ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Καθυστερήσεις, δυσκολίες και πολλά εμπόδια στη μετεγκατάσταση προσφύγων

Καθυστερήσεις, δυσκολίες και πολλά εμπόδια στη μετεγκατάσταση προσφύγων

Προτού η Τουρκία καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ενωση για τη διαχείριση του προσφυγικού και μεταναστευτικού ζητήματος, οι δυσκολίες της εφαρμογής του μέτρου της μετεγκατάστασης ήταν ορατές. Η διαδικασία προχωρούσε πολύ αργά, όχι μόνο λόγω έλλειψης ενδιαφέροντος από τους πρόσφυγες, οι οποίοι θεωρούσαν ότι θα έφταναν πιο γρήγορα στον προορισμό τους με τη βοήθεια διακινητών ή μέσω του βαλκανικού διαδρόμου, αλλά και εξαιτίας εμποδίων που έθεταν ευρωπαϊκά κράτη.

Οπως λένε στην «Κ» στελέχη υπηρεσιών που παρακολουθούν όλο αυτό το διάστημα από κοντά την εξέλιξη του μέτρου, κάποια κράτη-μέλη έθεταν όρους που δεν προβλέπονταν από τη συμφωνία: απέρριπταν σε ορισμένες περιπτώσεις αιτήματα ασυνόδευτων ανηλίκων, ή μονογονεϊκών οικογενειών, δεν ήθελαν πολίτες συγκεκριμένων χωρών, ή απέκλειαν υπερήλικες και αρρώστους.

Κάποια κράτη, επικαλούμενα λόγους ασφαλείας, έστελναν δικό τους προσωπικό στην Ελλάδα για να περάσει από δεύτερο screening (έλεγχο) τους υποψηφίους, ή αργούσαν να απαντήσουν στα αιτήματα. Αν και η απόφαση για τη μετεγκατάσταση κάποιου πρόσφυγα από την Ελλάδα σε άλλο ευρωπαϊκό κράτος έπρεπε να βγει το πολύ μέσα σε δύο μήνες, μεγάλη ευρωπαϊκή χώρα έκανε τρεις και πλέον μήνες.

Συχνά τα αιτήματα απορρίπτονταν χωρίς αιτιολόγηση. Μια αρνητική απάντηση όμως δεν επιτρέπει στους αιτούντες να καταθέσουν νέο αίτημα σε άλλο κράτος – με μόνη τους επιλογή έπειτα την αίτηση ασύλου στην Ελλάδα.

Χωρίς ανταπόκριση

Οι δυσκολίες εφαρμογής αυτού του μέτρου, που σκοπό έχει να αποσυμφορήσει την Ελλάδα και να μοιράσει το βάρος της διαχείρισης των προσφυγικών ροών στην Ευρώπη, αποτυπώνονται στους αριθμούς. Ο Ευρωπαίος επίτροπος Μετανάστευσης Δημήτρης Αβραμόπουλος έχει δηλώσει ότι στόχος είναι οι 6.000 μετεγκαταστάσεις τον μήνα.

Τα τελευταία στοιχεία όμως, στις 22 Μαρτίου, δείχνουν ότι μόλις 569 πρόσφυγες, από τους 66.400 που προβλέπει η συμφωνία, έχουν μετεγκατασταθεί από την Ελλάδα. Σχεδόν οι μισοί εξ αυτών έχουν πάει στη Γαλλία. Η Γερμανία έχει δεχτεί μόλις 37, αν και πρέπει να προσφέρει περίπου 27.000 θέσεις. Η Αυστρία δεν έχει δεχτεί κανέναν, αν και θα έπρεπε να ετοιμάζει 1.900 θέσεις.

Εξίσου χαμηλή είναι και η ανταπόκριση των κρατών και στα αιτήματα προσφύγων που έχουν εγκλωβιστεί στην Ιταλία. Μόλις 384 άνθρωποι εκ των 39.600 που προβλέπει η συμφωνία έχουν μετεγκατασταθεί από εκεί.

Διπλασιασμός αιτημάτων

Βλέποντας τους αργούς ρυθμούς υλοποίησης του μέτρου, στελέχη των υπηρεσιών που εμπλέκονται στη διαδικασία και μίλησαν στην «Κ», αναρωτιούνται πώς θα εφαρμοστεί και η πρόσφατη συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ενωσης με την Τουρκία. Η Υπηρεσία Ασύλου διαθέτει 260 υπαλλήλους πανελλαδικά, οι οποίοι αντιμετωπίζουν αυξανόμενο φόρτο εργασίας. Με τους ρυθμούς των τελευταίων ημερών, τα αιτήματα για άσυλο και μετεγκατάσταση που διαχειρίζονται αναμένεται να διπλασιαστούν μέσα στον Μάρτιο σε σχέση με τον Φεβρουάριο, φτάνοντας τα 2.800.

Στέλεχος του υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής αναφέρει στην «Κ» ότι αναμένεται ενίσχυση των υπηρεσιών ασύλου από άλλα ευρωπαϊκά κράτη, χωρίς ακόμη να είναι ξεκάθαρο πόσοι ακριβώς ειδικοί θα έρθουν.

Σύμφωνα με μια εκτίμηση, μπορεί να φτάνουν τους 2.500 και να αναλάβουν δράση στα νησιά και στην ηπειρωτική Ελλάδα. Για τις ανάγκες διαχείρισης των αιτημάτων, θα χρειαστούν διερμηνείς, ψυχολόγοι και χειριστές περιπτώσεων ασύλου. Το πλαίσιο δράσης όμως αυτών των ειδικών, η συνεργασία τους με τις ελληνικές αρχές αλλά και πιο πρακτικά ζητήματα δεν έχουν ακόμη διευθετηθεί.

Παραμένει θολό πώς θα εφαρμοστεί η συμφωνία στην πράξη, ούτε είναι ξεκάθαρο αν τα ευρωπαϊκά κράτη θα καταφέρουν να ανταποκριθούν στο κάλεσμα και να στείλουν επαρκή αριθμό ειδικών στην Ελλάδα, όταν έχουν να διαχειριστούν αντίστοιχα αιτήματα για άσυλο στα δικά τους εδάφη. Ενδεικτικά μέχρι στιγμής έχουν διατεθεί 201 ειδικοί στην EASO (υπηρεσία της Ε.Ε. για το άσυλο) από τους 374 που έχουν ζητηθεί. Η Κύπρος δεν έστειλε κάποιον, ενώ η Σουηδία διέθεσε δύο. Η Γαλλία έχει στείλει μόλις έξι ειδικούς, όσους και το Λουξεμβούργο.

Κατώτερη των αναγκών είναι και η ανταπόκριση στον αριθμό των συνοριοφυλάκων. Παρά το αίτημα του Frontex για 1.412 συνοριοφύλακες, μέχρι την περασμένη Τετάρτη είχαν σταλεί 356.

Ακόμη και αν βρεθεί το προσωπικό που χρειάζεται για να διεκπεραιώσει τα αιτήματα ασύλου και μετεγκατάστασης στην Ελλάδα, σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ» δεν υπάρχει αυτήν τη στιγμή διαθέσιμος χώρος (γραφεία ή κτίρια) στα hotspots, προκειμένου να στεγαστούν τα νέα κλιμάκια – εκτός και αν αδειάσουν οικίσκοι από αποχώρηση μη κυβερνητικών οργανώσεων. Συγκεκριμένα, στο hotspot της Σάμου δεν μπορεί να γίνει επέκταση των εγκαταστάσεων, καθώς έχει κορεστεί η έκταση που χρησιμοποιείται. Εκκρεμούν και άλλα ζητήματα για την ενεργοποίηση αυτών των υπαλλήλων, καθώς δεν είναι γνωστό πώς θα εξασφαλιστεί η διαμονή τους.

Την ίδια στιγμή, οι πρόσφυγες που βρίσκονταν στην Ελλάδα πριν τεθεί σε ισχύ η συμφωνία με την Τουρκία παραμένουν μπερδεμένοι. Ο Σύρος Μοχάμεντ Ταμίρ ήταν ένας από τους πρώτους πρόσφυγες στην Ειδομένη που επιβιβάστηκαν το περασμένο Σάββατο στα λεωφορεία της επιστροφής στην Αθήνα. Αυτές τις ημέρες φιλοξενείται σε σπίτι που νοικιάζουν άλλοι Σύροι, αλλά δεν έχει πειστεί τι τον συμφέρει να πράξει.

«Εάν ζητήσω άσυλο στην Ελλάδα, θα εγκλωβιστώ εδώ», λέει. «Εάν επιλέξω τη μετεγκατάσταση, κανείς δεν εγγυάται ότι θα καταλήξω στη χώρα που επιθυμώ».