ΚΟΣΜΟΣ

H ψήφος που συντάραξε συθέμελα την Ευρωπαϊκή Ενωση

Υπέροχο ήταν το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών στην Ισπανία την περασμένη Κυριακή. Προσερχόμενοι μαζικά στις κάλπες, μέσα στο κλίμα υπέρτατης φόρτισης που είχε προκαλέσει το αποτρόπαιο τρομοκρατικό έγκλημα της Μαδρίτης, οι Ισπανοί πολίτες τιμώρησαν ανελέητα τον απερχόμενο πρωθυπουργό Χοσέ Μαρία Αθνάρ, για δύο μείζονες λόγους: Πρώτον, για την αλαζονική περιφρόνηση της θέλησης του 90% του ισπανικού λαού στο θέμα του πολέμου στο Ιράκ, όταν αποφάσιζε τη συμπαράταξη της Μαδρίτης με την Ουάσιγκτον στην κατάληψη και κατοχή αυτής της χώρας, παρά την αντίθεση των Ισπανών.

Δεύτερον, για την αδίστακτη πολιτική τυμβωρυχία που επιχείρησε ο Αθνάρ, επιδιώκοντας να εμφανίσει ως δράστη τη βασκική αυτονομιστική οργάνωση ETA προκειμένου να αποκομίσει εκλογικά οφέλη, παρόλο που τόσο οι ισπανικές όσο και οι ευρωπαϊκές μυστικές υπηρεσίες δήλωναν απερίφραστα ότι αποκλείεται η πράξη αυτή να έχει γίνει από την ΕΤΑ.

Ετσι, η βουβή οργή των Ισπανών για την περιφρόνηση και την παραπλάνησή τους εκ μέρους του Αθνάρ, σε συνάρτηση φυσικά και με την όλη διακυβέρνησή του την τελευταία τετραετία, οδήγησε σε μια εκπληκτικού εύρους μεταστροφή: Από τη συντριπτική νίκη του με 10,5 εκατοστιαίες μονάδες διαφορά στις βουλευτικές εκλογές του 2000, το Λαϊκό Κόμμα έχασε τώρα με διαφορά 5 μονάδων – μια ανατροπή 15 εκατοστιαίων μονάδων συνολικά!

«Μάθημα δημοκρατίας» αποκαλούσε το αποτέλεσμα στο κύριο άρθρο της την Πέμπτη η γαλλική «Μοντ», προσθέτοντας ότι «η ισπανική Δεξιά ηττήθηκε από τον εαυτό της, από την προσφυγή σε μεθόδους των οποίων δυστυχώς δεν έχει την αποκλειστικότητα».

Η εκλογική ήττα του Αθνάρ, όσο θεαματική και αν ήταν, δεν θα προκαλούσε τόσες αντιδράσεις σε όλο τον κόσμο, αν δεν είχε σοβαρότατες διεθνείς επιπτώσεις.

Αυτές προέρχονται από το γεγονός ότι αφενός ο Αθνάρ ήταν ένας από τους πιο φανατικούς συμμάχους των ΗΠΑ στην Ευρώπη και είχε χρησιμοποιηθεί από την Ουάσιγκτον για να στραφεί εναντίον της Γερμανίας και της Γαλλίας, και αφετέρου ότι ο νικητής των εκλογών, ο ηγέτης των σοσιαλιστών Χοσέ Λουίς Ροντρίγκεθ Θαπατέρο, είχε εστιάσει την καμπάνια του στην υπόσχεση άμεσης αποχώρησης των ισπανικών στρατευμάτων κατοχής από το Ιράκ και στον ριζικό επαναπροσανατολισμό της ισπανικής εξωτερικής πολιτικής προς την Ευρώπη.

Ετσι, η νίκη του Θαπατέρο επανέφερε επί τάπητος σε πανευρωπαϊκή κλίμακα το θέμα του πολέμου και της κατοχής του Ιράκ, καθώς και τη μοίρα των πολιτικών ηγετών της Ευρώπης που συμπαρατάχθηκαν με τον Μπους. O Αθνάρ τελείωσε, ο Μπλερ χαροπαλεύει πολιτικά με το κύρος του εκμηδενισμένο, ο Μπερλουσκόνι αρχίζει να μην αισθάνεται και αυτός τόσο καλά…

«Πλήγμα κατά του Μπους» τιτλοφορείται ανάλυση στην πρώτη σελίδα των «Νιου Γιορκ Τάιμς», για την ήττα του Αθνάρ. «Είναι η πρώτη πολιτική τιμωρία ενός από τους πιο σταθερούς συμμάχους του προέδρου Μπους στον πόλεμο κατά του Ιράκ», προστίθεται.

«Πλήγμα στην πολιτική του Μπους κατά της τρομοκρατίας» χαρακτηρίζει το αποτέλεσμα και η «Γουόλ Στριτ Τζέρναλ», ενώ η επίσης αμερικανική «USA Τoυντέι» υπογραμμίζει πως οι Ισπανοί ψήφισαν εναντίον των προληπτικών πολέμων του Μπους. «Εκλογικό πλήγμα εναντίον του πολέμου του Μπους κατά της τρομοκρατίας» χαρακτηρίζει στους τίτλους της την ήττα του Αθνάρ και η βρετανική «Ντέιλι Τέλεγκραφ», ενώ όλος ο βρετανικός Τύπος κινείται στο ίδιο μήκος κύματος.

Χάσμα ΗΠΑ-Ε.Ε.

Από πολιτική σκοπιά, ιδίως προπαγανδιστική, ο Αθνάρ ήταν όντως πολύτιμος σύμμαχος της Ουάσιγκτον στη διαίρεση της Ευρώπης σε «παλιά», όπου ανήκει όλη σχεδόν η Δυτική Ευρώπη και η οποία δήθεν παρακμάζει, και σε «νέα», στην οποία πέραν της «δεδομένης» Βρετανίας και των μηδαμινού πολιτικού βάρους χωρών του τέως «υπαρκτού σοσιαλισμού», ο Αθνάρ και ο Μπερλουσκόνι προσέδιδαν κάποια οντότητα.

Το χειρότερο για τον Λευκό Οίκο είναι ότι ο Θαπατέρο, αμέσως μετά τη νίκη του και σε καθημερινές συνεντεύξεις, όχι μόνο ανακοίνωσε την απόσυρση των ισπανικών στρατευμάτων από το Ιράκ στις 30 Ιουνίου, αλλά και χαρακτήρισε «καταστροφή» τον πόλεμο και «φιάσκο» την κατοχή του Ιράκ, καλώντας τον Μπους και τον Μπλερ να κάνουν «αυτοκριτική»!

«Η Ισπανία θα είναι πιο φιλοευρωπαϊκή παρά ποτέ, είμαι βαθιά πεπεισμένος γι’ αυτό», δήλωσε, προκαλώντας ενθουσιασμό στο Βερολίνο και στο Παρίσι, από όπου ο Γάλλος πρόεδρος Ζακ Σιράκ τού είχε ήδη στείλει «τα εγκαρδιότατα» των συγχαρητηρίων του χωρίς να κρύβει τον ενθουσιασμό του για την ήττα του δεξιού, υποτιθέμενου ομοϊδεάτη του, Χοσέ Μαρία Αθνάρ και τη νίκη του σοσιαλιστή Θαπατέρο.

«Το αμερικανικό κόμμα αποδυναμώνεται στην Ευρώπη» τόνιζε και η ιταλική «Ρεπούμπλικα». «Μάχη για να σταματήσει η κατάρρευση της συμμαχίας του Ιράκ» ήταν ο δραματικών τόνων τίτλος των «Τάιμς» του Λονδίνου.

Η αλήθεια είναι πως η απομάκρυνση του Αθνάρ από το πολιτικό προσκήνιο απομονώνει περισσότερο τον Τόνι Μπλερ και αφήνει έκθετο τον Σίλβιο Μπερλουσκόνι, ανάγοντάς τον στον επόμενο στόχο πολιτικής αλλαγής υπέρ των φιλοευρωπαϊκών δυνάμεων της Γηραιάς Ηπείρου. «H ψήφος στην Ισπανία μπορεί να προοιωνίζεται μπελάδες για τον Μπερλουσκόνι» ήταν ο χαρακτηριστικός πρωτοσέλιδος τίτλος ανάλυσης των «Νιου Γιορκ Τάιμς».

Νέα δεδομένα

Το αποτέλεσμα των ισπανικών εκλογών αναζωπύρωσε τις ευρωαμερικανικές αντιθέσεις, ενώ επιβεβαίωσε πως το χάσμα που άνοιξε ο πόλεμος των Αμερικανών για την κατάκτηση του Ιράκ δεν γεφυρώνεται.

«Τα κύματα του πολιτικού σοκ από τη Μαδρίτη εξαπλώθηκαν σε ολόκληρη την ήπειρο. Αντί να φέρει την Ευρώπη και την Αμερική πλησιέστερα, τώρα που έχει χυθεί αίμα και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, η επίθεση μπορεί να έχει διευρύνει το στρατηγικό χάσμα ανάμεσα στην Αμερική και την Ευρώπη», ανέλυσε την Τρίτη ο βρετανικός «Γκάρντιαν» σε κύριο άρθρο του, με τίτλο «Ενα σκληρό μάθημα για τον Μπλερ».

Την εκτίμηση αυτή επιβεβαιώνουν με εντυπωσιακό τρόπο και τα αποτελέσματα δημοσκόπησης του αμερικανικού ινστιτούτου Πιου. «Εντείνεται η ευρωπαϊκή δυσπιστία για τον ρόλο των ΗΠΑ – Δεν θεραπεύονται οι πληγές έναν χρόνο μετά τον πόλεμο του Ιράκ», ήταν οι χαρακτηριστικοί τίτλοι της παρουσίασης ως πρώτου θέματος, την Τετάρτη, των ευρημάτων της έρευνας από την αμερικανική «Χέραλντ Τρίμπιουν».

Τι διαφορετικό να συμπεράνει, άλλωστε, όταν το 75% των Γάλλων, το 63% των Γερμανών, αλλά και το 56% των Βρετανών δηλώνουν ότι επιθυμούν μεγαλύτερη ανεξαρτησία της Ευρώπης από τις ΗΠΑ στους τομείς της εξωτερικής πολιτικής και της ασφάλειας;

Η νίκη και οι δηλώσεις του Θαπατέρο έχουν προκαλέσει ένα κύμα ευφορίας στην Ευρώπη, ένα αίσθημα προσμονής επιτάχυνσης των διαδικασιών ολοκλήρωσης ακόμη και στο θέμα του ευρωπαϊκού Συντάγματος, που φάνταζε χαμένη υπόθεση.

Οι υψηλές προσδοκίες είναι υπερβολικές και αβάσιμες. Αναμφισβήτητα η συντριβή του Αθνάρ περιορίζει τις δυνατότητες των ΗΠΑ να υπονομεύουν εκ των ένδον πλευρές της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Δεν αλλάζει όμως τον συσχετισμό δυνάμεων ΗΠΑ-Ευρώπης ούτε σβήνει τις ήττες των Ευρωπαίων στο θέμα του «ευρωστρατού».

Η νίκη του Θαπατέρο μεταβάλλει τους εσωτερικούς συσχετισμούς στην Ευρώπη, αλλά δεν αναιρεί το γεγονός ότι οι περισσότερες από τις δυσκολίες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης απορρέουν από αποκλίνουσες στρατηγικές επιδιώξεις και πολιτικές επιλογές των ίδων των ευρωπαϊκών χωρών.

Ψυχραιμία, λοιπόν. Σίγουρα έχουμε νέα δεδομένα μετά την Ισπανία, αλλά όχι κάποια ριζική αλλαγή.