ΚΟΣΜΟΣ

Αγεφύρωτες οι διαφορές Ιράν – Δύσης

Περιπλέκονται οι διαπραγματεύσεις για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα μετά την ατελέσφορη έκβαση των συνομιλιών της Γενεύης, σε πείσμα των υψηλών προσδοκιών που είχαν καλλιεργηθεί μετά την εκλογή του μετριοπαθούς Ιρανού προέδρου Χασάν Ροχανί.

Με δηλώσεις του από το Αμπου Ντάμπι, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ, Τζον Κέρι, κατέστησε υπεύθυνο το Ιράν για την αποτυχία των εντατικών διαπραγματεύσεων μεταξύ της Ισλαμικής Δημοκρατίας και των έξι μεγάλων δυνάμεων (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία), το περασμένο Σάββατο.

«Η ομάδα των P5+1», δήλωσε ο Κέρι, αναφερόμενος στα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας και τη Γερμανία, «υποστηρίζαμε από κοινού την πρότασή μας… αλλά το Ιράν δεν ήταν έτοιμο, στην παρούσα φάση, να την αποδεχθεί». Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο Αμερικανός αξιωματούχος διέψευσε τη διάχυτη εντύπωση πως ήταν η Γαλλία εκείνη η οποία απέτρεψε την αίσια έκβαση των διαπραγματεύσεων, θέτοντας σκληρότερους όρους από εκείνους που ήταν έτοιμη να αποδεχθεί η Αμερική.

Οι προοπτικές των διαπραγματεύσεων, οι οποίες αναμένεται να επαναληφθούν στις 20 Νοεμβρίου, επιβαρύνονται και από μία άλλη δήλωση του Κέρι, η οποία αμφισβητεί το δικαίωμα του Ιράν στον εμπλουτισμό ουρανίου. Την Κυριακή, ο Ιρανός πρόεδρος Χασάν Ροχανί είχε δηλώσει ότι τα εθνικά συμφέροντα της χώρας του, «συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος στον εμπλουτισμό ουρανίου επί ιρανικού εδάφους», αποτελούν «κόκκινη γραμμή» για την Τεχεράνη.

Στο κύριο άρθρο της, η βρετανική εφημερίδα Guardian χρεώνει στο Παρίσι το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για το αδιέξοδο των διαπραγματεύσεων, σημειώνοντας ότι ο Γάλλος ΥΠΕΞ Λοράν Φαμπιούς αποκάλυψε στοιχεία των μυστικών διαπραγματεύσεων στον Τύπο και έθεσε σκληρούς όρους για τον ιρανικό αντιδραστήρα βαρέος ύδατος στο Αράκ, ο οποίος, ωστόσο, δεν αναμένεται να καταστεί λειτουργικός νωρίτερα από τα τέλη του 2014.

Από την πλευρά της, η αμερικανική συντηρητική εφημερίδα Wall Street Journal φιλοξενούσε κύριο άρθρο με τίτλο «Ζήτω η Γαλλία», στο οποίο υποστηρίζεται ότι χάρη στη σθεναρή γαλλική στάση απετράπη μια κακή συμφωνία, την οποία ήταν έτοιμος να κλείσει με την Τεχεράνη ο Μπαράκ Ομπάμα. Το αμέσως προσεχές διάστημα, ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ πρόκειται να επισκεφθεί το Ισραήλ, ενώ το Παρίσι είχε συνεννοήσεις με την ισραηλινή κυβέρνηση για τις διαπραγματεύσεις της Γενεύης, όπως κατέστησε γνωστό ο Γάλλος ΥΠΕΞ. Πάντως, ο Λοράν Φαμπιούς έσπευσε χθες να μετριάσει τις εντυπώσεις, δηλώνοντας σε ραδιοφωνική του συνέντευξη: «Δεν απέχουμε πολύ από μια συμφωνία με τους Ιρανούς, αλλά και δεν βρισκόμαστε ακόμη σε αυτό το σημείο». Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου, με δηλώσεις του στο αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο CBS, επανέλαβε την κατηγορηματική του αντίθεση στο ενδεχόμενο συμφωνίας, υποστηρίζοντας ότι με αυτήν «το Ιράν δεν θα παραχωρήσει πρακτικά τίποτα και θα αποσπάσει ένα σωρό πράγματα». Μιλώντας σε εκπροσώπους της εβραϊκής κοινότητας στις ΗΠΑ, τόνισε: «Πρόκειται για μια κακή και επικίνδυνη συμφωνία, που αφορά την επιβίωσή μας».

Την απαισιοδοξία που προκάλεσε στη διεθνή κοινότητα η αποτυχία των διαπραγματεύσεων της Γενεύης μετρίασε μια θετική, χθεσινή εξέλιξη στην Τεχεράνη. Ο διευθυντής της Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), Γιουκίγια Αμάνο, και ο επικεφαλής της αντίστοιχης ιρανικής επιτροπής, Αλί Ακμπάρ Σαλεχί, κατέληξαν σε συμφωνία – «οδικό χάρτη» για τις επιθεωρήσεις του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Η διαδικασία της ΙΑΕΑ αντιπροσωπεύει έναν παράλληλο δρόμο με τις διαπραγματεύσεις της Γενεύης – έναν δρόμο, που θα μπορούσε να βοηθήσει σημαντικά στην άρση των υφιστάμενων διαφωνιών.

Τέλος, Βρετανία και Ιράν συμφώνησαν χθες να αποκαταστήσουν τις διπλωματικές τους σχέσεις, οι οποίες είχαν διακοπεί το 2011, ορίζοντας επιτετραμμένους. Μιλώντας στη Βουλή των Κοινοτήτων, ο Βρετανός ΥΠΕΞ Γουίλιαμ Χέιγκ δήλωσε ότι «οι ιρανικές αρχές θα πρέπει να συνειδητοποιήσουν πως θα ενισχυθούν οι πιέσεις για αυστηρότερες κυρώσεις» εάν δεν υπάρξει συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα. Παράλληλα, ο Βρετανός αξιωματούχος υποσχέθηκε ότι θα υπάρξει «μια ορισμένη, σταδιακή ανακούφιση από τις κυρώσεις» εφόσον οι διαπραγματεύσεις της Γενεύης στεφθούν με επιτυχία.