ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Σε αμηχανία κυβέρνηση και οικονομία

Το κλίμα της πολιτικής αβεβαιότητος, που έχει πλέον εμφανείς όσο και αρνητικότατες συνέπειες στην οικονομία και στην κοινωνία, επιτείνεται καθώς η πλειοψηφία των στελεχών της κυβέρνησης ζει και κινείται με το άγχος του συνεδρίου του Οκτωβρίου, αλλά κυρίως ενός επικείμενου ανασχηματισμού, αν και ο πρωθυπουργός κ. K. Σημίτης διαψεύδει κατηγορηματικά μέσω συνεργατών του κάθε ενδεχόμενο άμεσων αλλαγών στο κυβερνητικό σχήμα.

Είναι ενδεικτικό ότι χθες το απόγευμα επί ώρες κυκλοφορούσαν μετ’ επιτάσεως φήμες για ανασχηματισμό της κυβέρνησης με αφορμή την επίσκεψη του υπουργού Τύπου κ. Δ. Ρέππα και του υφυπουργού κ. Τηλ. Χυτήρη στο Μέγαρο Μαξίμου. Και τούτο, παρά το γεγονός ότι ο υπουργός Τύπου κ. Δ. Ρέππας είχε νωρίτερα αρνηθεί ότι υφίσταται τέτοια προοπτική. «Θέμα ανασχηματισμού δεν τίθεται και αυτό είναι ξεκάθαρο», είχε δηλώσει ο κ. Ρέππας, ενώ έσπευσε να προσθέσει πως όταν «κάποιοι το θέτουν και το ξαναθέτουν συμβάλλουν στη συντήρηση μιας ρευστότητας και επιβαρύνουν έτσι το πολιτικό κλίμα».

Θα ήταν σφάλμα

Πάντως, αν και τα περισσότερα κυβερνητικά και κομματικά στελέχη συγκλίνουν στη εκτίμηση πως υπό τις παρούσες συνθήκες ο κ. Σημίτης θα ήταν σφάλμα να προχωρήσει σε ανασχηματισμό, δεν κρύβουν τον προβληματισμό τους για το ενδεχόμενο η εικόνα παράλυσης που εμφανίζει η κυβέρνηση και η συνεχής φημολογία να τον «εξαναγκάσουν» να προβεί στη συγκεκριμένη κίνηση.

Παράλληλα, από το Μέγαρο Μαξίμου γινόταν χθες προσπάθεια να πέσουν οι τόνοι της εσωκομματικής αντιπαράθεσης και να αμβλυνθούν οι εντυπώσεις ότι ο κ. Σημίτης επιχειρεί ένα «ξεκαθάρισμα λογαριασμών» μέσω του συνεδρίου του Οκτωβρίου. Οπως ανέφεραν συνεργάτες του, που έλαβαν μέρος στη χθεσινή σύσκεψη του «πρωινού καφέ», ο πρωθυπουργός αρχικώς επανέλαβε πως δεν υπάρχει ενδεχόμενο ανασχηματισμού μέχρι το συνέδριο.

Συνέδριο στήριξης

Και στη συνέχεια, αναφερόμενος στο συνέδριο, επισήμανε πως αυτό πρέπει να γίνει με όρους πιο αποτελεσματικής διακυβέρνησης και όχι εσωστρέφειας, να είναι συνέδριο στήριξης και συμπαράταξης για την προώθηση του κυβερνητικού έργου και όχι μια αντιπαράθεση κομματικών στρατών που ασχολούνται «με τα κουκκιά» και, τέλος, να αναδεικνύει ότι πραγματικός και μόνος αντίπαλος της κυβέρνησης είναι η Ν.Δ. Μάλιστα, από κυβερνητικές πηγές διαψεύδονταν ορισμένες πληροφορίες που έφεραν το Μέγαρο Μαξίμου να υποστηρίζει πως όσοι χρησιμοποιήσουν το όπλο της «λευκής ψήφου» στην ψηφοφορία για την ανάδειξη προέδρου, επί της ουσίας συμβάλλουν στην επιστροφή της Ν.Δ. στην εξουσία.

Με «ενωτική λογική» θα προσέλθει σύμφωνα με πληροφορίες ο κ. Σημίτης, που είχε χθες συνάντηση με τον υπεύθυνο Οργανωτικού κ. Μ. Νεονάκη, και στη σημερινή συνεδρίαση του Ε.Γ. Ο πρωθυπουργός λέγεται ότι θα επισημάνει πως το συνέδριο θα πρέπει να αποτελέσει εφαλτήριο για την επικράτηση του ΠΑΣΟΚ και στις επόμενες εκλογές και θα επιχειρήσει να διαλύσει τους φόβους, ότι έχει ως στόχο την επιβολή των επιλογών της πλειοψηφίας στη μειοψηφία. Παράλληλα, ο κ. Σημίτης θα εισηγηθεί ένα «μεγάλο» συνέδριο με τη συμμετοχή περίπου πέντε χιλιάδων συνέδρων, ενώ φέρεται «ανοικτός» σε κάθε πρόταση για το θέμα του μητρώου μελών, αν και στελέχη του «εκσυγχρονιστικού» μπλοκ θεωρούν πως θα είναι προτιμότερο να έχουν δικαίωμα συμμετοχής στις προσυνεδριακές διαδικασίες όσοι έλαβαν μέρος και στις εσωκομματικές διαδικασίες του περασμένου Φεβρουαρίου, ώστε να αποφευχθεί ένας νέος κύκλος ενστάσεων για εγγραφές μελών «μιας χρήσης» το τελευταίο διάστημα. Πάντως, την τελική του πρόταση προς το Εκτελεστικό Γραφείο ο πρωθυπουργός θα τη διαμορφώσει αφού συναντηθεί και με τον γραμματέα του ΠΑΣΟΚ κ. K. Σκανδαλίδη, σήμερα το μεσημέρι.

Τέλος, ο κ. Σημίτης έχει αποφασίσει να προχωρήσει εν όψει του συνεδρίου σε μια «πορεία προς τον λαό», πυκνώνοντας τις δημόσιες εμφανίσεις του και τις επισκέψεις στην επαρχία. Μάλιστα, όπως αναφέρουν πληροφορίες, αυτό ήταν το αντικείμενο της συνεργασίας που είχε χθες το απόγευμα με τους κ. Ρέππα και Χυτήρη.

Αρχηγικές εμφανίσεις από τον κ. Τσοχατζόπουλο

Ο υπουργός Εθνικής Αμύνης κ. Ακης Τσοχατζόπουλος, παρά το ότι δεν φέρεται να έχει αποφασίσει οριστικώς εάν θα διεκδικήσει στο επικείμενο συνέδριο την προεδρία του κόμματος, ως αντίπαλος του σημερινού πρωθυπουργού, εν τούτοις καλλιεργεί εμφανώς το έδαφος προς μια τέτοια κατεύθυνση. Οι δημόσιες παρεμβάσεις του το τελευταίο διάστημα, με τη μορφή συνεντεύξεων, τοποθετήσεων στην Κεντρική Επιτροπή, καθώς και ομιλιών του -όπως η προχθεσινή στο Βελλίδειο Συνεδριακό Κέντρο της Θεσσαλονίκης- επιβεβαιώνουν τις εκτιμήσεις περί του προσανατολισμού προς την αρχηγία του ΠΑΣΟΚ που φέρεται να έχει ο κ. Τσοχατζόπουλος.

Ειδικώς η τελευταία αυτή ομιλία του υπουργού Αμύνης, αν και επί της ουσίας δεν εμπεριείχε κάτι καινούργιο ή περισσότερο «προωθημένο» ως προς τις πολιτικές προτάσεις του σχετικώς με το περιεχόμενο το οποίο πρέπει να έχει η κυβερνητική πολιτική στο μέλλον, κρίνεται ιδιαιτέρως σημαντική λόγω του «τάιμινγκ» που ο κ. Τσοχατζόπουλος επέλεξε για να την εκφωνήσει: Η θορυβώδης έναρξη των διαδικασιών προς το Συνέδριο, καθώς και η κλιμακούμενη αμφισβήτηση του πρωθυπουργού, προσέδωσαν στη συγκεκριμένη ομιλία του κ. Τσοχατζόπουλου χαρακτήρα «πολιτικής πλατφόρμας» εν όψει ακριβώς του συνεδρίου.

Χαρακτηριστικό είναι ότι έκανε λόγο για την ανάγκη σύναψης ενός «νέου κοινωνικού συμβολαίου» (θέση, πάντως, στην οποία κατά καιρούς έχουν αναφερθεί κι άλλοι, όπως η κ. Βάσω Παπανδρέου ή, ακόμα, και ο ίδιος ο κ. Σημίτης), ενώ παραλλήλως μίλησε και για ιδιαιτέρως κρίσιμα θέματα της επικαιρότητας, όπως είναι η οικονομία, η σχέση της με την πολιτική («ο περιορισμός της ανάμιξης των δυνάμεων της οικονομίας στον χώρο της πολιτικής είναι επιβεβλημένος» είπε χαρακτηριστικά) και οι σχέσεις Εκκλησίας – Κράτους. Μίλησε δε κατ’ έναν τρόπο ο οποίος διακρίνεται από την έντονη διάθεση του κ. Τσοχατζόπουλου να διαφοροποιηθεί από τον κ. Σημίτη και την ακολουθούμενη πολιτική.

Αυτοτέλεια

Ο κ. Τσοχατζόπουλος επισήμανε ότι σήμερα η πολιτική βρίσκεται σε κρίση, υπογραμμίζοντας ότι «αυτό είναι μια θετική αντίδραση του λαού σε αυτά που συμβαίνουν». Για να προσθέσει ότι «η πολιτική χρειάζεται την αυτοτέλειά της από την οικονομία. Η οικονομία, μολονότι είναι σε μεγάλο βαθμό κρατικοδίαιτη, δεν πρέπει να ακολουθεί τις αδυναμίες της πολιτικής». Παράλληλα ανέφερε ότι «πρέπει να υπάρξει νέος ρόλος στο θέμα της Εκκλησίας. Η Εκκλησία, είπε, δεν είναι ένας θεσμός του παρελθόντος. Είναι ένας θεσμός της κοινωνίας των πολιτών, που αφορά το παρόν και το μέλλον». Αναφερόμενος, εξάλλου, στην Ανάπτυξη, ο κ. Τσοχατζόπουλος υποστήριξε ότι «η οικονομική ανάπτυξη δεν πρέπει να βασίζεται σε κοινοτικούς πόρους, αλλά πρέπει να αποκτήσει και μία ενδογενή δυναμική. Για την ερχόμενη δεκαετία, κατέληξε, το πρωταρχικό ζητούμενο από την ανάπτυξη θα είναι η μείωση της ανεργίας. Δεν προέχει ούτε η ευημερία των αριθμών ούτε η άνοδος των κερδών».

Αισιοδοξία βουλευτών αλλά και προσδοκία για… υπουργείο

Αγωνία για το μέλλον του ΠΑΣΟΚ, διανθισμένη με έντονη απαισιοδοξία, αμφισβήτηση προθέσεων εκατέρωθεν αλλά και προσμονή υπουργοποίησης σε ενδεχόμενο ανασχηματισμό, χαρακτηρίζει τις συζητήσεις που έχουν οι βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος τις τελευταίες 48 ώρες στη Βουλή, το καφενείο της οποίας γνωρίζει «ημέρες δόξας».

Οι βουλευτές όχι μόνο προσέρχονται μαζικά, αλλά και συζητούν ατελείωτα σε πάσης φύσεως συνθέσεις: αμιγώς εκσυγχρονιστές, αμιγώς αντιηγετικοί, όλοι μαζί…

Φήμες

Χθες, μάλιστα, με δεδομένο ότι είχε εντόνως κυκλοφορήσει η φήμη περί ανασχηματισμού, αλλά και εξαιτίας ονομαστικής ψηφοφορίας, η Βουλή ήταν ασφυκτικά γεμάτη και είχε ένα και μόνο θέμα συζήτησης: «Πού πάει το ΠΑΣΟΚ».

Παράλληλα, το γραφείο του γραμματέα του υπουργικού συμβουλίου κ. Σωκρ. Κοσμίδη δέχτηκε αρκετές επισκέψεις και τηλεφωνήματα βουλευτών που έσπευδαν να διαμηνύσουν παντοιοτρόπως την επιθυμία τους να υπουργοποιηθούν.

Οπερ έστι μεθερμηνευόμενον πως αρκετοί δηλώνουν ότι «εάν δεν με χρησιμοποιήσει στην κυβέρνηση, η στάση μου στο συνέδριο δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη»…

Από τις μέχρι στιγμής συζητήσεις, οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες:

-Αυτοί που πιστεύουν ότι τελικά θα ξεπερασθεί η κρίση που μαστίζει το κυβερνών κόμμα, μέσω των «καθαρών λύσεων» του συνεδρίου. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία είναι εκσυγχρονιστές, νεοεκλεγέντες κατά βάση, αλλά αποτελούν μειοψηφία στην κοινοβουλευτική ομάδα.

-Υπάρχει μια μεγάλη ομάδα -πλειοψηφεί αυτή τη στιγμή- που εκτιμά ότι τίποτε δεν θα μεταβληθεί στην πραγματικότητα, απλά μέσω του συνεδρίου θα επιτευχθεί μια συμφωνία κορυφής, λόγω του ενστίκτου της αυτοσυντήρησης όλων. «Σύνθεση» είναι το σύνθημα που χρησιμοποιείται, αλλά το περιεχόμενο αυτής παραμένει αίνιγμα. Οταν οι δημοσιογράφοι ρωτούν, «τι σημαίνει αυτό στην πράξη» ή «πώς θα γίνει κάτι τέτοιο», απάντηση δεν υπάρχει. Για την ακρίβεια, η απάντηση είναι «ας βρουν τον τρόπο οι σύμβουλοι του κ. Σημίτη, που οδήγησαν το κόμμα σε αυτήν την κατάσταση». Εκφραστές αυτής της άποψης είναι οι «Γεννηματικοί» βουλευτές.

-Η τρίτη ομάδα είναι μεγάλη μεν, αλλά όχι πλειοψηφία. Εκτιμά πως «εκεί που φθάσαμε, όσο οι εκσυγχρονιστές λειτουργούν σαν ομαδάρχες και όχι εκφραστές του όλου και πολυσυλλεκτικού ΠΑΣΟΚ, δεν υπάρχει καμία ελπίδα, καμία άλλη λύση πλην της αλλαγής». «Ποιας αλλαγής;» είναι το εύλογο ερώτημα. «Των πάντων, ακόμα και του κ. Σημίτη αν συνεχίσει με διαχωριστικές γραμμές», είναι η απάντηση. Αυτήν την άποψη εκφράζουν κυρίως οι «Τσοχατζοπουλικοί» και η εσωκομματική αντιπολίτευση. Ομως προστίθενται διαρκώς και δυσαρεστημένοι εκσυγχρονιστές.

Πάντως, κοινή είναι η πεποίθηση, στη συντριπτική πλειοψηφία των βουλευτών του ΠΑΣΟΚ, πως είναι αδύνατον να προχωρήσει έτσι το κόμμα και η κυβέρνηση μέχρι τον Οκτώβριο. Διαφέρουν όμως οι προτάσεις. Κάποιοι ζητούν δομικό ανασχηματισμό, εδώ και τώρα, αλλά είναι οι λίγοι. Κάποιοι άλλοι ζητούν ανασχηματισμό μεν, αλλά με αποπομπή των «σημιτοφυλάκων» και συμμετοχή όλων των τάσεων. Είναι δυνατόν; Οχι, απαντούν οι ίδιοι… Οπότε; Τι συμπέρασμα βγαίνει; – «Αδιέξοδο».

Ηδη, οι Αλβανοί αντάρτες προειδοποίησαν χθες ότι θα σπάσουν την εκεχειρία που άρχισε τη Δευτέρα και θα εισέλθουν στις μεγάλες πόλεις αν οι Σλαβομακεδόνες βάλουν στο στόχαστρο Αλβανούς πολίτες. «Θα προστατεύσουμε τους συμπολίτες μας αν δεχθούν επιθέσεις», δήλωσε διοικητής των Αλβανών που ακούει στο όνομα Σόκολι.