ΚΟΣΜΟΣ

Νέο Σύνταγμα απέκτησε το Ιράκ

ΒΑΓΔΑΤΗ. Το νέο Σύνταγμα του Ιράκ υπέγραψαν τελικά χθες όλα τα μέλη του ιρακινού Κυβερνητικού Συμβουλίου σε μια τελετή που είχε ήδη αναβληθεί δύο φορές. Με επικεφαλής τον πρόεδρο του Συμβουλίου, Μοχάμεντ Μπαχρ αλ Ουλόμ, τα 25 μέλη του σώματος προσήλθαν για να βάλουν την υπογραφή τους κάτω από το ιστορικό κείμενο, παρουσία του Αμερικανού διοικητή στη χώρα, Πολ Μπρέμερ, ο οποίος κόντεψε να δει τα σχέδιά του να ματαιώνονται την περασμένη Παρασκευή, όταν οι σιίτες ανέκρουσαν πρύμναν την ύστατη στιγμή. Πάντως ο σκληροπυρηνικός ηγέτης των τελευταίων, ο Μέγας αγιατολάχ Αλί αλ Σιστάνι, αποδοκίμασε την εξέλιξη, χαρακτηρίζοντας το προσωρινό Σύνταγμα εμπόδιο για μία πιο μόνιμη εκδοχή. Δυσαρεστημένη εμφανίσθηκε και η Αγκυρα, η οποία προειδοποίησε ότι το Σύνταγμα ανοίγει το δρόμο για περαιτέρω αποσταθεροποίηση στην περιοχή.

Ιστορική στιγμή

Σε ομιλίες τους πριν από την υπογραφή, τα μέλη του Συμβουλίου εξήραν το νέο Σύνταγμα, αποκαλώντας τη στιγμή «ιστορική, αποφασιστικής σημασίας για την ιστορία του ένδοξου ιρακινού λαού». «Είναι ο πρώτος θεμέλιος λίθος, στον οποίο θα οικοδομηθεί το ελεύθερο, δημοκρατικό Ιράκ, που θα σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Ουλόμ. Το Συμβούλιο είχε νωρίτερα εγκρίνει το έγγραφο, ύστερα από ένα Σαββατοκύριακο αντιπαραθέσεων και επιφυλάξεων εκ μέρους των σιιτών σχετικά με ένα συγκεκριμένο κουρδικό αίτημα. Το αμφιλεγόμενο άρθρο στο σχέδιο νόμου προέβλεπε ότι ένα δημοψήφισμα για το μόνιμο Σύνταγμα θα καταψηφισθεί αν δεν εξασφαλίσει πλειοψηφία δύο τρίτων σε τρεις επαρχίες, ακόμη κι αν αποσπάσει την πλειοψηφία σε εθνικό επίπεδο. Οι Κούρδοι, οι οποίοι ελέγχουν τρεις επαρχίες, διεκδικούσαν τη θέσπιση του άρθρου ως εγγύηση ότι δεν πρόκειται το μόνιμο Σύνταγμα να περιορίσει την αυτονομία τους στα βόρεια της χώρας. Οι σιίτες υπό το Σιστάνι ισχυρίσθηκαν ωστόσο ότι η συγκεκριμένη πρόταση εκχωρεί σε μία μειοψηφία ένα άδικο βέτο, το οποίο έχει τη δυνατότητα να ασκεί για να μπλοκάρει τη βούληση της πλειοψηφίας. Αναγνωρίζοντας ότι το Σύνταγμα ήταν προϊόν εκατέρωθεν συμβιβασμών, ο Μπρέμερ δήλωσε ότι ουδείς εξασφάλισε 100% όσα διεκδικούσε, αλλά «έτσι λειτουργεί η δημοκρατία». H διαδικασία της υπογραφής ξεκίνησε με απαγγελία στίχων από το Κοράνι, που πραγματοποιήθηκε από πέντε παιδιά ντυμένα με παραδοσιακά κοστούμια. Αρχικά το κείμενο επρόκειτο να υπογραφεί την περασμένη Τετάρτη, αλλά η τελετή αναβλήθηκε λόγω των επιθέσεων στους ιερούς τόπους των σιιτών, στην Καρμπάλα και τη Βαγδάτη, μία μέρα νωρίτερα. Αποτελούμενο από 64 άρθρα και κατανεμημένο σε εννέα κεφάλαια, ο βασικός νόμος του Ιράκ θα τεθεί σε εφαρμογή αφότου η συμμαχική αποστολή παραδώσει τα ηνία στην εντολοδόχο κυβέρνηση του Ιράκ στις 30 Ιουνίου. H ισχύς του θα διαρκέσει το αργότερο ώς τον Ιανουάριο του 2005, οπότε θα θεσπισθεί μία μόνιμη χάρτα από το νέο εκλεγμένο απευθείας από τον λαό Κοινοβούλιο.

Τι προβλέπεται

«Το σύστημα διακυβέρνησης στο Ιράκ θα είναι ομοσπονδιακό, δημοκρατικό και πλουραλιστικό. O φεντεραλισμός θα βασίζεται στη γεωγραφία, την ιστορία και το διαχωρισμό των εξουσιών, όχι στην εθνικότητα ή τη σέχτα. Οι ιρακινές ένοπλες δυνάμεις θα τελούν υπό τον έλεγχο της ιρακινής πολιτικής ηγεσίας.

Το κείμενο έχει χαρακτηρισθεί από τα προοδευτικότερα στη Μέση Ανατολή, εγγυώμενο ατομικές ελευθερίες και σημαντικά δικαιώματα για τις γυναίκες. Το νέο ομόσπονδο κράτος θα έχει δύο επίσημες γλώσσες (την αραβική και κουρδική) και το Ισλάμ θα είναι μεν πηγή ορισμένων νομοθετικών διατάξεων, χωρίς ωστόσο να αποτελεί τη βάση γι’ αυτό. H ελευθερία της σκέψης και της έκφρασης, το κράτος δικαίου, η εθνική πολιτική ασφάλειας και η απαγόρευση ανεξάρτητων παραστρατιωτικών ομάδων είναι μερικές από τις θεσμικές διατάξεις του προσωρινού κειμένου. O πρωθυπουργός και το υπουργικό συμβούλιο θα επιβλέπουν τη διοίκηση της κυβέρνησης, ενώ η ομοσπονδιακή δικαστική αρχή θα είναι ανεξάρτητη. Ενα 9μελές Ομόσπονδο Ανώτατο Δικαστήριο θα δημιουργηθεί για να εξετάσει τις προσφυγές, αλλά και να διασφαλίσει ότι όλοι οι νόμοι θα είναι συνεπείς με τον μεταβατικό διοικητικό νόμο. O ομόσπονδος χαρακτήρας του κράτους και οι τοπικές κυβερνήσεις αποτελούν εγγύηση για τη συνοχή της χώρας και την πρόληψη φαινομένων συγκεντρωτισμού. Σχεδόν μία ώρα πριν από την τελετή εξτρεμιστές επιτέθηκαν εναντίον αστυνομικών τμημάτων στο κέντρο της Βαγδάτης, τραυματίζοντας τέσσερις ανθρώπους, ανάμεσά τους κι έναν αστυνομικό. Αργά χθες το βράδυ μία νέα έκρηξη συγκλόνισε την ιρακινή πρωτεύουσα, χωρίς να αναφερθούν θύματα ή ζημίες.