ΚΟΣΜΟΣ

Ανησυχούν στο Τόκιο και παίρνουν μέτρα

ΤΟΚΙΟ. Τα παλιρροϊκά κύματα ή αλλιώς τσουνάμι προκαλούνται από υποθαλάσσιες σεισμικές δονήσεις, εκατοντάδες εκ των οποίων καταγράφονται κάθε χρόνο στην Ιαπωνία. Η λέξη τσουνάμι είναι, άλλωστε, ιαπωνική και σημαίνει σε ελεύθερη μετάφραση «το κύμα στο λιμάνι». Η λαϊκή παράδοση αναφέρει ένα γιγαντιαίο κύμα που αιφνιδιαστικά ισοπέδωσε το ανάκτορο του Νταϊμπατσού, όπου φυλασσόταν ένα μυθικών διαστάσεων χάλκινο άγαλμα του Βούδα στην πόλη Καμακούρα, νότια του Τόκιο. Το πρώτο επίσημα καταγεγραμμένο φονικό τσουνάμι είναι, ωστόσο, εκείνο του 1707. Λέγεται ότι ο αριθμός των θυμάτων του παλιρροϊκού κύματος που «έπνιξε» κυριολεκτικά τη νήσο Σικόκου ανερχόταν σε μερικές χιλιάδες. Ο ακριβής αριθμός των νεκρών δεν εξακριβώθηκε ποτέ.

Η Χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου βρίσκεται πάνω από αρκετές εφαπτόμενες τεκτονικές πλάκες και ως εκ τούτου ο Εγκέλαδος παράγει περισσότερους από χίλιους σεισμούς ετησίως. Ευλόγως, οι ιαπωνικές κυβερνήσεις χρηματοδοτούν επί σειρά ετών την επιστημονική έρευνα με στόχο τον περιορισμό των συνεπειών ενός μεγάλου σεισμού. Οι περισσότερες σεισμικές δονήσεις περνούν απαρατήρητες από τους κατοίκους της Ιαπωνίας, υπάρχουν όμως και αυτές που χαράσσονται για πάντα στην εθνική συνείδηση.

Τα 7,9 Ρίχτερ του 1923

Ενας τέτοιος φονικός σεισμός συντάραξε το 1923 συθέμελα το Τόκιο. Ο λόγος για τον σεισμό του Μεγάλου Καντό, μεγέθους 7,9 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, που προκάλεσε τη μεγάλη πυρκαγιά στην ιαπωνική πρωτεύουσα. Υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 100.000 άνθρωποι είχαν τότε βρει τραγικό θάνατο. Εβδομήντα δύο χρόνια αργότερα, ένας ακόμα ισχυρός σεισμός, αυτή τη φορά μεγέθους 7,3 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, έφερνε τον όλεθρο στο δυτικό λιμάνι της Κόμπε. Περισσότεροι από 6.400 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, αυτοκινητόδρομοι άνοιξαν στα δύο και χιλιάδες κτίρια υπέστησαν ανεπανόρθωτες ζημιές.

Οι περισσότεροι επιστήμονες εκτιμούν ότι το Τόκιο θα πληγεί αργά ή γρήγορα από μια πολύ ισχυρή σεισμική δόνηση. Για τον λόγο αυτό, το ιαπωνικό κράτος καταβάλλει συστηματικές προσπάθειες τόσο στον τομέα της πρόγνωσης όσο και στην ανάπτυξη νέων αντισεισμικών τεχνολογιών. Εκατομμύρια δολάρια έχουν ήδη δαπανηθεί σε συστήματα παρακολούθησης. Η δε Υπηρεσία Προειδοποίησης Τσουνάμι λειτουργεί από το 1952. Η συγκεκριμένη υπηρεσία «παρακολουθεί στενά» τη σεισμική δραστηριότητα σε έξι περιφέρειες, συγκεντρώνοντας πληροφορίες που αποστέλλονται από παράκτια και όχι μόνο κέντρα παρατήρησης. Το σύστημα αυτό ονομάζεται Σύστημα Παρατήρησης Τσουνάμι.

Απώτερος σκοπός του υπερσύγχρονου αυτού συστήματος είναι η αποστολή προειδοποίησης για τσουνάμι σε διάστημα τριών λεπτών μετά το χτύπημα του Εγκέλαδου. Λειτουργεί ως εξής: Οταν γίνει αντιληπτός ο σεισμός, τα στοιχεία σχετικά με το μέγεθος του, αλλά και το ακριβές σημείο όπου έλαβε χώρα, μεταδίδονται σχεδόν αυτομάτως στο εθνικό τηλεοπτικό δίκτυο NHK. Σε διάστημα τριών το πολύ λεπτών οι Ιάπωνες γνωρίζουν μέσω του NHK αν έχει εκδοθεί προειδοποίηση για τσουνάμι. Στις περισσότερες δε πόλεις το σχετικό μήνυμα αναμεταδίδεται μέσω μεγαφώνων που έχουν ήδη τοποθετηθεί σε κεντρικούς δρόμους.