ΚΟΣΜΟΣ

Οι Ευρωπαίοι δεν εμπιστεύονται τις ΗΠΑ

Ενα χρόνο μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράκ, η έλλειψη εμπιστοσύνης των Ευρωπαίων απέναντι στις ΗΠΑ έχει ενταθεί, με τα σημάδια της αμφιβολίας προς τα κίνητρα της κυβέρνησης Μπους στον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας να είναι περισσότερο από εμφανή ανάμεσα στους στενότερους συμμάχους της Αμερικής. Το παραπάνω συμπέρασμα προκύπτει από στοιχεία δημοσκόπησης που πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 7.500 ανθρώπων σε εννέα κράτη για λογαριασμό του ανεξάρτητου ιδρύματος, «Ρew».

Σύμφωνα με την έρευνα, η οποία πραγματοποιήθηκε στα τέλη Φεβρουαρίου και στις αρχές Μαρτίου, δηλαδή πριν από τις επιθέσεις της Μαδρίτης, το μένος του μουσουλμανικού κόσμου κατά της Αμερικής παραμένει ιδιαίτερα ισχυρό. Το αίσθημα οργής των μουσουλμάνων είναι, μάλιστα, τέτοιο που σε τρεις χώρες (Ιορδανία, Πακιστάν, Μαρόκο), η πλειοψηφία να θεωρεί ως δικαιολογημένες τις επιθέσεις αυτοκτονίας κατά των Αμερικανών και των συμμάχων τους στο Ιράκ. Εντύπωση προκαλεί ότι στην Τουρκία, κράτος- μέλος του NATO, ποσοστό 31% πιστεύει ότι οι επιθέσεις αυτοκτονίας είναι δικαιολογημένες.

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο για τον Λευκό Οίκο, σύμφωνα με τα στοιχεία της δημοσκόπησης που διενεργήθηκε σε συνεργασία με την IHT, είναι η επιβεβαίωση του χάσματος στις διατλαντικές σχέσεις εμπιστοσύνης που έχει διευρυνθεί σε σχέση με πέρυσι. «Οι πληγές δεν έχουν επουλωθεί», υποστηρίζει ο Αντριου Κόχουτ, διευθυντής του ιδρύματος «Pew». H δημοσκόπηση καθιστά σαφές ότι από τη στιγμή που ο πρόεδρος Μπους κήρυξε το τέλος των εχθροπραξιών στο Ιράκ, την 1η Μαΐου του 2003, οι αρνητικές γνώμες για τις ΗΠΑ στην Ευρώπη, οι οποίες είχαν αυξηθεί σημαντικά την περίοδο πριν από τον πόλεμο, έχουν πολλαπλασιαστεί στη Γαλλία, τη Γερμανία και τη Βρετανία.

Ευρωπαϊκή δυσαρέσκεια

Οι απόψεις των Βρετανών είναι ιδιαίτερα επικριτικές, καθώς οι θετικές προς τις ΗΠΑ γνώμες μειώθηκαν από 70% τον περασμένο Μάιο σε 58%. Στη Γαλλία οι θετικές γνώμες μειώθηκαν από 43% σε 37% και στη Γερμανία από 45% σε 38%. Οι πλειοψηφία των ερωτηθέντων στις τρεις παραπάνω χώρες, οι οποίες θεωρούνται ως οι στενότεροι σύμμαχοι των ΗΠΑ στο NATO, δήλωσε ότι «εξαιτίας του πολέμου», αισθάνεται λιγότερο σίγουρη για το κατά πόσον η Αμερική είναι άξια εμπιστοσύνης. Αναλυτικότερα, το 82% των Γερμανών, το 78% των Γάλλων και το 58% των Βρετανών δηλώνουν ότι δεν εμπιστεύονται τις ΗΠΑ.

Ο διευθυντής του Ιδρύματος Στρατηγικών Ερευνών του Παρισιού, Φρανσουά Χέισμπουργκ, πιστεύει ότι η αποξένωση Ευρωπαίων και Αμερικανών οφείλεται στο γεγονός ότι «ο Μπους δεν έκανε την παραμικρή παραχώρηση». «H αντίληψη ότι έχουμε την επιλογή να μας αντιμετωπίζουν ως το πιόνι των ΗΠΑ, όπως συμβαίνει στην περίπτωση της Βρετανίας ή ως μια ανταγωνιστική δύναμη, είναι διάχυτη στην Ευρώπη», παρατηρεί ο ίδιος. O κ. Χέισμπουργκ αναφέρει ως αιτία της δυσαρέσκειας τη συνεχιζόμενη αδιαφορία των Αμερικανών για τον ευρωπαϊκό τρόπο σκέψης και τα αισθήματα των Ευρωπαίων πολιτών που σχετίζονται με ζητήματα, όπως αυτό της συνθήκης του Κιότο για το περιβάλλον ή εκείνο της αντιμετώπισης των κρατουμένων στο Γκουαντανάμο.

Στη Γαλλία, σημειώνει, η οργή της κοινής γνώμης εκτοξεύτηκε στα ύψη όταν το Στέιτ Ντιπάρτμεντ πήρε θέση κατά της απαγόρευσης της μαντήλας στα γαλλικά σχολεία. H έρευνα έδειξε, επίσης, ότι τα συναισθήματα συμπάθειας προς τις ΗΠΑ, που καταγράφηκαν την περίοδο μετά την 11η Σεπτεμβρίου, αποτελούν παρελθόν και γι’ αυτό ευθύνεται ο πόλεμος στο Ιράκ. H πλειοψηφία των ερωτηθέντων στη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Ρωσία, την Τουρκία, το Πακιστάν, την Ιορδανία και το Μαρόκο δήλωσε ότι τα κίνητρα του πολέμου που κήρυξαν οι ΗΠΑ κατά της τρομοκρατίας δεν είναι ειλικρινή. Αντιθέτως, οι περισσότεροι πιστεύουν ότι στόχος των Ηνωμένων Πολιτειών είναι είτε «ο έλεγχος των πετρελαϊκών αποθεμάτων» είτε «η κυριαρχία επί του πλανήτη».

Αναφορικά με το ζήτημα της τρομοκρατίας και ενώ το 84% των Αμερικανών απάντησε ότι οι ΗΠΑ «δικαίως» ενδιαφέρονται για την πάταξη της τρομοκρατίας, η πλειοψηφία των Γάλλων, αλλά και των κατοίκων της Τουρκίας, του Πακιστάν και του Μαρόκου, θεωρούν ότι οι ΗΠΑ αντιδρούν «υπερβολικά». O κ. Κοχούτ επισημαίνει ότι τα αποτελέσματα θα ήταν διαφορετικά εφόσον η έρευνα είχε πραγματοποιηθεί μετά τις επιθέσεις της Μαδρίτης.

Το ένθετο της δημοσκόπησης για την εξωτερική πολιτική δείχνει ότι η άποψη που θέλει τις Ηνωμένες Πολιτείες να δρουν μονομερώς έχει διαδοθεί ακόμα περισσότερο σε σχέση με το τέλος του πολέμου. Το 84% των Γάλλων θεωρεί ότι οι ΗΠΑ δεν λαμβάνουν υπ’ όψιν τα συμφέροντα της χώρας τους σε ζήτημα εξωτερικής πολιτικής. Παρόμοια αίσθηση διακατέχει και τους Τούρκους (79%), τους Ιορδανούς (77%), τους Ρώσους (73%) και τους Γερμανούς (69%). Αντίθετα, το 70% των Αμερικανών πιστεύει ότι οι ΗΠΑ υπολογίζουν τα συμφέροντα των άλλων κρατών. «Εμείς οι Αμερικανοί θεωρούμε ότι είμαστε δημοφιλείς, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται παρανοήσεις», λέει ο κ. Κοχούτ.

Χαλάρωση των δεσμών με ΗΠΑ

Το διατλαντικό ρήγμα εκφράζεται και στην επιθυμία των Ευρωπαίων για «χαλάρωση» των δεσμών με τις ΗΠΑ σε ζητήματα διπλωματίας και ασφαλείας. Το 75% των Γάλλων, το 63% των Γερμανών, το 60% των Τούρκων και το 56% των Βρετανών πιστεύουν ότι η Ευρώπη πρέπει να είναι πιο ανεξάρτητη. Δεν είναι λίγοι αυτοί, μάλιστα, που θεωρούν ότι η Ευρώπη πρέπει να είναι τόσο ισχυρή όσο και η Αμερική. Στη Γαλλία, το ποσοστό όσων συμμερίζονται την άποψη αυτή αγγίζει το 90%.

Οπως ήταν αναμενόμενο, οι αρνητικές γνώμες για τον Τζορτζ Μπους δεν έχουν μειωθεί. Στη Γαλλία και τη Γερμανία (85%), το ποσοστό αυτών που αντιπαθούν τον Αμερικανό πρόεδρο ξεπερνάει το αντίστοιχο ποσοστό σε μουσουλμανικές χώρες, όπως η Τουρκία και το Πακιστάν. H πλειοψηφία των ερωτηθέντων, επίσης, υποστήριξε ότι ο κ. Μπους, άλλα και ο Βρετανός πρωθυπουργός, Τόνι Μπλερ, είπαν ψέματα για τα όπλα μαζικής καταστροφής του καθεστώτος Χουσεΐν.

Οι μουσουλμάνοι

Ο Οσάμα Μπιν Λάντεν συνεχίζει να θεωρείται ήρωας σε αρκετές χώρες του μουσουλμανικού κόσμου. Το 65% των Πακιστανών και το 55% των Ιορδανών εκφράζεται θετικά για τον ηγέτη της Αλ Κάιντα. Στην Τουρκία όμως το 75% τρέφει αρνητικά συναισθήματα για τον Λάντεν. Τέλος, η γνώμη των Αμερικανών για τους Ευρωπαίους έχει βελτιωθεί, ενώ το 7% δήλωσε ότι «αγνοεί την ύπαρξη της E.E.».