ΚΟΣΜΟΣ

Ουγγαρία, πρόστιμα και έλεγχοι στα ΜΜΕ

Ουγγαρία, πρόστιμα και έλεγχοι στα ΜΜΕ

Μετά την επιστροφή του Βίκτορ Ορμπαν στην εξουσία το 2010, η ουγγρική κυβέρνηση προχώρησε σε ποικίλα βήματα για τον έλεγχο των ΜΜΕ που μετέβαλαν άρδην το τοπίο του Τύπου στη χώρα: τη δημιουργία ενός πανίσχυρου μηχανισμού ελέγχου, την αντικατάσταση δημοσιογράφων εχθρικών προς την κυβέρνηση από τα δημόσια μέσα και τη σύναψη συμμαχιών με επιχειρηματίες που διέθεταν πολιτική επιρροή. Τη στιγμή που η Ε.Ε. εξετάζει την προσέγγιση της νέας πολωνικής κυβέρνησης στον τομέα, οι αναλυτές θεωρούν ότι θα πρέπει να ρίξει μια ματιά στη Βαρσοβία, που αποτέλεσε την πηγή έμπνευσης για αυτές τις μεταρρυθμίσεις. Μεταξύ των αλλαγών του Ορμπαν υπήρχε και η δημιουργία μιας κυβερνητικά διορισμένης ρυθμιστικής αρχής, υπό τη Μόνικα Καράς, η οποία επιβλέπει την αδειοδότηση των μέσων. Εχει ευρύτατες εξουσίες να λογοκρίνει έντυπους, online, ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς δημοσιογράφους, αν κρίνει ότι το περιεχόμενο κειμένων ή εκπομπών είναι μεροληπτικό ή προσβλητικό. Το 2011 προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων στερώντας την άδεια από το Klubradio, έναν φιλελεύθερο ειδησεογραφικό ραδιοφωνικό σταθμό, με αποτέλεσμα να χάσει τη συχνότητά του.

Επιπλέον, το κυβερνών κόμμα του Ορμπαν επεξέτεινε τα πρόστιμα για δυσφήμηση. Παρόλο που ουδείς δημοσιογράφος φυλακίστηκε ούτε η ρυθμιστική αρχή είναι τόσο ανάλγητη όσο πολλοί είχαν προβλέψει, ειδικοί θεωρούν ότι οι σχετικές ρυθμίσεις αποτελούν «ένα αχρησιμοποίητο σφυρί» στα χέρια του Ορμπαν. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας έχει υπεραμυνθεί πάντως των μεταρρυθμίσεων, ισχυριζόμενος ότι ήταν απαραίτητες για να διορθώσει κάποιες φιλελεύθερες ανισορροπίες. Ο Ζόλταν Κόβατς, κυβερνητικός εκπρόσωπος, διατείνεται ότι τα ουγγρικά ΜΜΕ είναι πιο πλουραλιστικά από άλλα στη Δυτική Ευρώπη, που συχνά φιμώνονται από την πολιτική ορθότητα. Μάλιστα δίνει το παράδειγμα των γερμανικών μέσων και της προσπάθειας αυτολογοκρισίας τους μετά τις μαζικές σεξουαλικές επιθέσεις με θύτες μετανάστες στην Κολωνία.

«Τα σημάδια διαστρέβλωσης που συναντά κανείς στη Γερμανία, για παράδειγμα στην κάλυψη των επιθέσεων από αραβικής καταγωγής μετανάστες στην Κολωνία, είναι άγνωστα στην Ουγγαρία», υπογραμμίζει.

Πάντως πολλοί Ούγγροι δημοσιογράφοι επιμένουν ότι η κυβέρνηση τιμωρεί όσους παρέχουν επικριτική κάλυψη των ειδήσεων.

Διεθνείς οργανώσεις για την ελευθεροτυπία δίνουν στην Ουγγαρία πολύ χαμηλή βαθμολογία. Το Freedom House και οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα την κατατάσσουν στην 24η και 25η θέση όσον αφορά την ανεξαρτησία των ΜΜΕ σε σύνολο 28 χωρών της Ε.Ε., πολύ χαμηλότερα σε σχέση με τις γειτονικές της χώρες, την Πολωνία, την Τσεχία και τη Σλοβακία. Ενα από τα σημαντικότερα εργαλεία ελέγχου των ΜΜΕ στα χέρια της κυβέρνησης είναι τα χρήματα. Εχει τη δυνατότητα να στρέφει μια δεξαμενή δημόσιας διαφημιστικής δαπάνης σε μια ομάδα ομίλων που ελέγχεται από μια μικρή κλίκα επιχειρηματιών, εκ των οποίων ορισμένοι διατηρούν στενές σχέσεις με το κυβερνών κόμμα. Σε κάποιες εφημερίδες τα έσοδα αυτά ανέρχονται στο 40% των συνολικών κερδών από διαφημίσεις.

Πρόσφατη μελέτη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα κονδύλια αυτά διανέμονται με αδιαφανή, άδικο τρόπο, με βάση τις πολιτικές προτιμήσεις κάθε μέσου. Το αποτέλεσμα είναι να έχουν χάσει έσοδα κάποια από τα έντυπα προς όφελος μιας μιντιακής αυτοκρατορίας που στηρίζει το κόμμα του Ορμπαν. Πάντως ο πρωθυπουργός συνάντησε αντιδράσεις, αφού πέρυσι η κυβέρνησή του υποχρεώθηκε να αποσύρει τον φόρο 50% επί των διαφημιστικών εσόδων, που ουσιαστικά ίσχυε μόνο για το αντιπολιτευτικό κανάλι RTL Klub, καθώς η Κομισιόν χαρακτήρισε το μέτρο «πολιτικό όπλο».