ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Κριτική για τους νέους κώδικες

Κριτική για τους νέους κώδικες

Το σύνολο της ποινικής καταστολής και της εκδίκασης των ποινικών υποθέσεων δέχεται αλλαγές από τους νέους κώδικες, Ποινικό και Ποινικής Δικονομίας, η μεταρρύθμιση των οποίων ξεκίνησε πριν από χρόνια για να καταλήξει, επιτέλους, σε ολοκληρωμένα σχέδια, τα οποία έχουν τεθεί ήδη σε δημόσια διαβούλευση. Οι προτεινόμενες διατάξεις μεταβάλλουν βασικές νομοθετικές ρυθμίσεις που ίσχυσαν για χρόνια, όπως ο νόμος περί καταχραστών του Δημοσίου, που καταργείται μετά 70 χρόνια, όπως καταργείται και η μετατροπή των ποινών σε χρηματικές.

Ωστόσο, στο ογκώδες νομοθέτημα υπάρχουν και διατάξεις οι οποίες ήδη δέχονται επικρίσεις από νομικούς ή ομάδες πολιτών, που διαφωνούν είτε επί της ουσίας είτε για τα αποτελέσματα που επιφέρουν οι προτεινόμενες αλλαγές.

Ανάμεσα σε αυτές, η ρύθμιση που μεταβάλλει την ποινική μεταχείριση για το αδίκημα της εγκληματικής οργάνωσης, ένα αδίκημα το οποίο τελευταία αποδίδεται όλο και συχνότερα σε ποικίλες εγκληματικές δράσεις, αλλά σπανιότατα στέκεται στα ακροατήρια και οδηγεί σε καταδίκες. Με τη νέα διάταξη, το αδίκημα αυτό, πλην εξαιρέσεων, τιμωρείται από 5 έως 10 χρόνια ως βαρύ πλημμέλημα, ενώ στην ισχύουσα νομοθεσία οι ποινές που προβλέπονται είναι από 10 έως 20 χρόνια. Οι επικρίσεις για τη νέα διάταξη συνδέθηκαν πρωτίστως με την εκκρεμή δίκη της Χρυσής Αυγής που βρίσκεται σε εξέλιξη, καθώς η βασική κατηγορία για τους εμπλεκόμενους πολιτικούς είναι η εγκληματική οργάνωση.

Παράλληλα, επικρίσεις δέχονται και οι διατάξεις για την κατοχή εκρηκτικών, που με τον νέο κώδικα τιμωρούνται με μικρότερες ποινές, ως πλημμελήματα, ωστόσο για τα πλημμελήματα με τις νέες διατάξεις οι επιβαλλόμενες ποινές είναι μεν μικρότερες αλλά εκτίονται, καθώς δεν επιτρέπεται στο εξής η μετατροπή ποινών σε χρηματικές και ο θεσμός της αναστολής είναι υποχρεωτικός μόνον για τα ελαφρά πλημμελήματα.

Υπάρχουν ωστόσο και άλλες διατάξεις, όπως εκείνες που προσδιορίζουν σαφέστερα τις προϋποθέσεις για την απόδοση της κατηγορίας του βιασμού, που έχουν εγείρει αντιρρήσεις και παρατηρήσεις, παρατηρήσεις που ήδη μελετώνται από τη νομοπαρασκευαστική επιτροπή του υπουργείου Δικαιοσύνης, που είχε και την ευθύνη της τελευταίας νομοτεχνικής επεξεργασίας των κωδίκων, που υπήρξαν προϊόν συντονισμένης εργασίας πολλών διαδοχικών επιστημονικών επιτροπών οι οποίες έχουν εργαστεί πέραν της δεκαετίας.

Το ίδιο συμβαίνει και με τη διάταξη εκείνη που αφαιρεί την κατ’ εξαίρεση βαρύτερη τιμωρία (έως και δέκα χρόνια) για τις κατηγορίες για ανθρωποκτονίες από αμέλεια, όπως είναι οι περιπτώσεις για τη φονική πυρκαγιά στο Μάτι, που επίσης έχει τεθεί εκ νέου στο μικροσκόπιο ύστερα από επιστημονικές και άλλες παρατηρήσεις που κατακλύζουν ήδη τη δημόσια διαβούλευση για δύο τόσο σοβαρά νομοθετήματα.

Αλλωστε, όπως είχε δηλώσει και ο υπουργός Δικαιοσύνης Μιχάλης Καλογήρου παρουσιάζοντας το σύνολο των κωδίκων, για τα νέα νομοθετήματα «θα επιδιωχθεί συνεργασία και συναίνεση» και για τον λόγο αυτό θα έχει συνάντηση τις προσεχείς ημέρες και πάντως μέσα στην εβδομάδα με τους τομεάρχες σε θέματα Δικαιοσύνης των κομμάτων της αντιπολίτευσης.

Πάντως, το σύνολο των προτεινόμενων αλλαγών για τον νέο Ποινικό Κώδικα –πρόεδρος της επιτροπής είναι ο ποινικολόγος Χριστόφορος Αργυρόπουλος και μέλη διακεκριμένοι νομικοί και δικαστές– έχει γίνει δεκτό από τον νομικό και δικαστικό κόσμο με θετικό πρόσημο, όπως το ίδιο συμβαίνει και με τις σημαντικές μεταβολές, ίσως σημαντικότερες και από εκείνες του Ποινικού Κώδικα, που επιφέρει ο νέος Κώδικας Ποινικής Δικονομίας.

Με σειρά διατάξεών του εισάγονται επιτυχημένοι για χρόνια σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες θεσμοί, όπως της ποινικής διαπραγμάτευσης, της ποινικής συνδιαλλαγής, της αποχής από την ποινική δίωξη και άλλες, που στοχεύουν στην αποφυγή των ατελείωτων δικών και των ατέρμονων δικαστικών ποινικών εκκρεμοτήτων, αλλά και στην αποκατάσταση της ζημιάς και την επανόρθωση της όποιας βλάβης έχει προκληθεί με το έγκλημα στον παθόντα.

Επίσης σε ό,τι αφορά την κατάργηση του πολυσυζητημένου νόμου για τους καταχραστές του Δημοσίου (1608 του ’50), στο εξής οι προβλεπόμενες ποινές θα φθάνουν τα 15 χρόνια, καταργούνται τα ισόβια και προβλέπεται σειρά διατάξεων για την αποκατάσταση της ζημίας του Δημοσίου προκειμένου ο δράστης τέτοιων εγκλημάτων (κατά της δημόσιας περιουσίας) να μη φθάσει στο ακροατήριο ή να μην πάει καν στη φυλακή.

Πυρά και από τη Νεολαία ΣΥΡΙΖΑ

Για «παράθυρα» ευνοϊκής μεταχείρισης της Χρυσής Αυγής από τον νέο Ποινικό Κώδικα κάνει λόγο η Νεολαία του ΣΥΡΙΖΑ, ζητώντας ευθέως από τον αρμόδιο υπουργό Δικαιοσύνης Μιχάλη Καλογήρου να «επανεξεταστεί από το υπουργείο» ο νέος κώδικας «και είτε να τροποποιηθεί ριζικά είτε να αποσυρθεί». Τα παραπάνω αναφέρονται σε εκτενή ανακοίνωση της Νεολαίας του κυβερνώντος κόμματος, στην οποία σχολιάζονται συνολικά οι αλλαγές που σχεδιάζει το υπουργείο Δικαιοσύνης, δίνοντας ωστόσο έμφαση στο ζήτημα της δίκης της Χρυσής Αυγής. Η ανακοίνωση υπογραμμίζει πως σύμφωνα με το νέο άρθρο 187 του Π.Κ., «ενώ μέχρι σήμερα η διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης τιμωρείται με πλαίσιο ποινής 10 – 20 χρόνια, στην προτεινόμενη διάταξη το πλαίσιο μειώνεται στα 5 – 10 χρόνια, γεγονός που εξισώνει την ευθύνη της ηγεσίας μιας εγκληματικής οργάνωσης με την αντίστοιχη του απλού μέλους». Αυτό, σύμφωνα με τη νεολαία ΣΥΡΙΖΑ, στη συγκεκριμένη συγκυρία, «που η μεγαλύτερη δίκη της νεότερης ελληνικής ιστορίας έχει ως βασικό διακύβευμα τον χαρακτηρισμό της Χρ. Αυγής ως εγκληματικής οργάνωσης, είναι απαράδεκτο», καθώς «ο νέος ποινικός κώδικας ανοίγει παράθυρα ευνοϊκότερης μεταχείρισης για τα ηγετικά στελέχη της νεοναζιστικής συμμορίας». Μάλιστα, το επόμενο διάστημα, η Νεολαία ΣΥΡΙΖΑ θα επανέλθει με πρόταση για σχέδιο νόμου του νέου Ποινικού Κώδικα.