ΚΟΣΜΟΣ

«Ετσι θα βομβαρδίζουμε και στο μέλλον»

Το ΝΑΤΟ πρέπει να προχωρήσει άμεσα στο επόμενο στάδιο της προς Ανατολάς διεύρυνσης, στην οποία, παρά τις αντιδράσεις της Ρωσίας, θα πρέπει να συμπεριλάβει και χώρες της Βαλτικής, τονίζει ο μέχρι πέρυσι ανώτατος στρατιωτικός διοικητής του ΝΑΤΟ (που ηγήθηκε των νατοϊκών δυνάμεων στον πόλεμο του Κοσσυφοπεδίου), στρατηγός Γουέσλι Κλαρκ, σε συνέντευξή του στην «K» λίγες ημέρες πριν από την πρώτη σύνοδο κορυφής της Ατλαντικής Συμμαχίας (στις 13 Ιουνίου, στις Βρυξέλλες), στην οποία θα συμμετάσχει και ο πρόεδρος Μπους, που θα έχει και την πρώτη συνάντηση γνωριμίας με τον Ελληνα πρωθυπουργό, Κώστα Σημίτη.

Ο στρατηγός Κλαρκ χαρακτηρίζει πολύ σημαντικό τον ρόλο που διαδραματίζει η Ελλάδα στα Βαλκάνια μετά τον πόλεμο του Κοσσυφοπεδίου, ενώ περιγράφει ως «ζωτικής σημασίας» τη χρήση του λιμένος της Θεσσαλονίκης. Θεωρεί ότι το ΝΑΤΟ πρέπει να εμπλακεί περισσότερο στην κρίση στην ΠΓΔΜ, αποκλείοντας τα σύνορα με το Κοσσυφοπέδιο, αλλά προειδοποιεί την κυβέρνηση των Σκοπίων ότι δεν μπορεί να υπάρξει λύση με πολεμικά μέσα αλλά μόνο με διαπραγματεύσεις.

Ο στρατηγός Κλαρκ ήταν ο άνθρωπος που πίεσε όσο κανείς για να μετεξελιχθεί το ΝΑΤΟ σε αεροπορία του UCK (οργάνωση που η ίδια η CIA είχε χαρακτηρίσει τρομοκρατική) και να βομβαρδίσει τη Γιουγκοσλαβία. Η επιμονή του τον έφερε σε σύγκρουση με τους προϊσταμένους του στο Πεντάγωνο, τόσο την πολιτική όσο και στρατιωτική ηγεσία που είχαν σοβαρές αντιρρήσεις και αμφιβολίες για την αναγκαιότητα της επιχείρησης και το κατά πόσον ο βομβαρδισμός της Γιουγκοσλαβίας προωθούσε τα ζωτικά συμφέροντα των ΗΠΑ.

Μιλώντας πριν από λίγες ημέρες στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο στρατηγός Κλαρκ έφθασε στο σημείο να κατηγορήσει τους τότε προϊσταμένους του -υπ. Αμυνας Γ. Κοέν και τον αρχηγό του μικτού επιτελείου στρατηγό Σέλτον- για ολιγωρία και αδυναμία έγκαιρης διάγνωσης της κατάστασης στη Γιουγκοσλαβία. «Μόνον η Μάντλιν Ολμπράιτ είχε αντιληφθεί έγκαιρα, από το 1998, τι επρόκειτο να συμβεί. Ενημέρωσα σχετικά τον υπ. Αμυνας Γουίλιαμ Κοέν και τον αρχηγό του μικτού επιτελείου στρατηγό Σέλτον, αλλά δεν με άκουσαν.

Συνέχιζα να στέλνω προειδοποιητικά μηνύματα αλλά η προσοχή της Ουάσιγκτον εκείνη την περίοδο ήταν στραμμένη στο Ιράκ», τόνισε ο στρατηγός Κλαρκ που έχει ακόμη μια τεταμένη σχέση με το Πεντάγωνο.

«Τον Σεπτέμβριο του ’98 αναγκάσθηκα να επανέλθω. Είπα στον υπουργό Αμυνας κ. Κοέν ότι, εάν δεν σταματήσουμε τώρα τον Μιλόσεβιτς, το ΝΑΤΟ έχει τελειώσει. Ευτυχώς, που τελικά το κατάλαβαν», λέει χωρίς να κρύψει τη δυσφορία του για την έλλειψη «έγκαιρης ανταπόκρισης» στο επίμονο αίτημά του να μεταφερθούν αεροσκάφη από την επιχείρηση επιτήρησης του βορείου Ιράκ στο ευρωπαϊκό πεδίο, για να χρησιμοποιηθούν στα Βαλκάνια «όπου κρινόταν το μέλλον του ΝΑΤΟ».

Υπέρμαχος των ανθρωπιστικών παρεμβάσεων ο μέχρι πρότινος διοικητής του ΝΑΤΟ θεωρεί ότι «το Κοσσυφοπέδιο είναι το μοντέλο, το παράδειγμα, για το τι πρόκειται να ακολουθήσει στο μέλλον». Και προειδοποιεί ότι «ο επόμενος πόλεμος της εποχής μας δεν θα είναι όπως στο Ιράκ, όπου είχαμε μια τεράστια έρημο, με σαφείς στόχους και χωρίς την παρεμβολή αμάχων. Δεν μπορούμε πλέον να ισοπεδώνουμε ολόκληρες πόλεις. Δεν θα υπάρξει ξανά βομβαρδισμός όπως αυτός της Δρέσδης όπου σκοτώθηκαν 17.000 άνθρωποι (άλλες εκτιμήσεις μιλούν για 35.000). Είναι παράνομο. Οι στόχοι θα επιλέγονται με προσοχή. Και δεν μπορείς να επικρατήσεις μόνο με αεροπορικούς βομβαρδισμούς. Θα χρειάζονται χερσαίες δυνάμεις».

Ο Αμερικανός στρατηγός μιλά και για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, δηλώνοντας πως Αθήνα και Αγκυρα πρέπει να συνεχίσουν στον δρόμο της προσέγγισης μέσω και της οικοδόμησης μέτρων εμπιστοσύνης υπό την αιγίδα του ΝΑΤΟ, και τις καλεί να κάνουν «τα δύσκολα και θαρραλέα βήματα», που θα τους επιτρέψουν, όπως λέει, να εξελιχθούν στους καλύτερους γείτονες.

Να κλείσουν τα σύνορα με Κόσοβο

– Πόσο γρήγορα πρέπει να προχωρήσει η διεύρυνση του ΝΑΤΟ και ποιες χώρες πρέπει να είναι τα επόμενα νέα μέλη;

– Η διεύρυνση πρέπει να προχωρήσει με ταχείς ρυθμούς. Η καταληκτική ημερομηνία του 2002 για την έναρξη της διαδικασίας ένταξης νέων μελών είναι σωστή. Και θα πρέπει η διεύρυνση αυτή να έχει και μια «βαλτική» διάσταση.

– Και η Ρωσία; Σε ποιο βαθμό πρέπει να ενημερωθεί και να συμφωνήσει;

– Η Ρωσία έχει ενημερωθεί. Είχαμε εκτενείς διαβουλεύσεις που συνεχίζονται. Οι Ρώσοι πρέπει να καταλάβουν, και νομίζω ότι όντως το καταλαβαίνουν, πως η διεύρυνση του ΝΑΤΟ δεν τους απειλεί.

– Στον πόλεμο του Κοσσυφοπεδίου υπήρχαν προβλήματα, επειδή ήταν 19 χώρες. Δεν θα «επιδεινώσει» την κατάσταση η διεύρυνση;

– Νομίζω ότι, εάν αυξηθούν τα κράτη-μέλη θα υπάρξει και περισσότερη ενότητα. Ειλικρινά το πιστεύω. Τα όποια προβλήματα δημιουργούνται δεν προέρχονται από τα νέα μέλη, αλλά από τα παλαιά. Υπάρχουν πολλά διαφορετικά συμφέροντα που πρέπει να ληφθούν υπόψη.

– Πώς βλέπετε να εξελίσσεται η κρίση στην ΠΓΔΜ;

– Δεν πρέπει να υπάρχουν πολεμικές επιχειρήσεις στη Μακεδονία. Οι διαφορές πρέπει να επιλυθούν μέσω διαλόγου και με τη βοήθεια της διπλωματικής εμπλοκής της Δύσης.

– Υπάρχει ρόλος για το ΝΑΤΟ;

– Το ΝΑΤΟ μπορεί να κάνει περισσότερα και νομίζω ότι θα εμπλακεί όλο και περισσότερο στην περιοχή τους επόμενους μήνες. Μετά τη Σομαλία, την Αϊτή, τη Ρουάντα, τη Βοσνία και το Κοσσυφοπέδιο, το δίδαγμα της δεκαετίας του ’90 είναι αυτό που είπε ο πρόεδρος Κλίντον: «Οπου οι ΗΠΑ μπορούν να βοηθήσουν, είναι υποχρεωμένες να παρέμβουν». Και ο ρόλος των ΗΠΑ είναι αναντικατάστατος. Οι Ευρωπαίοι αντιλαμβάνονται πολύ περισσότερο από τις ΗΠΑ τη δύναμη της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος.

– Θα κλείσει το ΝΑΤΟ τα σύνορα με το Κοσσυφοπέδιο;

– Οπωσδήποτε. Τα σύνορα πρέπει να κλείσουν. Αλλά πρέπει επίσης όλοι να καταλάβουν ότι προβλήματα όπως αυτό δεν μπορούν να αντιμετωπισθούν με βαρύ οπλισμό. Ως ένα βαθμό ίσως χρειάζεται να αμυνθεί κανείς, αλλά στην ουσία πρόκειται για πολιτικό ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπισθεί με αστυνομικά μέσα, όχι πολεμικά.

Ελλάδα και Τουρκία να κάνουν τα δύσκολα βήματα

– Οι σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας εμποδίζουν τη λειτουργία του ΝΑΤΟ;

– Πιστεύω ότι η Ελλάδα και η Τουρκία πρέπει να είναι οι καλύτεροι γείτονες και φίλοι. Είναι ήδη αποτελεσματικοί σύμμαχοι. Καταφέρνουμε πάντα να σ υνεργαζόμαστε αρμονικά με τους Ελληνες και τους Τούρκους στρατιωτικούς, με τους οποίους έχουμε τις πλέον στενές σχέσεις. Φυσικά, η εσωτερική πολιτική είναι δύσκολη και στις δύο χώρες. Αλλά η σχέση των δύο χωρών πρέπει να προχωρήσει στον δρόμο που έχει ξεκινήσει μετά τους σεισμούς. Και οι δύο χώρες αντιλαμβάνονται την πολιτιστική τους σχέση και έδειξαν τις ανθρωπιστικές τους ευαισθησίες, ενώ η γεωγραφική τους εγγύτητα τούς επιβάλλει να έχουν τις καλύτερες δυνατές σχέσεις.

– Ως ανώτατος στρατιωτικός διοικητής παρακολουθήσατε την πορεία των ΜΟΕ στο ΝΑΤΟ.

– Ηταν μια αργή και παρατεταμένη διαδικασία. Ελπίζω πως οι πολιτικοί και στρατιωτικοί ηγέτες και στις δύο χώρες θα κάνουν τα δύσκολα, και θαρραλέα θα έλεγα, βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση. Η ανοικοδόμηση εμπιστοσύνης είναι ο σωστός δρόμος.

– Πώς θα περιγράφατε τον ρόλο της Ελλάδας στα Βαλκάνια σήμερα;

– Η Ελλάδα έχει έναν πολύ σημαντικό ρόλο να διαδραματίσει στα Βαλκάνια. Προσωπικά, εκτίμησα βαθιά την παρουσία των Ελλήνων στρατιωτών στο Κοσσυφοπέδιο. Και ο ρόλος της ελληνικής κυβέρνησης στην όλη προσπάθεια στην περιοχή ήταν πολύ εποικοδομητικός.

– Η σημασία του λιμένος της Θεσσαλονίκης;

– Καθοριστική. Κρίσιμη. Ζωτικής σημασίας. Δεν μπορώ να περιγράψω πόσο σημαντικό είναι το λιμάνι της Θεσσαλονίκης. Και εκτιμούμε τη στάση και τη συνεργασία της ελληνικής κυβέρνησης, αλλά και μέρους της ελληνικής κοινωνίας που μας επέτρεψε να χρησιμοποιήσουμε αυτό το λιμάνι για να υλοποιήσουμε την πολιτική της διατήρησης της ειρήνης στην περιοχή.

Αύγουστος του 1954: Η ατμόσφαιρα είναι ηλεκτρισμένη στη Γαλλική Εθνοσυνέλευση, που συζητάει σχέδιο του βετεράνου πολιτικού Εντουάρ Εριό για τη δημιουργία Ευρωπαϊκής Αμυντικής Κοινότητας με ενιαίο στρατό, κοινό προϋπολογισμό και υπερεθνικά όργανα. Το δίλημμα τίθεται από τους σοσιαλιστές με ασυνήθιστη ειλικρίνεια: Είναι διατεθειμένη η Γαλλία να θυσιάσει την εθνική της κυριαρχία για χάρη μιας ισχυρής, ομοσπονδιακής Ευρώπης; Η απάντηση είναι ένα βροντερό «όχι»! Γκολικοί και κομμουνιστές, σε μια σπάνια στιγμή συναδέλφωσης, σηκώνονται από τα έδρανά τους και ψάλλουν τη «Μασσαλιώτιδα». Η φιλόδοξη πρόταση μπαίνει στο ψυγείο…