ΚΟΣΜΟΣ

Συμφωνία για προσωρινό Σύνταγμα στο Ιράκ

ΒΑΓΔΑΤΗ. Υστερα από τρία μερόνυχτα μαραθώνιων διαπραγματεύσεων υπό την εποπτεία του Αμερικανού διοικητή του Ιράκ, Πολ Μπρέμερ, τα 25 μέλη του διορισμένου από τις αρχές κατοχής Ιρακινού Συμβουλίου κατέληξαν, χαράματα Δευτέρας, στο μεταβατικό Σύνταγμα που θα ισχύσει στη χώρα μέχρι την εκλογή Εθνοσυνέλευσης, πιθανότατα στις αρχές του 2005.

Δύο «αγκάθια»

Ο «ιστορικός συμβιβασμός» Σιιτών, Σουνιτών και Κούρδων που εκπροσωπούνται στο Συμβούλιο ανοίγει τον δρόμο για τη μεταβίβαση της εξουσίας στους Ιρακινούς την 31η Ιουνίου του τρέχοντος έτους -κάτι που επιθυμεί διακαώς ο πρόεδρος Μπους εν όψει των αμερικανικών προεδρικών εκλογών του Νοεμβρίου- αλλά αφήνει ανοιχτά δύο σημαντικά ζητήματα: Τον τρόπο ανάδειξης ιρακινής κυβέρνησης και τις πιο προωθημένες αξιώσεις των Κούρδων για αυτονομία. Το προσωρινό Σύνταγμα, που αναμένεται να υπογραφεί από τον Μπρέμερ και να δοθεί στη δημοσιότητα αύριο, αναγνωρίζει το Ισλάμ ως «επίσημη θρησκεία» της χώρας και ως «σημείο αναφοράς» της ιρακινής νομοθεσίας – όχι όμως ως τη μοναδική πηγή νομιμοποίησης, όπως ζητούσαν επίμονα οι συντηρητικοί ισλαμιστές, κυρίως οι Σιίτες. O εν λόγω συμβιβασμός επέλυσε το πλέον ακανθώδες πρόβλημα, εξ αιτίας του οποίου οι διαβουλεύσεις του Συμβουλίου κινδύνευσαν πολλές φορές να τιναχθούν στον αέρα. Πάντως, ο εκπρόσωπος του σιιτικού κόμματος SCIRI, Αμπντελαζίζ αλ Χακίμ, δήλωσε ότι δεν θα είναι δυνατό να ψηφιστούν νόμοι οι οποίοι θα αντιβαίνουν τις αρχές του Ισλάμ.

Σε ό,τι αφορά την πολιτειακή δομή του μετα- Σαντάμ Ιράκ, το προσωρινό Σύνταγμα προβλέπει ομοσπονδιακή δομή, κατά τα πρότυπα του Καναδά, της Βραζιλίας και της Ινδίας, με αυξημένη αποκέντρωση. Οι 18 σημερινές επαρχίες θα έχουν το δικαίωμα να ενωθούν κατά βούληση σε αυτόνομες περιοχές- πολιτείες, κάτι που ανταποκρίνεται στις βλέψεις των Σιιτών, στον νότο, και των Κούρδων, στον βορρά. Οι τελευταίοι, ωστόσο, δεν καλύπτονται από το Σύνταγμα σε δύο βασικές αξιώσεις τους: Να διατηρήσουν τις παραστρατιωτικές οργανώσεις τους και να διευρύνουν τα όρια της αυτόνομης περιοχής τους, περιλαμβάνοντας και το Κιρκούκ.

Τριμελής προεδρία

Σύμφωνα με το προσωρινό Σύνταγμα, επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας θα είναι ένας πρόεδρος και δύο αντιπρόεδροι, οι οποίοι θα πρέπει να συναποφασίζουν βάσει της αρχής της ομοφωνίας. H τριμελής προεδρία θα ορίζει τη σύνθεση της κυβέρνησης και θα υπόκειται στον έλεγχο της Εθνοσυνέλευσης. Υπάρχουν διαφωνίες ως προς τη διαδικασία για την επιλογή της προσωρινής κυβέρνησης που θα αναλάβει την εξουσία την 31η Ιουνίου μέχρι τη διεξαγωγή ελεύθερων, γενικών εκλογών. Το βέβαιο είναι ότι το αμερικανικό σχέδιο, που προέβλεπε διορισμό της κυβέρνησης προσωπικοτήτων, έχει τοποθετηθεί οριστικά στο συρτάρι.

Το προσωρινό Σύνταγμα καθορίζει ότι τουλάχιστον το 25% των εδρών της Εθνοσυνέλευσης θα καταλαμβάνεται από γυναίκες και περιέχει χάρτα δικαιωμάτων, με την οποία κατοχυρώνεται η ελευθερία έκφρασης, θρησκείας και συναθροίσεων. Πάντως, η πολιτική επιρροή των ΗΠΑ στο Ιράκ θα είναι καθοριστική και μετά τη «μεταβίβαση της εξουσίας». Οι Αμερικανοί προβλέπεται να διατηρήσουν στο Ιράκ τουλάχιστον 100.000 άνδρες και έχουν προγραμματίσει να ανοίξουν, στη Βαγδάτη, τη μεγαλύτερη πρεσβεία τους σε όλο τον κόσμο.