ΚΟΣΜΟΣ

Αφήστε τα λόγια λέει ο Σμιντ στους Ευρωπαίους

«Αφήστε επιτέλους τα πολλά λόγια και προχωρήστε στα έργα». Σε αυτήν την πρόταση συνοψίζεται η έκκληση του πρώην σοσιαλδημοκράτη καγκελάριου της Γερμανίας Χέλμουτ Σμιντ σε άρθρο του στη χθεσινή «ντι Τσάιτ». Ο παλαίμαχος πολιτικός για μια ακόμα φορά επιχειρεί να παρέμβει στις συζητήσεις για το μέλλον της Ευρώπης, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι τώρα που οι ηγέτες των τριών μεγάλων χωρών της Ε.Ε., Γκέρχαρντ Σρέντερ, Λιονέλ Ζοσπέν και Τόνι Μπλερ, ξεκαθάρισαν σε γενικές γραμμές το πώς φαντάζονται το μέλλον της ηπείρου, είναι καιρός να ασχοληθούν και κάπως πιο πρακτικά με αυτό.

Εκφραστής της κοινής γνώμης

Ο Χέλμουτ Σμιντ έχει δείξει και στο παρελθόν ότι έχοντας πια το πλεονέκτημα να μην είναι ενεργός πολιτικός αλλά εκδότης μιας από τις πιο έγκυρες εφημερίδες της χώρας μπορεί να διαισθάνεται και να εκφράζει καλύτερα τα αισθήματα της κοινής γνώμης της πατρίδας του. Επισημαίνει έτσι εύστοχα ότι την τελευταία δεκαετία περίπου η Ευρωπαϊκή Ενωση δείχνει να μπερδεύεται σε ένα κουβάρι απανωτών κειμένων (Μάαστριχτ, Αμστερνταμ, Νίκαια) τα οποία είναι συχνά αλληλοαναιρούμενα μεταξύ τους και δεν έχουν δείξει στον πολίτη ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες ασχολούνται ουσιαστικά με το πώς θα βελτιωθεί σε καθημερινό επίπεδο η ζωή του.

Δείχνει επίσης να διαφωνεί με την πολιτική που ασκούν σήμερα οι πολιτικοί του κληρονόμοι, οι Γερμανοί σοσιαλδημοκράτες, λέγοντας ότι δεν είναι ένα Σύνταγμα και η συζήτηση περί αυτού το πρώτο που έχει ανάγκη η Ευρωπαϊκή Ενωση. Εκφράζει άλλωστε αμφιβολίες για το κατά πόσον αυτή η συζήτηση περί ευρωπαϊκού Συντάγματος δεν αποτελεί άλλοθι για τη γερμανική κυβέρνηση, η οποία την ίδια στιγμή δείχνει να επιζητεί μια μόνιμη έδρα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, κάτι που αποδεικνύει προφανώς ότι ούτε η ίδια πιστεύει ότι είναι εφικτή η ιδέα μιας Ευρώπης υπερκράτους με κοινό Σύνταγμα, θεσμούς και κυρίως κοινή πολιτική.

Αντιθέτως, τα δύο φλέγοντα και άκρως επίκαιρα ζητήματα που η Ε.Ε. δεν έχει κατορθώσει να αντιμετωπίσει με επιτυχία είναι η δυσλειτουργία των οργάνων και θεσμών της και η δυσανάλογη κατανομή των βαρών εντός της οικογένειας των 15, που επιδιώκουν να γίνουν 27. Οι δύο αυτές ασθένειες θα επιδεινωθούν, όπως προειδοποιεί, μετά τη διεύρυνση. Η Ευρώπη είναι σήμερα στα όριά της σε ό,τι αφορά τη λειτουργικότητά της.

Πέντε προτάσεις

Ο κ. Σμιντ προτείνει πέντε βασικά μεταρρυθμιστικά βήματα για να αρθεί το αδιέξοδο. Να σταματήσει το πλήθος των παράλληλων συμβουλίων υπουργών που προκαλεί μόνο γραφειοκρατικές και αλληλοσυγκρουόμενες ρυθμίσεις. Να αντικατασταθεί σταδιακά η αρχή της ομοφωνίας από την αρχή της λήψης αποφάσεων με πλειοψηφία. Το Ευρωκοινοβούλιο θα πρέπει να έχει την αρμοδιότητα έγκρισης κάθε νομοθετικού περιεχομένου απόφασης. Ο αριθμός των επιτρόπων δεν πρέπει να φτάσει τους 27, αφού αυτό οδηγεί σε πολυδιάσπαση αρμοδιοτήτων και σε διάχυση των ευθυνών. Και τέλος η αρχή της επικουρικότητας θα πρέπει να τεθεί σε μια πιο σαφή και απλή βάση, αφού αυτή τη στιγμή υπάρχει διαρκής σύγκρουση αρμοδιοτήτων και αντιφάσεις σε ό,τι αφορά τις περιφερειακές, εθνικές και υπερεθνικές εξουσίες.

Ουσιαστικά, λοιπόν, ο πρώην σοσιαλδημοκράτης καγκελάριος δεν λέει κάτι το ιδιαίτερα καινούργιο. Υπενθυμίζει απλώς στους σημερινούς Ευρωπαίους ηγέτες, που ξαφνικά αισθάνονται υποχρεωμένοι να αποδείξουν ότι διαθέτουν «όραμα για την Ευρώπη», ότι πέραν των οραμάτων χρειάζεται και η πρακτική δουλειά. Της οποίας θα πρέπει να έχει προηγηθεί φυσικά η απόφαση για το πώς θέλουν να λειτουργεί η Ευρώπη και ποιος θα είναι ο χαρακτήρας και ο σκοπός της διεύρυνσης. Αν καταφέρουν κάτι τέτοιο, ίσως και να μην υπάρχει καμιά ανάγκη να διαπληκτίζονται μεταξύ τους συχνά μάλιστα χωρίς να υπάρχει λόγος…

Ορισμένοι αναλυτές αποδίδουν την πτώση στην ανησυχία των επενδυτών για το ενδεχόμενο (σχεδόν βεβαιότητα) να προκηρύξει ο Μπλερ δημοψήφισμα για την υιοθέτηση του ευρώ λίγους μήνες μετά την εκλογική του νίκη. Ενα θέμα που αναμένεται να προκαλέσει οξύτατες διαφωνίες, όχι μόνο από την πλευρά των Συντηρητικών, αλλά και από σημαντική μερίδα του Εργατικού κόμματος.