ΚΟΣΜΟΣ

Θα του γυρίσουν την πλάτη όπως και στον Τσόρτσιλ;

Οι ηγέτες που διαπρέπουν σε καιρό πολέμου έχουν πάντα έναν μεγάλο φόβο: να χάσουν τη μάχη. Στις δημοκρατικές χώρες, οι ηγέτες σε καιρό πολέμου αντιμετωπίζουν και έναν άλλο κίνδυνο: την επιτυχία. Τα προσόντα που καθιστούν έναν πολιτικό μεγάλο ηγέτη σε καιρό πολέμου – αποφασιστικότητα, επικέντρωση της προσοχής στη νίκη, ξεκάθαρη πεποίθηση του ποιος είναι εχθρός και ποιος φίλος, συχνά αποδεικνύονται μειονεκτήματα σε καιρό ειρήνης. Το πιο δραματικό παράδειγμα στη δυτική ιστορία υπήρξε ο Ουίνστον Τσόρτσιλ.

Του γύρισαν την πλάτη

Χωρίς αυτόν, η Βρετανία θα μπορούσε να έχει καταστραφεί από τον Χίτλερ. Εκείνος έκανε τη διαφορά μεταξύ θριάμβου και ήττας. Ομως, τη στιγμή που ανακηρύχθηκε η νίκη, οι ψηφοφόροι του γύρισαν την πλάτη. O Τσόρτσιλ έχασε τις πρώτες μεταπολεμικές εκλογές. Ακόμη πιο εντυπωσιακό ήταν το γεγονός ότι η ήττα του ήταν από τις πιο συντριπτικές της βρετανικής κοινοβουλευτικής ιστορίας. Δεν έχασε απλώς. Θάφτηκε.

Αναρωτιέμαι μήπως το μάθημα του Τσόρτσιλ στοιχειώνει τώρα τον επικεφαλής του επιτελείου Μπους, Καρλ Ρόουβ. Διότι αυτή τη στιγμή φαίνεται να συμβαίνει στον Αμερικανό πρόεδρο κάτι που θυμίζει την περίπτωση Τσόρτσιλ. Μετά τη σύλληψη του Σαντάμ, η δημοτικότητά του άρχισε να παρουσιάζει μεγάλη πτώση. Το παρόδοξο του πολέμου κατά της τρομοκρατίας είναι ότι όσο μεγαλύτερη επιτυχία σημειώνει ο πρόεδρος, τόσο πιο πολιτικά ευάλωτος γίνεται. Οσο λιγότερες οι τρομοκρατικές επιθέσεις, όσο πιο πολύ απομακρύνεται ο φόβος, τόσο λιγότερο αναγκαίος εμφανίζεται ο πόλεμος και τόσο πιο περριτός γίνεται ένας πολεμικός προέδρος. Αν απαντήσει σε αυτό επιμένοντας ότι ο εχθρός είναι ακόμη ισχυρός και επικίνδυνος, διατρέχει τον κίνδυνο να εμφανιστεί ότι παραδέχεται πως δεν κατάφερε να αντιμετωπίσει την απειλή, ή ακόμη χειρότερα, ότι προσπαθεί να δημιουργήσει έντονο φόβο και πανικό στους ψηφοφόρους. Και μετά τις αποτυχίες των μυστικών υπηρεσιών, σε ό,τι αφορά τα όπλα μαζικής καταστροφής του Ιράκ, η αξιοπιστία του προέδρου Μπους έχει ήδη αρχίσει να φθίνει.

Ιδού τι θα έλεγε ένας έξυπνος Δημοκρατικός υποψήφιος στον πρόεδρο Μπους «Ευχαριστούμε, πρόεδρε, για την ηγεσία σου στις δύσκολες στιγμές. Πήρες δύσκολες αποφάσεις και σήμερα αισθανόμαστε πιο ασφαλείς. Ομως είσαι πολύ αντιδημοφιλής στο εξωτερικό για να μπορέσουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να συνεργασθούν μαζί σου πλήρως στην πάταξη της διεθνούς τρομοκρατίας. Και το ότι είσαι τόσο αντιδημοφιλής στη μισή χώρα καθιστά αδύνατο για σένα να κάνεις τους απαραίτητους συμβιβασμούς. Ευχαριστούμε για όσα έκανες, αλλά τώρα γειά σου».

Θα ήταν μια αποτελεσματική θέση. Δεν υιοθετώ βεβαίως αυτήν την άποψη. Πιστεύω ότι ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας δεν έχει τελειώσει και ότι η σκληρή στάση Μπους αποτελεί ζωτικό στοιχείο αυτής της μάχης. Είναι όμως ευάλωτος σε αυτές τις τάσεις. O βρετανικός λαός απέρριψε τον Τσόρτσιλ όχι διότι δεν ενέκρινε τους χειρισμούς του στον πόλεμο, αλλά επειδή θεώρησε ότι δεν ήταν ο κατάλληλος άνθρωπος να τον καθοδηγήσει σε καιρό ειρήνης. O πρώτος πρόεδρος Μπους αντιμετώπισε το ίδιο πρόβλημα. Με τον Περσικό πόλεμο να αποτελεί παρελθόν, οι ψηφοφόροι ήθελαν άλλο πρόεδρο που θα τους οδηγούσε στην δεκαετία του ’90. Τότε εμφανίστηκε ο Μπιλ Κλίντον. Μια δεκαετία αργότερα, ο Τζον Κέρι έχει μεγάλες ελπίδες επικράτησης στις εκλογές.