ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Αποψη: Ανύπαρκτα τα οικολογικά κριτήρια

Αποψη: Ανύπαρκτα τα οικολογικά κριτήρια

Δανία: 300 μέτρα ζώνη προστασίας της παραλίας. Γαλλία: 100 μέτρα ζώνη προστασίας. Λεττονία: 300 μέτρα. Ελλάδα, από το 2001 μέχρι σήμερα: 50 μέτρα ελάχιστο πλάτος παραλίας. Ελλάδα, μετά το νομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομικών: 10 μέτρα ελάχιστο πλάτος «τεκμαιρόμενης» παραλίας.

Το νομοσχέδιο:

• Εναποθέτει στη διακριτική ευχέρεια του ιδιοκτήτη ακινήτου σε παραλία (κατά μεγάλη πιθανότητα αυθαίρετου) να αφήνει κοινόχρηστη παραλία. Επίσης, καταργεί τον υποχρεωτικό καθορισμό ζώνης παραλίας για έργα έως τα 100 μέτρα από τον αιγιαλό και αναθέτει σε επιτροπή να κρίνει εάν αυτός χρειάζεται για έργα μέχρι τα 50 μέτρα.

• Δεν περιλαμβάνει την ισχύουσα απαγόρευση παραχώρησης αποκλειστικής χρήσης. Αλλο η «ελεύθερη και απρόσκοπτη πρόσβαση των πολιτών στην παραλία και αιγιαλό» και άλλο η «κοινοχρησία του αιγιαλού και της παραλίας».

• Απαλείφει το ισχύον ανώτατο όριο παραχωρούμενης έκτασης αιγιαλού πεντακόσια (500) τ.μ. Η «δέσμευση» του υπουργείου ότι αυτό το όριο θα γίνει σεβαστό σε μεταγενέστερες αποφάσεις, προφανώς και δεν μπορεί να αντικαταστήσει την καταργούμενη διάταξη. Η νέα διατύπωση για τις παραχωρήσεις είναι πολύ ευρύτερη από την παλαιά και συνεπώς οι δυνατότητες παραχωρήσεων επεκτείνονται.

• Οσον αφορά τον ισχυρισμό του υπουργείου ότι διατηρούνται οι διατάξεις περιβαλλοντικής προστασίας, αξίζει να θυμίσει κανείς ότι η νομοθεσία για τον αιγιαλό, η οποία καταβαραθρώνεται, είναι περιβαλλοντική νομοθεσία. Οι διατάξεις που απαλείφονται θα παρείχαν τη δυνατότητα στις αρμόδιες αρχές να προστατεύσουν αποτελεσματικότερα τον αιγιαλό και την παραλία. Η παραπομπή του άρθρου 2 παρ. 5 του νομοσχεδίου στις «κείμενες διατάξεις» έχει αξία μόνο όπου υπάρχουν σε ισχύ διατάξεις για την προστασία των ζωνών αυτών, κάτι που συμβαίνει σε πολύ μικρό τμήμα των προστατευόμενων περιοχών και της υπόλοιπης χώρας.

• Η δυνατότητα νομιμοποίησης (όχι «τακτοποίησης») αυθαίρετων κατασκευών που παρέχει το νομοσχέδιο, μάλιστα χωρίς προθεσμία υπαγωγής, υπονομεύει τον εκ των προτέρων έλεγχο μέσω προηγούμενων περιβαλλοντικών εγκρίσεων. Η περιβαλλοντική αδειοδότηση γίνεται πριν και όχι μετά τα έργα. Σε κάθε περίπτωση, το νομοσχέδιο προβλέπει «πενταετή προθεσμία» για την έκδοση απόφασης έγκρισης περιβαλλοντικών όρων για τις αυθαίρετες κατασκευές, στη διάρκεια της οποίας το έργο θα συνεχίσει να υφίσταται, χωρίς τη δυνατότητα κανενός ελέγχου.

• Η χάραξη του συνόλου του αιγιαλού της χώρας προφανώς αποτελεί ευγενή σκοπό, όμως πρέπει να γίνει και σωστά ώστε να μην αποτυπώσει απλώς μια υφιστάμενη κατάσταση, σε πολλές περιπτώσεις παράνομη και υποβαθμισμένη. Το νομοσχέδιο αντιμετωπίζει τον αιγιαλό όχι σαν φυσικό φαινόμενο αλλά σαν φωτογραφικό γεγονός: δεν υιοθετεί καν τα οικολογικά κριτήρια που συνιστούν κατ’ ελάχιστον την «κρίσιμη παράκτια ζώνη» του νόμου για τη βιοποικιλότητα, η οριοθέτηση της οποίας αποτελεί υποχρέωση από το 2011.

• Μια σειρά ρυθμίσεων (κατάτμηση, εξαίρεση της διαμορφωμένης γραμμής δόμησης από την παραλία, κατά παρέκκλιση αρτιότητα) ενισχύει τις δυνατότητες δόμησης α λα ισπανικά δίπλα σε μία ακόμα μικρότερη παραλία.

• Τέλος, για πρώτη φορά η ελληνική νομοθεσία επιχειρεί περιοριστική απαρίθμηση των λιμνών και ποταμών που θα έχουν προστατευόμενη όχθη. Ετσι από τις φυσικές λίμνες φαίνεται να εξαιρούνται σημαντικά οικοσυστήματα όπως η Στυμφαλία, η Ισμαρίδα και ο Καϊάφας, καθώς και η τεχνητή λίμνη Πλαστήρα.

Η κακή εφαρμογή ή η πολυδιάσπαση των αρμοδιοτήτων για τη διαχείριση του αιγιαλού σίγουρα δεν αποτελεί δικαιολογία για την υποβάθμιση του πλαισίου αυτού. Κάθε κρίση είναι πρόκληση για να διορθωθούν τα λάθη του παρελθόντος. Ενα πραγματικά καλό θεσμικό πλαίσιο για τον αιγιαλό θα έπρεπε να δώσει έμφαση στη σωστή οριοθέτηση αιγιαλού, παραλίας και όχθης, να σημάνει επιτέλους την εκκίνηση για τις κατεδαφίσεις αυθαιρέτων και τις εισπράξεις των ανυπολόγιστων εκατομμυρίων ευρώ που χάνει το Δημόσιο από τα αναλογούντα πρόστιμα και να αντιμετωπίσει την παράκτια ζώνη ως «πράσινη υποδομή» για το μέλλον.

* Η κ. Νάντσου είναι επικεφαλής πολιτικής WWF Ελλάς.