ΚΟΣΜΟΣ

Το νέο «σπίτι» του ευρώ

koko
ecb3

Περνώ την απαστράπτουσα γυάλινη είσοδο. Παντού γύρω μου μεγάλοι όγκοι, ασύμμετρες επιφάνειες από κρύσταλλο, ατσάλι και μπετόν, διαφορετικού ύψους επίπεδα. Και εκατοντάδες άνθρωποι. Δείχνουν τόσο μικροί μέσα σε αυτόν τον αχανή χώρο… Διασχίζω το τεράστιο αίθριο, ανεβαίνω τις φαρδιές μαρμάρινες σκάλες και μπαίνω σε ένα από τα 18 ασανσέρ, για να βρεθώ στον πιο ψηλό, τον 45ο όροφο του πύργου – στα 185 μ. Υπάρχει κι ένας άλλος δίπλα του, κατά είκοσι μέτρα χαμηλότερος, με 43 ορόφους. Καθώς το ασανσέρ ανεβαίνει, βλέπω ότι οι δύο πύργοι στην πραγματικότητα είναι ενωμένοι, με έναν καταπράσινο κάθετο κήπο: τα «παρτέρια» του στηρίζονται σε ένα πλέγμα που θυμίζει μπανέλες από το φουρό κυρίας της μπελ επόκ!

Φτάνω στον προορισμό μου. Ο τελευταίος όροφος (1.200 τ.μ.), όπως και οι υπόλοιποι, είναι μοιρασμένος σε γραφεία και αίθουσες συσκέψεων. η μεγαλύτερη θα μπορούσε να φιλοξενήσει συνεδρίαση της ολομέλειας του ΟΗΕ! Γκρίζα πατώματα, λευκοί τοίχοι, μαύρα έπιπλα, μίνιμαλ αισθητική. Πλησιάζω την τζαμαρία. Η Φρανκφούρτη απλώνεται στα πόδια μου: ο ποταμός Μάιν, οι γέφυρές του, στο βάθος η παλιά πόλη. Εντυπωσιακά, όμως, είναι και όσα δεν φαίνονται. Προκειμένου να μειωθεί το ενεργειακό κόστος (για θέρμανση και ψύξη) του κτιρίου, στα θεμέλιά του έχουν ενσωματωθεί γεωθερμικοί βρόχοι οι οποίοι φτάνουν σε βάθος 30 μέτρων.

Βρίσκομαι στο νέο αρχηγείο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, σχεδιασμένο από το βιεννέζικο αρχιτεκτονικό γραφείο Coop Himmelb(l)au. Για να είμαι ειλικρινής, είναι σαν να βρίσκομαι εκεί, αφού η περιήγηση αυτή είναι εικονική, από την οθόνη του υπολογιστή μου, μέσω της ιστοσελίδας της ΕΚΤ. Το κτίριο δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, αλλά έχει ήδη δημιουργήσει πονοκέφαλο στον πρόεδρο της τράπεζας, Μάριο Ντράγκι, και στους επιτελείς του. «Θα ήταν σύμβολο της Ευρωπαϊκής Ενωσης και της ισχύος του ευρώ. Κατέληξε να αποτελεί σύμβολο της σπατάλης και της αυθαιρεσίας. Οπως συνέβη και με άλλα μεγαλεπήβολα πρότζεκτ στη Γερμανία -το νέο αεροδρόμιο του Βερολίνου και το συναυλιακό κέντρο της Φιλαρμονικής του Αμβούργου-, έτσι και αυτό μαστίζεται από ανεπαρκή σχεδιασμό, ελλιπή επίβλεψη και αναποτελεσματική εκτέλεση. Και ατέλειωτες καθυστερήσεις», έγραψε πριν από μερικούς μήνες το Spiegel. Οταν τα βέλη προέρχονται από ένα περιοδικό ταυτισμένο με το γερμανικό πολιτικό και οικονομικό κατεστημένο, τότε κάτι σοβαρό συμβαίνει…

Τα πιο ακριβά γραφεία στην Ευρωζώνη

Η απόφαση να αποκτήσει η ΕΚΤ νέες εγκαταστάσεις ελήφθη στις αρχές της περασμένης δεκαετίας, όταν η Ευρωπαϊκή Ενωση ήταν ακόμη υπερήφανη για το νόμισμά της και ονειρευόταν ότι σύντομα θα το έβλεπε να υπερισχύει του δολαρίου στις διεθνείς συναλλαγές. Ηταν η εποχή της ευημερίας και των ψευδαισθήσεων… Ο πρώτος πρόεδρος της τράπεζας, ο Ολλανδός Βιμ Ντούιζενμπεργκ, προχώρησε το 2002 στην αγορά -έναντι 60 εκατομμυρίων ευρώ- μιας μεγάλης έκτασης, εκεί όπου κάποτε λειτουργούσε η κεντρική λαχαναγορά της Φρανκφούρτης. Το 2005 προκηρύχθηκε διεθνής διαγωνισμός για το σχεδιασμό του κτιρίου. Δεκάδες αρχιτεκτονικά γραφεία από όλο τον κόσμο ανταποκρίθηκαν. Τελικά η πρόταση του Αυστριακού Βολφ Πρι και των συνεργατών του επελέγη και την άνοιξη του 2010, με κάθε επισημότητα, ξεκίνησαν οι εργασίες ανοικοδόμησης. Στη σχετική τελετή, μάλιστα, ενώπιον των υψηλών προσκεκλημένων του από όλη την Ευρώπη, ο τότε πρόεδρος Ζαν-Κλοντ Τρισέ έριξε μια χούφτα ευρώ στα θεμέλια – για το καλό…

Ο προϋπολογισμός του έργου ήταν 850 εκατομμύρια ευρώ και, σύμφωνα με το σχεδιασμό, το κτίριο θα παραδιδόταν στα τέλη του 2011. Τίποτα δεν ίσχυσε. Το κόστος διαρκώς ανέβαινε. Εχει ήδη φτάσει το 1,15 δισ. και, σύμφωνα με τους πιο απαισιόδοξους υπολογισμούς, θα ξεπεράσει το 1,3 δισ. Οσο για την ολοκλήρωσή του; Οι «φρουροί του ευρώ» θα είναι ιδιαίτερα ευτυχείς αν έχουν περάσει το κατώφλι του μέχρι το τέλος της χρονιάς.

Δεν είναι πάντως μόνο ο κακός σχεδιασμός και οι απανωτές καθυστερήσεις που προκαλούν γκρίνιες. Είναι και το «κόνσεπτ». Αν το κόστος του διπλού ουρανοξύστη φτάσει τελικά το 1,3 δισ., για να στεγάσει τα 2.000 στελέχη και υπαλλήλους της τράπεζας, αυτό σημαίνει ότι κάθε χώρος εργασίας, κάθε γραφείο, θα έχει κοστίσει γύρω στις 650.000 ευρώ – δηλαδή όσο ένα καινούργιο διαμέρισμα αρκετά μεγάλο για να στεγάσει μια τετραμελή οικογένεια. «Θα είναι τα πιο ακριβά γραφεία σε όλη την Ευρωζώνη. Και θα τα έχουν πληρώσει οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι. Γιατί;» κατακεραυνώνει την ΕΚΤ το Spiegel.

Ο φράχτης έγινε… γκαλερί

Υπάρχει όμως τουλάχιστον ένας Γερμανός που είναι πανευτυχής με την καθυστέρηση της ολοκλήρωσης του έργου: ο κοινωνικός λειτουργός Στέφαν Μορ. Βλέποντας το φράχτη γύρω από το εργοτάξιο, απευθύνθηκε στους υπευθύνους της τράπεζας, παρακαλώντας τους να του επιτρέψουν να τον χρησιμοποιήσει για μαθήματα γκράφιτι σε παιδιά. Προς έκπληξή του, εκείνοι όχι μόνο έδωσαν την έγκριση, αλλά και τοποθέτησαν ξύλινα πάνελ αξίας 10.000 ευρώ στην περίφραξη. Μοναδικός όρος ήταν τα γκράφιτι να μην έχουν σεξιστικό ή ρατσιστικό περιεχόμενο.

Με αφορμή τη δουλειά της ομάδας του Μορ, δεκάδες γκραφιτάδες έσπευσαν στον υπό ανέγερση ουρανοξύστη, από τη Γερμανία και άλλες χώρες. Και ο φράχτης έγινε… γκαλερί. Οσο για τα έργα; Τα περισσότερα είναι εμπνευσμένα από την οικονομική κρίση. Ενα από αυτά μάλιστα, μια ασπρόμαυρη σύνθεση που παρουσιάζει τον Μάριο Ντράγκι σαν Τζέιμς Μποντ και την Αγκελα Μέρκελ σαν το κορίτσι του, τράβηξε την προσοχή του δισεκατομμυριούχου Μάικλ Ντελ (η Dell είναι η τρίτη μεγαλύτερη εταιρεία κατασκευής ηλεκτρονικών υπολογιστών στον κόσμο). Το αγόρασε και σήμερα κοσμεί το γραφείο του στο Μανχάταν.

Και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχώρησε σε μια αγορά: ένα γκράφιτι με θέμα μια κοκορομαχία, που θα τοποθετηθεί σε περίοπτη θέση όταν το κτίριο ανοίξει τις πόρτες του. Και όταν ο φράχτης θα πρέπει να απομακρυνθεί, τα ξύλινα πάνελ με τις ευφάνταστες ζωγραφιές θα βγουν σε δημοπρασία, για την ενίσχυση της οργάνωσης Under Art Construction, που στηρίζει παιδιά από προβληματικές οικογένειες… •