ΚΟΣΜΟΣ

Μικροί Πελέ με κάμερες

braz1
braz2
braz3
braz4
braz5

Δείτε εδώ το slideshow

Στην ταινία του Φερνάντο Μεϊρέλες «Η Πόλη του Θεού» (2002), που διαδραματίζεται στην ομώνυμη φαβέλα, ένας από τους βασικούς πρωταγωνιστές ανακαλύπτει την αγάπη του για τη φωτογραφία και, μέσω αυτής, προσπαθεί να ξεφύγει από το βίαιο σύμπαν των ναρκωτικών.

Φέτος, το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) είχε την ιδέα να χρησιμοποιήσει και στην πραγματικότητα τη φωτογραφία ως μέσο έκφρασης στη συγκεκριμένη περιοχή (μία από τις περίπου 700 φαβέλες του Ρίο ντε Τζανέιρο) και, εν όψει του Παγκοσμίου Κυπέλλου, προχώρησε στην υλοποίηση ενός πολύ ενδιαφέροντος πρότζεκτ με τίτλο «Ρίο 2014: το ποδόσφαιρο όπως το βλέπουν νεαροί οπαδοί στην Πόλη του Θεού».

Ο Κριστόφ Σιμόν, απεσταλμένος του πρακτορείου στη Βραζιλία, ανέλαβε να το φέρει εις πέρας. Ο 52χρονος φωτογράφος, ο οποίος εδώ και 30 χρόνια έχει εργαστεί για λογαριασμό του AFP σε δεκάδες σημεία της Γης, αυτή τη φορά προσφέρθηκε να διδάξει τις βασικές αρχές της φωτογραφίας σε μια ομάδα 18 παιδιών ηλικίας από 10 έως 15 ετών. «Δώσαμε σε αυτά τα παιδιά την ευκαιρία να μας δείξουν τον τόπο όπου μένουν και πώς ξεκίνησε το πάθος τους για το ποδόσφαιρο», λέει ο ίδιος. «Το αποτέλεσμα δεν μπορούσε να είναι πιο αυθεντικό». Τα μαθήματα φωτογραφίας διαρκούσαν συνήθως 3 – 4 ώρες, με την ανταπόκριση των παιδιών να είναι εντυπωσιακή – η 13χρονη Σιλβάνα ντε Αραούχο, για παράδειγμα, μία από τις μαθήτριες, δήλωσε ότι πλέον αυτό που θέλει να κάνει στη ζωή της είναι να γίνει φωτογράφος. «Βρισκόμουν συνεχώς περικυκλωμένος από πλήθος παιδιών, που έδειχναν πραγματικά να ενδιαφέρονται για τη δουλειά μου», λέει ο Σιμόν. «Με ακολουθούσαν παντού κάνοντάς μου αμέτρητες ερωτήσεις». 

Μπορεί οι συνθήκες ζωής στην Πόλη του Θεού να έχουν βελτιωθεί σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες και μετά τη δυναμική επέμβαση της αστυνομίας τα τελευταία χρόνια, ωστόσο εξακολουθεί να είναι μια περιοχή με πολύ υψηλό ποσοστό εγκληματικότητας. Ο Σιμόν αναφέρει ότι κατά τη διάρκεια της πεντάμηνης παραμονής του στη φαβέλα, και ενώ βρισκόταν μαζί με τα παιδιά, ήρθε αρκετές φορές πρόσωπο με πρόσωπο με εμπόρους ναρκωτικών, οι οποίοι δεν φαινόταν να χαίρονται με την παρουσία τόσων φωτογραφικών μηχανών. Σε αυτές τις περιπτώσεις, τη λύση έδινε ο Τόνι Μπάρος, ένας ντόπιος φωτογράφος που δέχτηκε να βοηθήσει το πρότζεκτ, λειτουργώντας ως σύνδεσμος ανάμεσα στον Σιμόν και τις συμμορίες που ελέγχουν την περιοχή.   

«Στη Βραζιλία, τα γραφεία κηδειών διαθέτουν φέρετρα με το θυρεό της ομάδας σου, οι πλατφόρμες άντλησης πετρελαίου στ’ ανοιχτά διαθέτουν γήπεδο περιφραγμένο με κοτετσόσυρμα και οι πρόεδροι ποδοσφαιρικών συλλόγων γίνονται ακόμη και πρόεδροι του κράτους», γράφει ο ανταποκριτής του Guardian στη Βραζιλία Αλεξ Μπέλος, στο βιβλίο του «Futebol» (εκδόσεις Κέδρος), όπου προσπάθησε να καταγράψει πώς η βραζιλιάνικη κουλτούρα κινείται γύρω από το ποδόσφαιρο. «Καμία άλλη χώρα δεν χαρακτηρίζεται από ένα και μόνο σπορ με τον τρόπο που αυτό ισχύει για τη Βραζιλία και το ποδόσφαιρο».

Πράγματι οι νεαροί, συμμετέχοντας στο πρότζεκτ του AFP, με τις φωτογραφικές μηχανές ανά χείρας, μας «ξεναγούν» στο ποδοσφαιρικό τοπίο του Ρίο, από τους δρόμους και τις χωμάτινες αλάνες μέχρι την παραλία της Κοπακαμπάνα. Παντού υπάρχει μια μπάλα, μια σημαία, μια ποδοσφαιρική φανέλα.

Ενα από τα παιδιά, ο 14χρονος Μαρτσέλο Φερέιρα Ντος Σάντος που ονειρεύεται μια μέρα να παίξει στη Φλαμένγκο, είπε: «Εμαθα να προσέχω το φως και να περιμένω την κατάλληλη στιγμή για να τραβήξω τη φωτογραφία: τη στιγμή που η μπάλα είναι στον αέρα και δύο παίκτες πηδάνε συγχρόνως για κεφαλιά».

Ο μικρός Μαρτσέλο, όπως και εκατομμύρια άλλα παιδιά στις βραζιλιάνικες παραγκουπόλεις, θα παρακολουθήσει την προσπάθεια της εθνικής του ομάδας από την τηλεόραση, καθώς μπορεί μεν οι αγώνες να γίνονται μερικά χιλιόμετρα μακριά, αλλά οι τιμές των εισιτηρίων είναι απαγορευτικές για τα παιδιά από τις φαβέλες. Αυτό φυσικά δεν τα εμποδίζει να ονειρεύονται πως κάποτε θα βρίσκονται αυτά στη θέση του Νεϊμάρ και θα φορούν τη φανέλα της «σελεσάο» σε ένα παγκόσμιο κύπελλο. Αυτό άλλωστε είναι το πιο συνηθισμένο όνειρο των παιδιών στις φτωχογειτονιές της Βραζιλίας – το όνειρο να βρουν μέσα από το ποδόσφαιρο μια διέξοδο για μια καλύτερη ζωή. 

Και η αλήθεια είναι πως ώς ένα σημείο η ελπίδα τους αυτή έχει βάση: υπολογίζεται ότι αυτή τη στιγμή περίπου 5.000 Βραζιλιάνοι ποδοσφαιριστές αγωνίζονται εκτός της χώρας και περίπου 500 από αυτούς βρίσκονται στα μεγάλα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα. Είναι, άλλωστε, γνωστό ότι κάποιοι από τους σπουδαιότερους Βραζιλιάνους ποδοσφαιριστές έμαθαν να παίζουν στις φαβέλες, κυνηγώντας χωρίς παπούτσια μια αυτοσχέδια μπάλα: από τον Ζαϊρζίνιο και τον Ζίκο μέχρι τον Ρομάριο και τον Ρονάλντο.