμπιστοσύνης και την απομάκρυνση της αβεβαιότητας, που λειτουργεί διαλυτικά για την οικονομία. Επιπλέον, θα διευκολύνει αποφασιστικά τους όρους πρόσβασης των ελληνικών τραπεζών στη ρευστότητα της ΕΚΤ, ανοίγοντας παράλληλα τον δρόμο για τη συμμετοχή των ελληνικών ομολόγων στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης αλλά και τις συζητήσεις για τη μείωση του δημοσίου χρέους. Πρόκειται για ζητήματα κρίσιμης σημασίας, που, αν μπουν άμεσα σε τροχιά υλοποίησης, τότε η ελληνική οικονομία θα ανακτήσει γρήγορα τον βηματισμό της και θα εισέλθει σε τροχιά βιώσιμης ανάπτυξης.

H ανάκαμψη της οικονομίας μπορεί να χωριστεί σε δύο μέρη. Και για τα δύο, όμως, απαραίτητη προϋπόθεση είναι η παροχή σταθερότητας και σωστών κινήτρων. Το πρώτο είναι η προσέλκυση επενδύσεων στη χώρα, τόσο από το εξωτερικό όσο και εγχώριες. Το δεύτερο είναι η αντιμετώπιση των «κόκκινων» δανείων και η υποστήριξη των επιχειρήσεων εκείνων που με τις σωστές μεσοπρόθεσμες λύσεις θα μπορέσουν να ανακάμψουν και να ανακτήσουν την ανταγωνιστικότητά τους. Είναι απαραίτητο, λοιπόν, να απλοποιηθούν οι διαδικασίες επενδύσεων. Παράλληλα, η συνέχιση της αλλαγής του θεσμικού πλαισίου θα διευκολύνει την εξεύρεση λύσεων για πελάτες μας που θέλουν να πληρώσουν αλλά αδυνατούν να το κάνουν, ενώ θα ευθυγραμμίσει τα μακροχρόνια συμφέροντα των αντισυμβαλλόμενων.

Οι περίοδοι μεγάλης δυσκολίας και προκλήσεων μπορούν να λειτουργήσουν ως ευκαιρία για να σκεφτούμε τι θα κάνουμε διαφορετικά και πώς μπορούμε να αλλάξουμε θεμελιωδώς προς το καλύτερο. Το σύστημα άντεξε, πλέον όμως έχει έρθει η ώρα για τις δύσκολες αλλά αναγκαίες αποφάσεις, για δυνατές τομές και για την τήρηση των δεσμεύσεών μας. Η ανάκτηση της εμπιστοσύνης θα είναι καταλύτης για την αλλαγή του οικονομικού κλίματος και για την ανάκαμψη.

* Ο κ. Λεωνίδας Φραγκιαδάκης είναι διευθύνων σύμβουλος της Εθνικής Τράπεζας.

Φωκίων Καραβίας: Αποτελεί επείγουσα εθνική προτεραιότητα

Η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων με τους εταίρους είναι ένα ισχυρό θετικό σήμα. Πεποίθησή μας είναι ότι η επιστροφή στην ανάπτυξη είναι κοντά, αρκεί να γίνουν τα απαραίτητα αποφασιστικά βήματα αμέσως.

Η ολοκλήρωση, το συντομότερο δυνατό, της πρώτης αξιολόγησης ενός προγράμματος που η Βουλή ψήφισε με συντριπτική πλειοψηφία πριν από λίγους μήνες όχι μόνο είναι προϋπόθεση για την έναρξη ενός θετικού οικονομικού κύκλου, αλλά συγχρόνως αποτελεί και ασπίδα απέναντι σε μια συγκυρία σύνθετων κινδύνων. Εκτός από το δημοσιονομικό θέμα, η χώρα μας είναι υποχρεωμένη να διαχειριστεί άλλες δύο παράλληλες κρίσεις: την προσφυγική, σε μια δύσκολη γεωπολιτική συγκυρία, και την παγκόσμια κρίση αποπληθωρισμού, με την αναταραχή που προκαλεί στις διεθνείς αγορές. Η πρόσφατη εμπειρία μάς έχει διδάξει ότι χρονοτριβώντας συσσωρεύουμε κόστος, το οποίο μεταφράζεται στην ανάγκη λήψης πιο επώδυνων μέτρων αργότερα. Η αναδιάρθρωση του ασφαλιστικού απαιτεί δύσκολες αλλά αναγκαίες αποφάσεις. Οι δαπάνες για συντάξεις ξεπερνούν το 16% του ΑΕΠ, το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη των «28». Η αναλογία εργαζομένων ανά συνταξιούχο έχει συρρικνωθεί από 3,3 το 1978 στο 1,35 σήμερα, με αποτέλεσμα μεγάλο μέρος των δαπανών αυτών να καλύπτεται πλέον από τον κρατικό προϋπολογισμό. Δυστυχώς, οφείλουμε ως κοινωνία να αναγνωρίσουμε ότι οι λύσεις είναι περιορισμένες σε μια οικονομία η οποία δεν αντέχει υψηλότερους φορολογικούς συντελεστές. Η καθυστέρηση της αξιολόγησης επιδεινώνει, αντί να βελτιώνει, τη διαπραγματευτική μας θέση και, ταυτόχρονα, είναι πολλαπλά βλαπτική για τη χώρα. Το κόστος για την οικονομία κάθε μέρα που παρατείνεται η αβεβαιότητα είναι τόσο μεγάλο, ώστε η γρήγορη κατάληξη να είναι σήμερα όχι μόνον η πλέον συμφέρουσα επιλογή, αλλά επείγουσα εθνική προτεραιότητα.

* Ο κ. Φωκίων Καραβίας είναι διευθύνων σύμβουλος της Eurobank.

Γιώργος Πουλόπουλος: Θετικές πολιτικές και οικονομικές επιδράσεις

Το 2015 καταγράφηκε ως ένα έτος υψηλής μεταβλητότητας για την ελληνική οικονομία, καθώς σημαδεύτηκε από γεγονότα όπως η τραπεζική αργία και ο περιορισμός στην κίνηση κεφαλαίων. Ωστόσο, παρά τις αρνητικές αυτές εξελίξεις, υπάρχουν σήμερα σαφείς λόγοι αισιοδοξίας. Κατ’ αρχάς, η ύφεση περιορίστηκε σημαντικά το 2015 στο επίπεδο μόλις του 0,3%, εξέλιξη η οποία οφείλεται, κατά τη γνώμη μου, σε 5 παράγοντες: Πρώτον, η οικονομία έδειξε ανθεκτικότητα μετά τη σημαντική συρρίκνωσή της κατά την προηγούμενη εξαετία. Δεύτερον, η εφαρμογή των περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων ήταν σχετικά ομαλή καθώς οι καταθέτες μπορούσαν να μεταφέρουν ακόμη και μέσα στην τραπεζική αργία οποιοδήποτε ποσό επιθυμούσαν εντός της επικράτειας, μέσω της ηλεκτρονικής τραπεζικής. Τρίτον, ο χρόνος έναρξης της τραπεζικής αργίας, ο οποίος συνέπεσε με την κορύφωση της τουριστικής περιόδου. Τέταρτον, το κύριο μέρος των καταθέσεων που αποσύρθηκαν από το τραπεζικό σύστημα στο πρώτο εξάμηνο του έτους παρέμεινε στην Ελλάδα, με αποτέλεσμα να μην πληγεί τόσο πολύ η ρευστότητα της οικονομίας. Πέμπτον, οι επιχειρήσεις είχαν προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο ενός ιδιαίτερα αρνητικού σεναρίου. Με βάση αυτά τα δεδομένα, το επόμενο ορόσημο είναι η επιτυχής ολοκλήρωση της τρέχουσας πρώτης αξιολόγησης, η οποία θα περιορίσει την πολιτική αβεβαιότητα, θα βελτιώσει το επενδυτικό κλίμα και θα επιτρέψει την επανέναρξη της χρηματοδότησης της ελληνικής οικονομίας.

Η επαναφορά σε συνθήκες ομαλότητας θα επιτρέψει στις ελληνικές τράπεζες να λειτουργήσουν επικουρικά προς τη δημόσια διοίκηση διευκολύνοντας την εφαρμογή και επιτάχυνση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και του Νέου Αναπτυξιακού Νόμου. Ταυτόχρονα, οι τράπεζες θα κληθούν να συμβάλουν στην αλλαγή του αναπτυξιακού προτύπου της ελληνικής οικονομίας, από ένα εσωστρεφές πρότυπο σε ένα εξωστρεφές μοντέλο βασισμένο στην προώθηση των διεθνώς εμπορεύσιμων αγαθών και υπηρεσιών.

* Ο κ. Γιώργος Πουλόπουλος είναι ανώτερος γενικός διευθυντής & CFO της Τράπεζας Πειραιώς.