ΚΟΙΝΩΝΙΑ

«Επιθετικές» πυρκαγιές απειλούν την Αττική

Δυσοίωνο και το φετινό καλοκαίρι με το -εν πρώτοις- οξύμωρο τα μέσα για τη δασοπυρόσβεση να περισσεύουν αλλά τα δάση «να φαίνονται απροστάτευτα». Με τη δασοπυροπροστασία στους πνεύμονες της Αττικής, στην Πάρνηθα, στην Πεντέλη και στον Υμηττό συνεχίζεται η έρευνα της «K» και καθίσταται σαφές ότι έχει χαθεί πολύτιμος χρόνος μιας και βρισκόμαστε ήδη στα μέσα του Ιουνίου και ούτε οι δασικοί δρόμοι καθαρίστηκαν ούτε τα πυροφυλάκια που έπρεπε να κατασκευαστούν είναι έτοιμα ούτε οι εθελοντές πυροσβέστες έχουν εκπαιδευτεί. Και όλα αυτά τη στιγμή που οι διαπιστώσεις των ειδικών κάνουν λόγο για πολύ «επιθετικές» φωτιές που σκαρφαλώνουν πια σε μεγάλα υψόμετρα, τρέχουν με μεγαλύτερες ταχύτητες και κατακαίουν ευκολότερα όλο και μεγαλύτερες εκτάσεις.

ΠΕΝΤΕΛΗ. Πραγματικός πυρετός τις επόμενες εβδομάδες στην Πεντέλη, καθώς θα πρέπει να εξοπλιστούν τα εθελοντικά σώματα με όλα τα απαραίτητα εργαλεία (αλυσοπρίονα, χορτοκοπτικά, φακούς κ.ά.). Να επισκευαστούν τα παρατηρητήρια (24 στον αριθμό) και να κατασκευαστούν άλλα επτά. Να φτιαχτούν οι μπάρες που θα κλείνουν τους δασικούς δρόμους όταν ο δείκτης επικινδυνότητας θα ανεβαίνει. Ενώ οι μπουλντόζες θα πρέπει να δουλεύουν νύχτα και ημέρα καθώς τα μπάζα καθημερινά κάνουν την εμφάνισή τους παρά τις παρακλήσεις και τις προτροπές του Συνδέσμου Προστασίας και Ανάπτυξης Πεντέλης.

Και όλα αυτά γιατί μόλις τώρα «φτάνουν»(;) 200 εκατομμύρια για την κάλυψη των αναγκών της δασοπυροπροστασίας. Τα χρήματα αυτά θα διατεθούν για να γίνει το πότισμα και η λίπανση των δενδρυλλίων που φυτεύτηκαν πρόσφατα (80 εκατομμύρια). Περίπου 50 εκατομμύρια θα διατεθούν για τον καθαρισμό των αστικών και περιαστικών σημείων του ορεινού όγκου και 70 εκατομμύρια θα δοθούν για να υποστηριχθεί ο εθελοντισμός.

Ο Σύνδεσμος -που αποτελείται από δημότες 14 δήμων της ευρύτερης περιοχής- καλείται να θωρακίσει από την πύρινη λαίλαπα έκταση που ξεπερνά τα 200.000 στρέμματα δάσους. Η εμπειρία των προηγούμενων καταστροφών είναι καταλυτική. Η Πεντέλη κάηκε το 1998 και έχασε 25.800 στρέμματα. Ξανακάηκε το 2000 και έχασε άλλα 1.000 στρέμματα. Και στις δύο πυρκαγιές ως βασική αιτία του κακού αναφέρθηκε η έλλειψη καθαρισμού του βουνού -φέτος για τον σκοπό αυτό θα δαπανηθούν 50 εκατομμύρια.

Ο πρόεδρος του ΣΠΑΠ κ. Π. Καψάλης, μιλώντας στην «K», υποστήριξε ότι το ποσό αυτό είναι μάλλον ελάχιστο καθώς η αμοιβή των συνεργείων για τον καθαρισμό 20 στρεμμάτων φτάνει τα 5 εκατομμύρια. Ποιος όμως είναι υπεύθυνος για τη διανομή των ποσών;

ΥΜΗΤΤΟΣ. Στον Υμηττό οι εργασίες για τη δασοπυροπροστασία θα ολοκληρωθούν μόλις στο τέλος του μήνα. Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Προστασίας και Ασφάλειας Υμηττού (ΣΠΑΥ) κ. Γεωργάκης Θεόδωρος που συντονίζει τις ενέργειες 9 δήμων για την προστασία 60.000 στρεμμάτων ορεινού όγκου υποστηρίζει ότι για πρώτη φορά η πολιτεία έδωσε χρήματα, όμως αυτά θα φτάσουν στα χέρια των αρμοδίων πολύ αργά.

Σε λίγες ημέρες θα αρχίσει η αποψίλωση και ο καθαρισμός του όρους, θα επιστρωθούν με χαλίκια οι δασικοί δρόμοι, θα προσληφθούν και θα εκπαιδευτούν 50 εποχικοί πυροσβέστες για να επιτηρούν 40 πυροφυλάκια. Ο Υμηττός όμως πρόκειται να διανύσει μία πολύ κρίσιμη χρονιά και τούτο γιατί οι απανωτές πυρκαγιές τον έχουν αποψιλώσει απελπιστικά. Η τελευταία πυρκαγιά, τον Ιούλιο του ’98, έκαψε 2.000 στρέμματα (αποτεφρώθηκαν περισσότερα από 40.000 δένδρα) γεγονός που έκανε τον ΣΠΑΥ να δραστηριοποιηθεί και να απομακρύνει τα καμένα, ενώ εργασίες για κορμοδέματα και κλαδοπλέγματα με αναχώματα και ξερολιθιές απέτρεψαν την ερημοποίηση. Το χώμα συγκρατήθηκε και πέτυχε (85%) η δενδροφύτευση των 120.000 δένδρων, τώρα όμως απαιτείται συστηματικό πότισμα!

Αν και ο κ. Γεωργάκης υποστηρίζει ότι μετά την πυρκαγιά όλες οι εκτάσεις χαρακτηρίστηκαν αναδασωτέες, οι οικολογικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι δρομολογούνται παρεμβάσεις απαγορευτικές για την προστασία του ορεινού όγκου. Συγκεκριμένα δημιουργήθηκε σταθμός μεταφόρτωσης των απορριμματοφόρων, υποσταθμός της ΔΕΗ, ενώ υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι θα κατασκευαστεί και ξενοδοχειακή μονάδα από την Εκκλησία της Ελλάδας.

ΠΑΡΝΗΘΑ. Στον Σύνδεσμο Πάρνηθας (ΣΥΝΠΑ) θα διατεθούν 100 εκατομμύρια δραχμές για δασοπυροπροστασία με τα οποία θα αγοραστούν και θα εξοπλιστούν δύο πυροσβεστικά οχήματα.

Αν και η Πάρνηθα είναι δύσβατο βουνό εν τούτοις οι δασικοί δρόμοι είναι επιχωματωμένοι και εξοπλισμένοι με μπάρες ασφαλείας. Σύμφωνα με διαχειριστικό σχέδιο που έχει εκπονήσει ο δασάρχης Πάρνηθας κ. Γ. Αμοργιανιώτης έχει προγραμματιστεί ο καθαρισμός του δάσους από ομάδες εργασίας που διαθέτουν οι δήμοι. Ομως χρειάζεται ακόμη πολύ δουλειά. «Ο καθαρισμός του βουνού» λέει στην «K» ο πρώην πρόεδρος του Συνδέσμου της Πάρνηθας κ. Ντούρος Σωτήρης «είναι μία διαδικασία που για να ολοκληρωθεί θα χρειαστεί να περάσουν τουλάχιστον τρία χρόνια και να δαπανηθούν 300 εκατομύρια δραχμές. Καθαρίζονται συστηματικά όμως τα ευπαθή σημεία που βρίσκονται πολύ κοντά στις διαδρομές των εκδρομέων».

Τα φυλάκια-παρατηρητήρια στην Πάρνηθα στελεχώνονται από πυροσβέστες και δασικούς υπαλλήλους σε 24ωρη βάση. Ο κ. Ντούρος αντιλαμβάνεται πλήρως ότι έχει χαθεί πολύτιμος χρόνος για την κατάλληλη προετοιμασία της ολοκληρωμένης δασοπυροπροστασίας, όμως υποστηρίζει ότι τα χρήματα εκταμιεύτηκαν με μεγάλη καθυστέρηση με αποτέλεσμα οι προσλήψεις αλλά και όλες οι άλλες παρεμβάσεις να γίνονται αναγκαστικώς καθυστερημένα.

Στον ΣΥΝΠΑ υπάγονται 12 δήμοι και η έκταση που βρίσκεται στα δικά τους όρια φτάνει τα 60.000 στρέμματα. Η έκταση είναι μεγάλη και το μόνο αντίδοτο στην προσπάθεια αυτή είναι η ευαισθητοποίηση του κόσμου.

«Και 500 αεροπλάνα να είχαμε…»

«Και 500 πυροσβεστικά αεροπλάνα να πάρουμε, πυρκαγιές θα υπάρχουν». Η φράση μοιάζει με παραδοχή αδυναμίας αντιμετώπισης των πυρκαγιών και των καταστροφικών συνεπειών τους και έχει ακουσθεί πολλάκις. Μόνιμη επωδός της είναι ότι «το θέμα είναι ο περιορισμός των ζημιών». Ενας τομέας στον οποίο δεν τα έχουμε καταφέρει. Οι πυρκαγιές χρόνο με τον χρόνο εξακολουθούν να κατακαίουν δασικές και μη εκτάσεις. Ο μηχανισμός που ενεργοποιούμε για την αντιμετώπισή τους μοιάζει αναποτελεσματικός. Τι συμβαίνει τελικά; Πού οφείλεται αυτή η αδυναμία;

Ο υποπυραγός της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας κ. Χρήστος Λάμπρης απαντά στο παραπάνω ερώτημα βάζοντας μια σειρά από παραμέτρους. Οπως επισημαίνει, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια σημαντική διαφορά σε σχέση με το παρελθόν. «Οι φωτιές φεύγουν προς τα πάνω», λέει χαρακτηριστικά και διευκρινίζει ότι πλέον ξεσπούν μεγάλες πυρκαγιές σε περιοχές με μεγάλο υψόμετρο, δύσβατες και απομονωμένες. «Πέρυσι το καλοκαίρι κάηκε το Μαίναλο, μεγάλα δάση στα ελληνοαλβανικά σύνορα, στην περιοχή του Καρπενησίου. Παλαιότερα δεν είχαμε πυρκαγιές σε τέτοιες περιοχές και υπήρχε η εκτίμηση ότι δεν κινδυνεύουν τέτοια δάση. Από τη στιγμή που σταμάτησαν άνθρωποι να μπαίνουν στα δάση, συσσωρεύθηκαν πολλές εύφλεκτες ύλες, όπως πεσμένα ή ξερά δέντρα, που βοηθούν στη γρήγορη εξάπλωση μιας φωτιάς. Σε άλλες περιοχές, στις παρυφές των δασών υπήρχαν μικρές καλλιέργειες. Αυτές λειτουργούσαν σαν ανάχωμα για τις φωτιές. Οταν μια φωτιά έφθανε εκεί, σταματούσε. Οι καλλιέργειες έχουν εγκαταλειφθεί και τα αγριόχορτα, που πήραν τη θέση τους, βοηθούν στη γρήγορη εξάπλωση της φωτιάς.

Ο κ. Λάμπρης, χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα την πρόσφατη πυρκαγιά στον Κάλαμο, αναφέρεται στις περιοχές που είχαν καεί στο παραελθόν και ξανακαίγονται. «Παλαιότερα, όταν η περιοχή που κάηκε ήταν αμιγώς δασική, μια τέτοια φωτιά θα εξαπλωνόταν με πολύ μικρότερη ταχύτητα. Τώρα υπάρχουν εκεί κατοικίες και τμήματα που έχουν αποψιλωθεί από τα δέντρα. Στη θέση τους έχουν μείνει και εδώ αγριόχορτα. Η ταχύτητα που εξαπλώνεται η φωτιά σε τέτοιες συνθήκες είναι πολύ μεγάλη και γρήγορα λαμβάνει διαστάσεις».

Σημαντικός παράγοντας είναι επίσης οι καιρικές συνθήκες. Οι υψηλές θερμοκρασίες και η παρατεταμένη ξηρασία είναι παράγοντες που ευνοούν τις πυρκαγιές. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της Πυροσβεστικής, το 1999, χρονιά κατά την οποία είχαμε στη διάρκεια του καλοκαιριού βροχοπτώσεις και όχι ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες, σημειώθηκαν 10.845 πυρκαγιές και καταστράφηκαν 191.991 στρέμματα. Το 2000, που οι συνθήκες δεν ήταν τόσο ευνοϊκές, ξέσπασαν 14.855 πυρκαγιές, οι οποίες κατέστρεψαν 1.570.941 στρέμματα.